Dergiler / İslam Tetkikleri Dergisi / 2022 / Cilt: 12 Sayı: 2

Damad İbrahim Paşa’nın (ö. 1010/1601) Dürzîler ile Mücadelesine Ulema Desteği: İsmail en-Nâblusî’nin (ö. 993/1585) Dürzîlere Reddiyesi

The Ulama’s Support for Damad İbrahim Pasha’s (d. 1010/1601) Struggle with the Druze: Ismail al-Nâblusî’s (d. 993/1585) Treatise on the Druze

Adem Arıkan(İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İstanbul, Türkiye)0000-0001-6881-9301
Sayfa
559–587
Yayın Tarihi
2022-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada risalenin yazarı Nâblusî tanıtılacak; risalenin yazıldığı dönemde bölgedeki Dürzîlerin tarihi, Osmanlı idaresi ile ilişkileri, özellikle bu sefere yol açan olaylar anlatılacak ve bu olaylarla ilişki kurularak kitabın yazılış süreci ve içeriği ele alınacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Lübnan’da Ma’noğulları emîri Korkmaz (ö. 993/1585) liderliğinde Dürzîler uzun süredir vergileri düzenli vermiyor, ateşli silah edindiklerine dair şikâyet ediliyorlardı. 993/1585 yılında Mısır Beylerbeyi Damad İbrahim Paşa (ö. 1010/1601) bölgeye sefer düzenledi.
📊
Temel Bulgular & Veri:İbrahim en-Nâblusî (ö. 993/1585) Dürzîler hakkında bir risale yazdı.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada risalenin yazarı Nâblusî tanıtılacak; risalenin yazıldığı dönemde bölgedeki Dürzîlerin tarihi, Osmanlı idaresi ile ilişkileri, özellikle bu sefere yol açan olaylar anlatılacak ve bu olaylarla ilişki kurularak kitabın yazılış süreci ve içeriği ele alınacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İsmail en-Nâblusî · Dürzîler · Damat İbrahim Paşa

Özet

Lübnan’da Ma’noğulları emîri Korkmaz (ö. 993/1585) liderliğinde Dürzîler uzun süredir vergileri düzenli vermiyor, ateşli silah edindiklerine dair şikâyet ediliyorlardı. 993/1585 yılında Mısır Beylerbeyi Damad İbrahim Paşa (ö. 1010/1601) bölgeye sefer düzenledi. Çok sayıda tüfek ele geçirildi ve birikmiş vergiler tahsil edildi. Emir Korkmaz saklandığı yerde öldü. Bu dönemde Şâfii âlim İsmâîl b. Ahmed b. İbrahim en-Nâblusî (ö. 993/1585) Dürzîler hakkında bir risale yazdı. Dürzîler hakkında daha önce farklı âlimler tarafından çok sayıda fetva verilmiştir. Bu risalede bu fetvaların bazıları kaydedilmiştir. Ayrıca Dürzîlerin tarihi, temel görüşleri yaşadıkları bölgeler hakkında bilgiler yer almaktadır. Şam beylerbeyi Ali Paşa’nın emri üzerine risale eski Nizib kadısı Lütfullah tarafından Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Nâblusî “risale sahibi” diye bilinir olmuştu. Bölgede Dürzîlerin tarihiyle ilgili yapılmış araştırmalarda bu risalenin verdiği bilgiler kullanılmamıştır. Bu çalışmada risalenin yazarı Nâblusî tanıtılacak; risalenin yazıldığı dönemde bölgedeki Dürzîlerin tarihi, Osmanlı idaresi ile ilişkileri, özellikle bu sefere yol açan olaylar anlatılacak ve bu olaylarla ilişki kurularak kitabın yazılış süreci ve içeriği ele alınacaktır.

Abstract

Under the leadership of Qurqmaz (d. 993/1585), the Emir of the Ma’nids, the Druze in Lebanon did not pay taxes regularly for a long time, and complaints were made about them having acquired firearms. In 993/1585, the Egyptian Governor Damad İbrahim Pasha (d. 1010/1601) organized an expedition to the region. Large numbers of rifles were seized and the unpaid taxes that had accumulated were collected. Qurqmaz died in his hiding place. At this time, the Shafi’i scholar Ismâîl b. Ahmad b. Ibrahim Nâblusî (d. 993/1585) wrote a book on the Druze. Many fatwas from different scholars against the Druze also had been decreed, some of which were recorded in this book. The book also contains information about the history of the Druze, their basic views, and the regions where they live. Upon the order of the governor of Damascus, Ali Pasha, the book was translated into Turkish by the former Nizib Qadi, Lutfullah. He became known as the owner of the risalah [treatise]. The information provided in this treatise has not yet been used in research on the history of the Druze in the region. This study will introduce the author of the book, the scholar Nâblusî and explain the history of the Druze in the region and their relations with the Ottoman administration at the time the book was written, especially the events that led to the Egyptian governor’s expedition. The writing process and content of the book will be discussed by establishing a relationship with these events.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Arıkan, A. (2022). Damad İbrahim Paşa’nın (ö. 1010/1601) Dürzîler ile Mücadelesine Ulema Desteği: İsmail en-Nâblusî’nin (ö. 993/1585) Dürzîlere Reddiyesi. İslam Tetkikleri Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 2, 559–587. https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1032302

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (99)

  1. Abu-Husayn, Abdul Rahim. “Lebanese Heroes and Ottoman Villains: The Ma’ns of Lebanon, 16-17th Centuries”. google scholar
  2. Perspectives on Ottoman studies: Papers from the 18th Symposium of the International Committee of Pre-Ottoman and Ottoman Studies (CIEPO) at the University of Zagreb 2008. ed. Ekrem Causevic, Nenad Moacanin, Vjeran Kursar. 13-25. Berlin: LIT Verlag, 2010. google scholar
  3. Abu-Husayn, Abdul Rahim. “The Korkmaz Question: A Maronite Historian’s Plea for Ma‘nid Legitimacy”. Al-Ahhath 34 (1986), 3-11. google scholar
  4. Abu-Husayn, Abdul-Rahim. “Problems in the Ottoman Adminstration in Syria during the 16th and 17th Centuries: The case of the Sanjak of Sidon-Beirut”. International Journal of Middle East Studies 24/4 (1992), 665-675. google scholar
  5. Abu-Husayn, Abdul-Rahim. Provincial Leaderships in Syria, 1575-1650. Beyrut: American University, 1985. google scholar
  6. Abu-Husayn, Abdul-Rahim. Rebellion, Myth Making and Nation Building: Lebanon from an Ottoman Mountain Iltizam to a Nation State. Tokyo: Tokyo University of Foreign Studies, 2009. google scholar
  7. Abu-Husayn, Abdul-Rahim. “The Long Rebellion: The Druzes and the Ottomans, 1516-1697”. Archivum Ottomanicum 19 (2001), 165-191. google scholar
  8. Abu-Husayn, Abdul-Rahim. The View from Istanbul: Lebanon and the Druze Emirate in the Ottoman Chancery Documents, 1546-1711 / Abdul-Rahmin Abu-Husayn. London: Centre for Lebanese Studies in association with I.B. Taurus, 2004. google scholar
  9. Abu-Husayn, Abdul-Rahman. “The Ottoman Invasion of the Shuf in 1585: A Reconsideration”. Al-Abhath 33 (1985), 13-21. google scholar
  10. Âmidî, Muhammed Selim el-. “Suveru’l-Fetâvâ elletî ehracahâ el-Ulemâu’l-alâm fî hakki’d-Durûz ve edrâbihim”. Hallu’r-rumûz fi akâidi’-d-Durûz. ed. Muhammed Rıza ez-Zaim. thk. Hamed b. Sâlih. 323-350. Medine: Daru’n-Nasîha, 2014. google scholar
  11. Arslan, Şekib. Ravzu’ş-Şakîk Divânu’l-Merhum Nesîb Arslan. Dimaşk, 1935. google scholar
  12. Avcu, Ali. “Karmatîler: Ortaya Çıkışları, Fikirleri, Edebiyatı ve İslam Düşüncesine Katkıları”. Dinbilimleri Dergisi 10/1 (2010), 199-246. google scholar
  13. Aykut, Nezihi. “Damad İbrâhim Paşa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8/440-441. İstanbul: TDV Yayınları, 1993. google scholar
  14. Bağlıoğlu, Ahmet. İnanç Esasları Açısından Dürzîlik. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2. bs., 2018. google scholar
  15. Bâkıllânî, Ebû Bekr el-. Keşfu Esrâri’l-Bâtıniyye. thk. Ali Aslan. İstanbul: İrşad, 2021. google scholar
  16. Bûrînî, el-Hasan el-. Terâcümü’l-‘Ayân. thk. Salahuddin el-Müneccid. Dimaşk: el-Câmiu’l-İlmî, 1963. google scholar
  17. Buzpınar, Ş. Tufan. “Lübnan (Osmanlı Dönemi)”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 27/248-254. Ankara: TDV Yayınları, 2003. google scholar
  18. Cürcânî, Seyyid Şerif el-. Şerhu’l-Mevâkıf. thk. Mahmud Ömer Dimyatî. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1998. google scholar
  19. Çollak, Fatih - Akpınar, Cemil. “Gazzî, Bedreddin”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/537-539. İstanbul: TDV Yayınları, 1996. google scholar
  20. Daftary, Farhad. İsmaililer: Tarihleri ve Öğretileri. çev. Erdal Toprak. İstanbul: Doruk, 2005. google scholar
  21. Daftary, Farhad. “Muhammed b. İsmâil el-Mektûm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 30/544-545. İstanbul: TDV Yayınları, 2005. google scholar
  22. Daher, Massoud. “The Lebanese Leadership at the Beginning of the Ottoman Period: A Case Study of the Man Family”. çev. W. Matt Malczycki. Syria and Bilad al-Sham under Ottoman Rule. ed. Peter Sluglett, Stefan Weber. 323-345. Brill, 2010. google scholar
  23. Durmuş, İsmail. “Kazvînî, Hatîb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 25/156-157. Ankara: TDV Yayınları, 2002. google scholar
  24. Düveyhi, Stefan. Tarihü’l-Ezmine. thk. Butros Fehd. Beyrut: Dâru Lahdi Hatır, 3. Basım, ts. google scholar
  25. Ebu Hüseyn, Abdurrahim. Lübnan ve’-İmârati’d-Dürziyye fi’l-Ahdi’l-Osmânî Veâiku Defteri’l-Mühimme 1546-1711. Beyrut: Dâru’n-Nehâr, 2005. google scholar
  26. Ebu Hüseyn, Abdurrahim. Sınâatü’l-Ustûra Hikâyetü’l-Temerrüdi’t-Tavîl fî Cebeli Lübnan. Beyrut: Daru’s-Sâkî, 2019. google scholar
  27. el-Antâkî. Târîhu’l-Antâkî. thk. tahkik: et-Tedmûrî. Trablus, 1990. google scholar
  28. el-Kummî - en-Nevbahtî. Şiî Fırkalar. çev.: Hasan Onat, Sabri Hizmetli, Sönmez Kutlu, Ramazan Şimşek. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 1. bs., 2004. google scholar
  29. Emecen, Feridun. “Fahreddin, Ma‘noğlu”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 12/80-82. İstanbul: TDV Yayınları, 1995. google scholar
  30. Gazzî, Ebü’l-Fazl Kemaleddin Muhammed el-. el-Virdü’l-Unsî ve’l-vâridü’l-kudsi fi tercemeti’l-Arif Abdülgani en-Nablusi. thk. Ahmed Ferîd el-Mezîdî. Beyrut: Kitab Naşirun, 2016. google scholar
  31. Gazzî, Necmuddin el-. el-Kevâkibü’s-Sâira bi-Ayâni’l-mieti’l-âşira. thk. Halil el-Mansur. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1997. google scholar
  32. Gömbeyaz, Kadir. İslam Literatüründe İtikadi Fırka Tasnifleri. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2015. google scholar
  33. Güleç, Hasan. “Fezârî, İbrâhim b. Abdurrahman”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 12/539-540. İstanbul: TDV Yayınları, 1995. google scholar
  34. Günay, Hacı Mehmet. “İbnü’z-Zemlekânî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 21/242-243. İstanbul: TDV Yayınları, 2000. google scholar
  35. Hamza, Nedim Nayif. et-Tenûhiyyûn Ecdâdu’l-Muvahhidîn ed-Dürûz ve Devruhum fî Cebeli Lübnan. Beyrut: Daru’n-Nehâr, 1984. google scholar
  36. Hasan Bey-Zâde Ahmed - haz. Hasan Bey-Zâde Târîhi. thk. Şevki Nezihi Aykut. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2004. google scholar
  37. Heşşî, Selim Hasan. Târîhu’l-Umerâi’ş-Şihâbiyyîn bi-kalemi ahadi umerâihim min Vâdi’t-Teym. Beyrut: Daru’l-Hadd Hâtır, 1984. google scholar
  38. Hitti, Philip K. The Origins of the Druze People and Religion, with Extracts from Their Sacred Writings. New York: Columbia University Press, 1928. google scholar
  39. Hizmetli, Sabri. “Karmatîler”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 24/510-514. İstanbul: TDV Yayınları, 2001. google scholar
  40. İbn Âbidîn, Muhammed Emin. Reddu’l-Muhtâr. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1992. google scholar
  41. İbn Abidinzade, Alaüddin Muhammed. Hâşiyetu Kurreti uyûni’l-ahyâr tekmiletu Reddi’l-muhtâr. thk. Adil Ahmed Abdülmevcud, Ali Muhammed Muavvaz. Riyad: Dâru Âlemi’l-Kütüb, 2003. google scholar
  42. İbn Cum’a el-Makkâr, Muhammed. el-Bâşât ve’l-Kuzât fîDimaşk (Vülâtü Dimaşkfl’l-‘ahdi’l-‘Osmâm). thk. Selâhaddin el-Müneccid. Dimaşk, 1949. google scholar
  43. İbn Hallikân, Ebu’l-Abbas Şemsüddin Ahmed. Vefeyâtü’l-Ayân. thk. İhsan Abbas. Beyrut: Dâru Sâdır, 1971. google scholar
  44. İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ. el-Bidâye ve’n-Nihâye. Beyrut: el-Maârif, 1988. google scholar
  45. İbn Sebât, Hamza b. Ahmed el-Garbî. Sıdku’l-Ahbâr Târîhu İbn Sebât. thk. Ömer Tedmürî. Trablus: Jarrous Press, 1993. google scholar
  46. İbn Teymiyye, Takiyyüddin. Mecmûu’l-Fetâvâ. thk. Abdurrahman b. Muhammed. Medine: Mecmeu’l-Melik Fehd, 1995. google scholar
  47. İbn Tolun. Târîhu’ş-Şâm fî matlai’l-ahdi’l-Osmânî. thk. Ahmed İbiş. AbuDabi: Daru’l-Kütübi’l-Vataniyye, 2009. google scholar
  48. İbn Tolun, Şemsüddin Muhammed. el-Fülkü’l-meşhûn fî ahvâli Muhammed İbn Tolun. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1996. google scholar
  49. İbn Tolun, Şemsüddin Muhammed. el-Gurafü’l-aliyye fi tabakât müteahhirî’l-Hanefiyye. thk. Ebu’l-Hasan Abdullah eş-Şevrâvî. Kahire: Dâru’r-Risâle, 2021. google scholar
  50. İbn Tolun, Şemsüddin Muhammed. İlâmu’l-verâ bi-men vellâ nâiben mine’l-Etrâk bi-Dimaşk eş-Şâm’i-l-kübrâ. thk. Abdulazim Hamid. Kahire: Camiatü AynŞems, 1973. google scholar
  51. İbn Tolun, Şemsüddin Muhammed. Sellü’s-Sârim fî Etbâi (Tercemeti) el-Hâkim (bi-Emrillah). Kahire: Daru’l-Kutubi’l-Mısrıyye, Et-Teymuriyye, Mecâmi, 79, 247-260. google scholar
  52. İbn Tolun, Şemsüddin Muhammed. Târihu’ş-Şâm fi Matlai’-Ahdi’l-Osmânî. thk. Ahmed İbiş. AbuDabi: Daru’l-Kutubi’l-Vataniyye, 2009. google scholar
  53. İbnü’l-Hımsî, Ahmed b. Muhammed. Havâdisu’z-zamân ve vefâyâtu’ş-şuyûh ve’l-akrân. thk. Abdülaziz Feyyaz Harfûş. Beyrut: Dâru’n-Nefâis, 2000. google scholar
  54. İbnü’l-Kalânisî, Ebû Yalâ Hamza. Zeylü Târîhi Dimaşk. Beyrul: el-Abâ el-Yesuiyyin, 1908. google scholar İmâdî, Abduurahman el-. Fetvâ fi Hukmi’d-Dürûz ve’-Nusayriyye (Ali el-Murâdî’nin Ekvâlü’l-Eimmeti’l-Âline ile birlikte). Dimaşk: Daru Bilâdi’ş-Şâm, 2013. google scholar
  55. Kâdî Abdülcebbâr. Tesbîtu delâili’n-nübüvve: mucizelerle Hz. Peygamber’in hayatı: (metin-çeviri). çev. M. Şerif Eroğlu - Ömer Aydın. Ankara: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 1. bsk., 2017. google scholar
  56. Kâdî Lütfullah. Terceme-i Risâle-i Fâzihati’l-Mülhidîn. Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih, 2916, 1-48. google scholar
  57. Kalaycı, Mehmet. Tarihsel Süreçte Eşarilik Maturidilik İlişkisi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 1. bs., 2013. google scholar
  58. Kallek, Cengiz. “İbn Kadî Aclûn, Necmeddin”. Türkiye Diyanet VakfıİslâmAnsiklopedisi. 20/99-100. İstanbul: TDV Yayınları, 1999. google scholar
  59. Köse, Saffet. “İbn Abdülhak el-Vâsıtî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 19/275. İstanbul: TDV Yayınları, 1999. google scholar
  60. Makdisî, Ebû Şâme el-. er-Ravzateyn fî ahbâri’d-devleteyn en-Nûriyye ve’s-Sâlihiyye. thk. İbrahim ez-Zeybek. Beyrut: er-Risale, 1997. google scholar
  61. Meşyehatu Akli Tâifeti’l-Muvahhidîn ed-Dürûz. Alâmetü’l-Mümin. Beyrut: Meşyehatu Akl, 2014. google scholar
  62. Mourad, Suleiman - Lindsay, James. The Intensification and Reorientation of Sunni Jihad Ideology in the Crusader Period: Ibn Asâkır of Damascus (1105-1176) andHis Age, with an Edition and Translation of Ibn Asâkir’s TheFortyHadiths forInciting Jihad. Brill, 2012. google scholar
  63. Muhibbî, Muhammed el-Emîn el-.Hulâsatü’l-eserfî ayâni’l-karni’l-hâdî ‘aşer. Beyrut: Dâru Sâdır, ts. google scholar
  64. Muradî, Ali el-. “Akvâlü’l-Eimmeti’l-Âline fî Ahkâmi’d-Dürûz ve’t-Tayâmine”. ed. Arif b. Mezid b. Hâmid es-Sühaymî. Mecelletü’d-Dirâsâti’l-Akadiyye, Medine, el-Câmiatü’l-İslâmiyye 6/13 (2014), 475-571. google scholar
  65. Murâdî, Muhammed Halîl el-. Arfü’l-beşâm fî men vüliye fetvâ Dimaşkı’ş-Şâm. thk. M. Mutî‘ el-Hâfız, Riyâz Abdülhamîd. Dimaşk: Daru İbn Kesir, 1988. google scholar
  66. Nâblusî, Abdülgani en-. el-Hakika ve’l-mecaz fi’r-rihle ilâ Bilâdi’ş-Şam ve Mısr ve’l-Hicaz: Biladü’ş-Şam. thk. Riyad Abdülhamid Murad. Dimaşk: Dârü’l-Ma’rife, 1998. google scholar
  67. Nâblusî, İsmail en-. Fâzıhatü’l-Mülhidîn ve Nâsıhatü’l-Muvahhidîn. Süleymaniye Kütüphanesi, Nurosmaniye, 3903, 20b-41a. google scholar
  68. Nasr, Mürsil. Tetavvuru’l-Kazâi’l-Muvahhidîn ed-Dürûz abra’t-Târîh ve Usûlü’l-Muhâkemâti’ş-Şer’iyye. Beyrut: Müessesetü’t-Türâsi’d-Dürzî, 2011. google scholar
  69. Necla Ebu İzzüddin. ed-Dürûz fi’t-Tarih. Beyrut: Daru’l-Alem, 1985. google scholar
  70. Öz, Mustafa. “Dürzîlik”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 10/39-48. İstanbul: TDV Yayınları, 1994. google scholar
  71. Öz, Mustafa - Şek‘a, Mustafa Muhammed eş-. “İsmâiliyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 23/128-133. İstanbul: TDV Yayınları, 2001. google scholar
  72. Özaydın, Abdülkerim. “Bûrînî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6/439. İstanbul: TDV Yayınları, 1992. google scholar
  73. Özel, Ahmet. “İbn Âbidîn, Muhammed Emîn”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 19/292-293. İstanbul: TDV Yayınları, 1999. google scholar
  74. Öztürk, Saffet. The Center-Periphery Struggles: The Case of the House of Ma‘n. İstanbul: Sabancı Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2021. https://risc01.sabanciuniv.edu/ record=b2586137_(Table of contents) google scholar
  75. Salibi, Kamal S. “The Buhturids of the Garb”. Arabica 8/1 (1961), 74-97. https://doi.org/10.1163/157005861X00043 google scholar
  76. Salibi, Kamal S. “The Secret of the House of Ma’n”. International Journal of Middle East Studies 4/3 (Temmuz 1973), 272-287. https://doi.org/10.1017/S0020743800031469 google scholar
  77. Salih b. Yahyâ. Târîhu Beyrut ve Ahbâru’l-Buhturiyyîn min Beni’l-Garb. thk. Luvis Rızkullah. Beyrut: el-Matbaatü’l-Katolikiyye, 1927. google scholar
  78. Selânikî, Mustafa. Tarih-i Selânikî, I (971-1003 / 1563-1595). thk. Mehmet İprişli. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2. bsk., 1999. google scholar
  79. Sönmez Kutlu. “İslâm Mezhepleri Tarihinde Usûl Sorunu”. İslâmî İlimlerde Metodoloji: Usûl Mes’elesi. 1/395-396. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005. google scholar
  80. Suyûtî, Celalüddin es-. Hüsnü’l-Muhâdarafî Târihi Mısır ve’l-Kâhira. thk.: M. Ebu’l-Fazl İbrahim. Kahire: Dâru İhyâi’l-Kutubi’l-Arabiyye, 1967. google scholar
  81. Süveyd, Yasin. el-İmâratü’l-Ma’niyye (Mevsûatu Târîhi Lübnan et-Târîhu’s-Siyâsî ve’l-Askeri). Beyrut: Nobilis, 2004. google scholar
  82. Şenzeybek, Aytekin. Ana Kaynaklarına Göre Dürzilik. Bursa: Emin Yayınları, 2012. google scholar
  83. Şenzeybek, Aytekin. “Başlangıçtan Günümüze Dürzîlik”. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 31/31 (2011), 175-217. google scholar
  84. Şenzeybek, Aytekin. “Dürziliğin Teşekkül Süreci”. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 8/1 (2015), 87-133. google scholar
  85. Tabbâh, Muhammed Rağıb et-. İlâmü’n-Nübelâ bi-târîhi Halebi’ş-şehbâ’. thk. Muhammed Kemâl. Haleb: Daru’l-Kalem, 1988. google scholar
  86. Tan, Muzaffer. İsmailiyye'nin Teşekkül Süreci. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Mezhepleri Tarihi, Doktora, 2005. google scholar
  87. Urzî, Ebu’l-Vefâ Muhammed b. Ömer el-. Me’âdinü’z-zeheb fi’l-Ayâni’l-müşerrefe bihim Haleb. thk. Muhammed Altunci. Haleb: Dâru-l-Melâh, 1978. google scholar
  88. Yahya Hüseyin Ammar. Târihu Vâdi’t-Teym ve’l-Ekâlimi’l-Mücâvira. Lübnan Yanta, 1985. google scholar
  89. Yıldız, Tuba. Dürziler ve Maruniler: Geleneğin Hukuku Osmanlı’nın Adaleti. İstanbul: Vadi Yayınları, 2020. google scholar
  90. Mühimme Defteri nu: 5. google scholar
  91. Mühimme Defteri nu: 26. google scholar
  92. Mühimme Defteri nu: 27. google scholar
  93. Mühimme Defteri nu: 29. google scholar
  94. Mühimme Defteri nu: 52. google scholar
  95. Mühimme Defteri nu: 53. google scholar
  96. el-Kummî - en-Nevbahtî. Şiî Fırkalar. çev.: Hasan Onat, Sabri Hizmetli, Sönmez Kutlu, Ramazan Şimşek. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 1. bs., 2004. google scholar
  97. Kâdî Abdülcebbâr. Tesbîtu delâili’n-nübüvve: mucizelerle Hz. Peygamber’in hayatı: (metin-çeviri). çev. M. Şerif Eroğlu - Ömer Aydın. Ankara: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 1. bsk., 2017. google scholar
  98. Murâdî, Muhammed Halîl el-. Arfü’l-beşâm fî men vüliye fetvâ Dimaşkı’ş-Şâm. thk. M. Mutî‘ el-Hâfız, Riyâz Abdülhamîd. Dimaşk: Daru İbn Kesir, 1988. google scholar
  99. Suyûtî, Celalüddin es-. Hüsnü’l-Muhâdarafî Târihi Mısır ve’l-Kâhira. thk.: M. Ebu’l-Fazl İbrahim. Kahire: Dâru İhyâi’l-Kutubi’l-Arabiyye, 1967. google scholar