İbn Battūta’nın Suriye ve Arabistan’a 726/1326’da yaptığı seyahate ilişkin bir inceleme

Özet

İbn Battūta (öl.770/1368-9) nın Rıhle adlı eseri, bu ünlü seyyahın 725/1325’ten 754/1354’e kadar yaklaşık olarak otuz yıl aralıksız devam eden seyahatinde ziyaret ettiği topraklar ile ilgili geniş görüntülü bilgiler ihtiva etmektedir. Rıhle’nin C. Defrémery ve B. R. Sanguinetti1 tarafından yapılan ilk baskısından itibaren yaygın olarak kabul edilen görüş, İbn Battūta’nın hikayesini hafızasından yazdırdığı ve bu çalışmanın doğruluk ya da yanlışlık derecesinin yazarın hatıralarının açıklığını yansıttığı şeklindedir. Rıhle’nin kronolojisi aynı dönemdeki olayların anlatım düzenine göre tutarsızdır. 1962 yılında neşredilen uzun bir makalede Çek âlim Ivan Hrbek, Rıhle’de anakronistik bazı bilgilere değinmiş ve 735/1334 yılına kadar olan kronolojiyi tespit etme girişiminde bulunmuştur. Hrbek’in kronolojisi yararlı olmasına rağmen, doğru tetkike dayanmayan şüpheli bazı düzenlemelere yer vermektedir. Gerçekten de Hrbek aynı makaleye yaptığı ekte elde ettiği sonuçlardan bazılarını H. A. R. Gibb’in görüşleri lehine değiştirmiştir.