Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSeyahatname metninde doğrudan adı geçmeyen ancak coğrafi zorunluluklar gereği duraklanması muhtemel olan tahmini konaklama alanlarının Şarapsa Han, Alara Han ve Akhan gibi Selçuklu dönemi kervansaray ağları ve tarihi köprülerle yüksek oranda örtüştüğü tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Çalışmamız, 14. yüzyılın en önemli seyyahlarından biri olan İbn Battuta’nın Anadolu seyahati kapsamındaki Akdeniz ve Güneybatı Anadolu rotasını, Coğrafi Bilgi Sistemleri aracılığıyla yeniden kurgulamayı ve analiz etmeyi amaçlamaktadır. Seyahatnamede yer alan anlatılar mekansal, siyasi, mimari-fonksiyonel, sosyo-kültürel ve metinsel veriler olmak üzere beş ana başlık altında sınıflandırılmış ve QGIS yazılımı aracılığıyla görselleştirilmiştir.Araştırma kapsamında, seyyahın kullandığı muhtemel rotayı doğrulamak ve lojistik boşlukları anlamlandırmak adına en uygun yol ve tampon bölge analizleri uygulanmıştır. Seyahatname metninde doğrudan adı geçmeyen ancak coğrafi zorunluluklar gereği duraklanması muhtemel olan tahmini konaklama alanlarının Şarapsa Han, Alara Han ve Akhan gibi Selçuklu dönemi kervansaray ağları ve tarihi köprülerle yüksek oranda örtüştüğü tespit edilmiştir. Bölgedeki siyasi yapının mekansal dağılımını anlamak üzere gerçekleştirilen analiz sonucunda yerleşim yerlerinin, bölgede bulunan otorite temsillerine göre birincil merkezler ve ikincil duraklar olarak isimlendirebileceğimiz hiyerarşik bir yapı sergilediği gözlemlenmiştir. Yerleşim alanlarının fonksiyonel kimliklerini seyyahın perspektifinden tanımlamak adına başvurulan varlık-yokluk analizi ile söz konusu alanlar metropol, garnizon-ticari, dini-ticari ve kurumsal-dini profiller şeklinde kategorize edilerek ele alınmıştır. Sosyo-kültürel veriler üzerinden oluşturulan ısı haritası, siyasi otoritenin askeri temsiliyetinin mimari düzlemde belirginleşmediği durumlarda Ahilik teşkilatının kentin güvenliğini ve sosyal düzenini pekiştiren tamamlayıcı bir askeri/sosyal güç olarak merkezi otorite ile uyum içerisinde hareket ettiğini göstermektedir. Son olarak iki değişkenli haritalandırma yöntemiyle yapılan analizler seyahatnamedeki anlatı hacmi ile seyyahın aldığı hediyeler arasında doğrudan bir ilişki olduğunu, İbn Battuta’nın en detaylı kentsel tasvirlerinin kendisine en yüksek protokol ilgisi ve maddi itibar sunulan alanlarda yoğunlaştığını ortaya koymaktadır.
Abstract
This study aims to reconstruct and analyze the Mediterranean and Southwestern Anatolia route of Ibn Battuta—one of the most prominent travelers of the 14th century—during his Anatolian journey, utilizing Geographic Information Systems (GIS). The narratives within the travelogue were classified under five main categories: spatial, political, architectural-functional, socio-cultural, and textual data, and were subsequently visualized using QGIS software. Within the scope of the research, optimal path and buffer zone analyses were applied to verify the traveler's probable route and to interpret logistical gaps. It was determined that the estimated accommodation areas—which are not explicitly mentioned in the text but were likely stops due to geographical necessities—highly overlap with Seljuk-era caravanserai networks, such as Şarapsa Han, Alara Han, and Akhan, as well as historical bridges. As a result of the analysis conducted to understand the spatial distribution of the political structure in the region, it was observed that the settlements exhibit a hierarchical structure. Based on the representation of authority in the region, these can be classified as primary centers and secondary stops. Through a presence-absence analysis utilized to define the functional identities of the settlement areas from the traveler's perspective, the aforementioned areas were categorized and examined as metropolitan, garrison-commercial, religious-commercial, and institutional-religious profiles. The heat map generated from socio-cultural data indicates that in cases where the military representation of political authority is not evident at the architectural level, the Ahi Order (Ahilik) acted in harmony with the central authority as a complementary military and social power, reinforcing the security and social order of the city. Finally, analyses conducted using the bivariate mapping method reveal a direct correlation between the volume of narrative in the travelogue and the gifts received by the traveler. This demonstrates that Ibn Battuta’s most detailed urban descriptions are concentrated in areas where he was offered the highest level of protocol attention and material prestige.