Dergiler / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 44 Sayı: 78

OSMANLI DEVLETİ’NDE YENİÇERİLERİN TEKAÜDLÜĞÜNE DAİR BAZI BİLGİLER

SOME INFORMATION ABOUT THE RETIREMENT OF JANISSARIES IN THE OTTOMAN EMPIRE

Bülent Çelik(AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3882-7877
Sayfa
41–58
Yayın Tarihi
2025-04-10
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamız Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak bu türden yeniçerilerin durumlarına dair bazı tespitlerde bulunmayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı bireyleri için emeklilik kavramı ancak XIX. yüzyılda tanışacakları bir kavramdan ibaretti.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yıpratıcı ve tehlikeli mücadelelerin sonunda belli bir yaşa ulaşan yeniçeriler, fiili askerlik hayatlarını sona erdirirken ulufelerin bir kısmı kendilerinde kalmak şartıyla emekli olup farklı işler yapabilmekteydiler.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamız Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak bu türden yeniçerilerin durumlarına dair bazı tespitlerde bulunmayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı Devleti · devşirme · yeniçeri

Özet

Osmanlı bireyleri için emeklilik kavramı ancak XIX. yüzyılda tanışacakları bir kavramdan ibaretti. Bundan önceki devirlerde yaşayan Osmanlı tebaası için hayat, dâhil oldukları zümre içerisinde üretime katılmak, padişahın buyruklarına uymak ve kendilerinden beklenen çeşitli hizmetleri yerine getirmekten ibarettir. Vergi mükellefi re’âyâ zümresine mensup bir Osmanlı bireyi emeklilik kavramını bilmeden hayatının sonuna kadar fiziksel durumu elverdiği müddetçe çalışır, üretir ve kendisinden beklenen hizmetleri yerine getirirdi. Yeniçeriler için durum biraz daha iyiydi. Yıpratıcı ve tehlikeli mücadelelerin sonunda belli bir yaşa ulaşan yeniçeriler, fiili askerlik hayatlarını sona erdirirken ulufelerin bir kısmı kendilerinde kalmak şartıyla emekli olup farklı işler yapabilmekteydiler. Hatta merkezi yapı bu türden yeniçerileri devletin mali işletmelerinin başına yönetici olarak da atayabilmekteydi. Böylelikle kendilerinden hizmet almaya devam etmekte olan merkezi Osmanlı Devleti, yeniçeri kullarına tecrübeli ve sadık birer bende olarak ayrıcalıklı statülerini koruyup maddi durumlarını daha iyi hale getirme fırsatları sunmaktaydı. Çalışmamız Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak bu türden yeniçerilerin durumlarına dair bazı tespitlerde bulunmayı amaçlamaktadır.

Abstract

For Ottoman individuals, the concept of retirement was a concept they would only encounter in the 19th century. For Ottoman subjects living in previous periods, life was consisted of participating in production within the group they belong, obeying the sultan's orders, and performing various services expected from them. An Ottoman individual belonging to the taxpayer class of common people would work, produce, and perform the services expected from them until the end of his life as long as his physical condition permitted, without knowing the concept of retirement. The situation was a little better for the Janissaries. Janissaries who reached a certain age, after exhausting and dangerous struggles would end their actual military service, could retire and do different jobs, with the condition that part of their ulufes remain with them. The central structure could even appoint such Janissaries as managers of the state's financial enterprises. Thus, the central Ottoman State, which continued to receive services from them, offered the Janissary servants the opportunity to maintain their privileged status as experienced and loyal servants and to improve their financial situations. Our study aims to make some determinations about the situation of such Janissaries based on Ottoman archive documents.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çelik, B. (2025). OSMANLI DEVLETİ’NDE YENİÇERİLERİN TEKAÜDLÜĞÜNE DAİR BAZI BİLGİLER. Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 44 Sayı: 78, 41–58. https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1612544

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. Afyoncu, E. (2004). “Mevâcib”, DİA, C. 29, Ankara, s. 418-420.
  2. Genç, M. (2020). “Mukâtaa”, DİA, C. 31, Ankara, s. 129-132. Gelişim-Hachette Türk ve Dünya Tarihi Ansiklopedisi (1985). çev. Cemal Bali, Erdim Öztokat, Osman Senemoğlu, Gelişim Yayınları, C. 6, İstanbul.
  3. Goodwin, G. (2003). Yeniçeriler, çev. Derin Türkömer, Doğan Kitap, İstanbul.
  4. İnalcık, H. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi cilt 1, 1300-1600, çev. Halil Berktay, Eren Yay., İstanbul.