KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkiyat Mecmuası / 2026 / Cilt: 36 Sayı: 1

I. Balkan Savaşı’nda Selanik’in Kaybedilişi

The Loss of Thessaloniki in the First Balkan War

Arzu Erman(ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3657-0246
Sayfa
201–226
Yayın Tarihi
2026-09-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makedonya’nın genel durumu bağlamında Yunanistan’ın Balkan ittifakına ve savaşına katılma süreciyle oluşan Yunan tarih anlatısı, Osmanlı arşiv belgeleri, Yunan basını ve araştırmalarında yer alan bilgilerle yeniden değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:19. yüzyılda Balkan uluslarının birbirleriyle ve Osmanlı Devleti ile rekabeti Osmanlı Balkan coğrafyasında büyük bir kargaşaya sebep olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Osmanlı ordularının Yenice mevkiinde almış olduğu yenilgi sonrası 8.
💡
Sonuç & Katkı:Makedonya’nın genel durumu bağlamında Yunanistan’ın Balkan ittifakına ve savaşına katılma süreciyle oluşan Yunan tarih anlatısı, Osmanlı arşiv belgeleri, Yunan basını ve araştırmalarında yer alan bilgilerle yeniden değerlendirilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Selanik · Hasan Tahsin Paşa · I. Balkan Savaşı

Özet

19. yüzyılda Balkan uluslarının birbirleriyle ve Osmanlı Devleti ile rekabeti Osmanlı Balkan coğrafyasında büyük bir kargaşaya sebep olmuştur. Bölgede yaşanan etnik ve dini ihtilaflara rağmen Makedonya’nın tarihî hak iddialarıyla Osmanlı Devleti’nden kopartılması için Balkan devletleri milliyetçi saiklerle bir araya gelerek Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmiştir. I. Balkan Savaşı’nda Makedonya’nın en önemli şehri Selanik’in ele geçirilmesi için en büyük rekabet Yunanistan ve Bulgaristan arasında yaşanmıştır. Osmanlı ordularının Yenice mevkiinde almış olduğu yenilgi sonrası 8. Kolordu Komutanı Hasan Tahsin Paşa, şehri Yunan ordusuna teslim etme kararı almış ve bununla ilgili protokol 26 Ekim 1912’de imzalanmıştır. Selanik’i savunmakla görevli bu Osmanlı komutanının kimsenin onayı olmadan ve hiç savaşmadan yaklaşık beş yüzyıllık bir Türk yurdunu teslim etmesi Türk tarih yazımında eleştirilen bir konu olmuştur. Bu çalışmada, I. Balkan Savaşı’nın en büyük sürprizi olarak görülen Selanik’in Yunan askeri yetkililere teslim edilmesinin ve söz konusu protokolün mimarı Hasan Tahsin Paşa’nın bu kararının Yunan tarih yazımına nasıl yansıdığı ele alınmıştır. Makedonya’nın genel durumu bağlamında Yunanistan’ın Balkan ittifakına ve savaşına katılma süreciyle oluşan Yunan tarih anlatısı, Osmanlı arşiv belgeleri, Yunan basını ve araştırmalarında yer alan bilgilerle yeniden değerlendirilmiştir.

Abstract

In the 19th century, the rivalry of the Balkan nations with each other and with the Ottoman State caused a great turmoil in the Ottoman Balkan geography. Despite the ethnic and religious conflicts, the Balkan states came together with nationalist motives and declared war on the Ottoman State in order to detach Macedonia from the Ottoman State with historical claims. In the first Balkan War, the biggest competition for the capture of Thessaloniki, was between Greece and Bulgaria. After the defeat, Tahsin Pasha, decided to surrender the city to the Greek army and the protocol related to this was signed on 26.10.1912. The fact that the Commander surrendered a Turkish homeland of nearly 5 centuries without anyone’s approval and without fighting has been a subject of criticism in Turkish historiography. Here the surrender of Thessaloniki to the Greek military authorities, which is seen as a surprise of the I.Balkan War, and how this decision of Tahsin Pasha in question, was reflected in Greek historiography are discussed. In the context of the general situation of Macedonia, the Greek historical narrative formed by the process of Greece’s participation in the Balkan alliance and war was re-evaluated with the information contained in Ottoman archival documents, Greek press and researches.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Erman, A. (2026). I. Balkan Savaşı’nda Selanik’in Kaybedilişi. Türkiyat Mecmuası, Cilt: 36 Sayı: 1, 201–226. https://doi.org/10.26650/iuturkiyat.1653966

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (80)

  1. BEO, Hariciye: 306726, 4116- 308645, H. 13. 12. 1330. google scholar
  2. BEO, Harbiye/Dahiliye: 306726, 4095- 307079, 1 /2, H. 27. 10. 1330. google scholar
  3. BEO, Hariciye: 306726, 4113308451/1, H. 06. 12. 1330. google scholar
  4. BEO, Hariciye: 306726, 4128- 309596/ 1- 2, H. 19. 01. 1331. google scholar
  5. MSB, ATASE Balkan Harbi 1912-1913 (110- 9- 1- 7), 659- 51- 32, M. 13. 11. 1912. google scholar
  6. MSB, ATASE Balkan Harbi 1912- 1913 (110- 9- 1- 7), 285- 402- 1, M. 29. 3. 1913. google scholar
  7. MSB, ATASE Balkan Harbi 1912-1913, (110- 9- 1- 7), 80- 31- 5, M. 17. 11. 1912. google scholar
  8. MSB, ATASE Balkan Harbi (1912- 1913, (110- 9- 1-7), 715- 4- 1, M. 24. 12. 1912. google scholar
  9. Akropolis, 7 Kasım 1912 Çarşamba, No: 10165, Atina. google scholar
  10. Akropolis, 11 Kasım 1912 Pazar, No: 10169, Atina. google scholar
  11. Akropolis, 12 Kasım 1912 Pazartesi, No: 10170, Atina. google scholar
  12. Kairoi, 2 Kasım 1912 Cuma, No: 293, Atina. google scholar
  13. Empros, 27 Ekim 1912 Cumartesi, No: 5755, Atina. google scholar
  14. Empros, 28 Ekim 1912 Pazar, No: 5756, Atina. google scholar
  15. Patris, 27 Ekim 1912 Cumartesi, No: 6771, Atina. google scholar
  16. Nea Imera Tergestis, 27 Ekim 1912, No.111, Atina. google scholar
  17. Abbott, G. F., The Tale of A Tour in Macedonia, London: Edward Arnold,1903. google scholar
  18. Adanır, Fikret. Makedonya Sorunu, Çeviren İhsan Catay, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2001. google scholar
  19. Ahmad, Feroz. Jön Türkler Osmanlı İmparatorluğu’nu Kurtarma Mücadelesi 1914-1918, Çeviren Tansel Demirel, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2019. google scholar
  20. Alkan, Necmettin. Ve Selanik Düştü 1912- 1913 Balkan Savaşı ve Hezimeti, İstanbul: Timaş Yayınları, 2014. google scholar
  21. Anastasiadou, Meropi. Tanzimat Çağında Bir Osmanlı Şehri Selanik (1830- 1912),Çeviren Işık Ergüden İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2010, 357. google scholar
  22. Anderson, Matthew Smith. Doğu Sorunu 1774-1923 Uluslararası İlişkiler Üzerine Bir Değerlendirme, Çeviren İdil Eser, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010. google scholar
  23. Andonyan, Aram. Balkan Savaşı, Çeviren Zaven Biberyan, İstanbul: Aras Yayıcılık, 2002. google scholar
  24. Aydın, Salim. Balkanların Acı Yüzü Basın Tarihinde Balkan Savaşları, İstanbul: Yeditepe Yayınları, 2014. google scholar
  25. Aydın, Salim. “Balkan Savaşı’nda (1912- 1913) Selanik’in Teslimi”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 38 (2018): 127- 162. google scholar
  26. Babacan, Hasan. “Malisör İsyanı ve Osmanlı Devleti’nin Tutumu”, Dr. Kemal Daşçıoğlu’na Vefa, Editör Mithat Aydın ve Süleyman İnan, Ankara: Pegem Akademi, 2020, 395- 416. google scholar
  27. Bacanlı, Hakan. “Balkan Savaşları Kaynakçası”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, XII/2 (2012): 265- 307. google scholar
  28. Balcı, Mustafa. Selanik Düştü Selanik’in Kaybediliş Öyküsü, İstanbul: Kesit Yayınları, 2010. google scholar
  29. Barbara Jelavich. Balkan Tarihi II 20. Yüzyıl, Çeviren Zehra Savan ve Hatice Uğur, İstanbul: Küre Yayınları:2013. google scholar
  30. Beydilli, Kemal. “Trablusgarp Savaşı”, TDVİA, Ek 2 (2019) 606- 609. google scholar
  31. Birbir, Atilla. Yunan Basınında Balkan Savaşları (1912- 1913), Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, 2018. google scholar
  32. Cassavetti, D.J. Hellas and the Balkan Wars. London: Aelfi Terrace, 1914. google scholar
  33. Chasan, Korai. I. Balkan Savaşı’nda Yunanistan (Yunan Kaynaklarına Göre), Doktora Tezi, Trakya Üniversitesi, 2018. google scholar
  34. Clogg, Richard. Modern Yunanistan Tarihi, Çevren Dilek Şendil, İstanbul: İletişim Yayınları, 1992. google scholar
  35. Çelik, Bilgin. Balkan İttifakı ve Osmanlı Diplomasisi, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2019. google scholar
  36. Delilbaşı, Melek. “Selânik ve Yanya’da Osmanlı Egemenliğinin Kurulması, Belleten, 51/199 (1987):75-101. google scholar
  37. Despot, Igor. Savaşan Tarafların Gözüyle Balkan Savaşları Algılar ve Yorumlar, Çeviren Mete Tunçay, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2012. google scholar
  38. Erdem, Nilüfer. “Yunan Osmanlılığının En Önemli Temsilcilerinden Souliotis-Nikolaidis’in Kaleminden “İstanbul Örgütü” ve II. Meşrutiyet Dönemindeki Etkileri”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi, 12( 2012): 89-105. google scholar
  39. Erickson, Edward J. Büyük Hezimet Balkan Harplerinde Osmanlı Ordusu, Çeviren Gül Çağalı, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2013. google scholar
  40. Eser, Murat. Eleftherios Venizelos Yunan Arşiv Kaynaklarına Göre Türk-Yunan İlişkileri, İstanbul: Yeditepe Yayınevi, 2019. google scholar
  41. Georgion, François. Sultan Abdülhamid, Çeviren Ali Berktay, İstanbul: İletişim Yayınları, 2018. google scholar
  42. Glenny, Misha. The Balkans Nationalism, War and the Great Power 1804-2012, Toronto: Anansi, 2012. google scholar
  43. Hacısalihoğlu, Mehmet. Jön Türkler ve Makedonya Sorunu (1890-1918), Çeviren İhsan Catay, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2020. google scholar
  44. Hacısalihoğlu, Mehmet. “Makedonya”, TDVİA, 27 (2003):437- 444. google scholar
  45. Halaçoğlu, Yusuf. “Bulgaristan Osmanlı Dönemi”, TDVİA, 6 (1992): 396- 399. google scholar
  46. Hanioğlu, M. Şükrü. Atatürk An Intellectual Biography, New Jersey: Princeton University Press, 2011. google scholar
  47. Hasan Tahsin Paşa. İzhâr-ı Hakîkat Selanikin Esbâb-ı Sükûtu Hakkında Vesaik ve Müretteb Sekizinci Kolordunun Esbâb-ı İnhizâmı ( İstanbul, 1323). google scholar
  48. Hasan Tahsin Pasa, Ta Apominimoneumata tou Tourkou Arhistratigou Hasan Tahsin Pasa (Methafrasmena ek tis Tourkikis apo ton gio kai İpaspisti tou Kenan Mesare) Selanik: 2001. google scholar
  49. Hristodoulos, K. Hristos. Oi Treis Tafes tou Hasan Tahsin, Selanik: Epıkentro, 2012. google scholar
  50. Hupchick, Dennis P. The Balkans from Constantinople to Communism, New York: Palgrave, 2001. google scholar
  51. Kansızoglou, Evangelos. I Prosopıkotita tou Hasan Tahsin,Yüksek Lisans Tezi, Selanik, Aristoteleio University, 2020. google scholar
  52. Kansu, Aykut. Jön Türk Devrimi, Çeviren Ayda Erbal, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011. google scholar
  53. Karal, Enver Ziya. Osmanlı Tarihi İkinci Meşrutiyet ve I. Dünya Savaşı (1908- 1918),C.9, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1999. google scholar
  54. Katsiadakis-Gardikas, Helen. “Venizelos’ Advent in Greek Politics 1908-1912”,Elefterios Venizelos The Trials of Dtatemanship, Editör Paschalis M. Kitromilides, Edinburg: Edinburg University Press, 2006, 87- 114. google scholar
  55. Kiel, Machiel.“Selânik”, TDVİA, 36 (2009): 352-357. google scholar
  56. Kiel, Machiel. “Yenice-i Vardar”, TDVİA,43 (2013): 445-448. google scholar
  57. Klada, Nikolaos. “Oi Balkanikoi Polemoi (1912- 1913) Dieksihtisan”, Balkania: Balkanikoi kai oi Ellinotourkiki Polemoi, Editörler. Theodorou Vellianiti, Nikolaos Klada, Nikiforos Moshopoulou, İlias Kiriakopoulou, Atina: Medusa/Selas Yayınları, 1999, 81-167. google scholar
  58. Kouzinopoulos, Spiros. To Megalo Alma Ι Apeleutherosi tis Thessalonikis, Atina: Kastanioti, 1997. google scholar
  59. Küçük, Cevdet. “Ali Rıza Paşa”, TDVİA, 2 (1989): 440- 441. google scholar
  60. Küçük, Cevdet. “Balkan Savaşı”, TDVİA, 5 (1992): 23- 25. google scholar
  61. Lory, Bernard. “Yıl 1912 Yunanlılar Kente Girer”, Selânik 1850- 1918, Çeviren Cüneyt Akalın, İstanbul: İletişim Yayınları, 2014, s. 313- 321. google scholar
  62. Loverdos, Andreas N. Politiki İstoria tis Elladas 1828- 1975, Atina, Komotini: Ant. N. Sakkoula, 2000. google scholar
  63. Mazower, Mark. Selanik Hayaletler Şehri Hristiyanlar, Müslümanlar ve Yahudiler 1430-1950, Çeviren Gül Çağalı Güven, İstanbul: Alfa Yayınları, 2013. google scholar
  64. Moiras, Leonidas. “Helenottomanizm (Yunan-Osmanlılığı) İdeolojisi, "Osmanlıdan Cumhuriyete" Sosyo-Kültürel Siyasi Yansımalar, Ali İhsan Gencer Anısına, Hazırlayanlar Gülden Sarıyldız, Fatma Ürekli, Recep Karacakaya, Neriman E. Hacısalihoğlu, İstanbul: Derin Yayınları, 2015. google scholar
  65. Özcan, Azmi. “Sultan II. Abdülhamid Dönemi Dış Politika Uygulamaları Üzerine Tespitler”, Sultan II. Abdülhamid Han ve Dönemi, Editörler Fahrettin Gün ve Halil İbrahim Erbay, İstanbul: TBMM Basımevi, 2017, 92- 101. google scholar
  66. Özsüer, Esra. Megali İdea 1821 Mora İsyanı’ndan 1922 Küçük Asya Bozgununa, İstanbul: Kronik Yayınları, 2025. google scholar
  67. Poincaré, Raymond, Ateş Çemberindeki Balkanlar, İstanbul: Pınar Yayınları, 2013. google scholar
  68. Saatçi, Meltem Begüm. Makedonya Sorunu 1903- 1913, Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi, 2004. google scholar
  69. Sir Rankin, Reginald. The İnner History of the Balkan War, V.1, London: Richard Clay &Sons, 1930. google scholar
  70. Smith, Michael Llewellyn. “Venizelos’ Diplomacy 1910- 1923 From Balkan Alliance to Greek- Turkish Settlement”, Eleftherios Venizelos The Trials of Statemanship, Editör Paschalis M. Kitromilides, Edinburg: Edinburg University Press, 2006, 134- 192. google scholar
  71. Souliotis-Nikolaidis, Athanasios. Organosis Konstantinoupoleos, Hazırlayanlar T. Veremis, K. Mpoura, Atina, Giannena: Dodoni, 1984. google scholar
  72. Talat Paşa’nın Hatıraları, Neşreden Enver Bolayır, İstanbul: Güven Yayınevi, 1946. google scholar
  73. Tokay, Gül. “Sultan II. Abdülhamid Dönemi Dış Politikası Üzerine Yeniden Okuma”, Sultan II. Abdülhamid Han ve Dönemi, Editörler Fahrettin Gün ve Halil İbrahim Erbay, İstanbul: TBMM Basımevi, 2017, 102- 109. google scholar Tounta-Fergadi, Aretis. Themata Ellinikis Diplomatikis İstorias 1912-1913, Atina: I. Sideris, 1996. google scholar
  74. Vacalopoulos, Apostolos E. A History of Thessaloniki. Çeviren T. F. Carney. Thessaloniki: Institude for Balkan Studies, 1993. google scholar
  75. Vickers, Miranda, The Albanians A Modern History, London, New York: I. B. Tauris, 2001. google scholar
  76. Yasamee, Feroze A.K., Abdülhamid’in Dış Politikası Düvel-i Muazzama Karşısında Osmanlı 1878- 1888, Çeviren Yusuf Selman İnanç, İstanbul: Kronik Yayınları, 2018. google scholar
  77. Yavuz, Nuri. “Birinci Balkan Harbi ve Selanik’in Kaybı”, Gazi Akademik Bakış, 1(2), 139- 154. google scholar
  78. Necmettin Alkan, “Wilhelm Colmar von der Goltz”, https://islamansiklopedisi.org.tr/goltz-wilhelm-colmar-von-der, Erişim Tarihi: 07. 01. 2025. google scholar
  79. Karal, Enver Ziya. Osmanlı Tarihi İkinci Meşrutiyet ve I. Dünya Savaşı (1908- 1918),C.9, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1999. google scholar
  80. Kiel, Machiel.“Selânik”, TDVİA, 36 (2009): 352-357. google scholar