Journals / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 45 Sayı: 81

AN ASSESSMENT OF IBN BATTUTA’S MEDITERRANEAN AND SOUTHWESTERN ANATOLIAN ROUTE THROUGH GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEMS (GIS)

İBN BATTUTA’NIN AKDENİZ VE GÜNEYBATI ANADOLU GÜZERGAHININ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ (CBS) YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Ekrem Habil Yurt(AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ)0009-0003-9455-5225
Pages
165–185
Publication Date
2026-09-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This demonstrates that Ibn Battuta’s most detailed urban descriptions are concentrated in areas where he was offered the highest level of protocol attention and material prestige.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study aims to reconstruct and analyze the Mediterranean and Southwestern Anatolia route of Ibn Battuta—one of the most prominent travelers of the 14th century—during his Anatolian journey, utilizing Geographic Information Systems (GIS).
📊
Key Findings & Data:The heat map generated from socio-cultural data indicates that in cases where the military representation of political authority is not evident at the architectural level, the Ahi Order (Ahilik) acted in harmony with the central authority as a complementary military and social power, reinforcing the security and social order of the city.
💡
Conclusion & Impact:This demonstrates that Ibn Battuta’s most detailed urban descriptions are concentrated in areas where he was offered the highest level of protocol attention and material prestige.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İbn Battuta · Seyahatname · Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)

Abstract

This study aims to reconstruct and analyze the Mediterranean and Southwestern Anatolia route of Ibn Battuta—one of the most prominent travelers of the 14th century—during his Anatolian journey, utilizing Geographic Information Systems (GIS). The narratives within the travelogue were classified under five main categories: spatial, political, architectural-functional, socio-cultural, and textual data, and were subsequently visualized using QGIS software. Within the scope of the research, optimal path and buffer zone analyses were applied to verify the traveler's probable route and to interpret logistical gaps. It was determined that the estimated accommodation areas—which are not explicitly mentioned in the text but were likely stops due to geographical necessities—highly overlap with Seljuk-era caravanserai networks, such as Şarapsa Han, Alara Han, and Akhan, as well as historical bridges. As a result of the analysis conducted to understand the spatial distribution of the political structure in the region, it was observed that the settlements exhibit a hierarchical structure. Based on the representation of authority in the region, these can be classified as primary centers and secondary stops. Through a presence-absence analysis utilized to define the functional identities of the settlement areas from the traveler's perspective, the aforementioned areas were categorized and examined as metropolitan, garrison-commercial, religious-commercial, and institutional-religious profiles. The heat map generated from socio-cultural data indicates that in cases where the military representation of political authority is not evident at the architectural level, the Ahi Order (Ahilik) acted in harmony with the central authority as a complementary military and social power, reinforcing the security and social order of the city. Finally, analyses conducted using the bivariate mapping method reveal a direct correlation between the volume of narrative in the travelogue and the gifts received by the traveler. This demonstrates that Ibn Battuta’s most detailed urban descriptions are concentrated in areas where he was offered the highest level of protocol attention and material prestige.

Özet

Çalışmamız, 14. yüzyılın en önemli seyyahlarından biri olan İbn Battuta’nın Anadolu seyahati kapsamındaki Akdeniz ve Güneybatı Anadolu rotasını, Coğrafi Bilgi Sistemleri aracılığıyla yeniden kurgulamayı ve analiz etmeyi amaçlamaktadır. Seyahatnamede yer alan anlatılar mekansal, siyasi, mimari-fonksiyonel, sosyo-kültürel ve metinsel veriler olmak üzere beş ana başlık altında sınıflandırılmış ve QGIS yazılımı aracılığıyla görselleştirilmiştir.Araştırma kapsamında, seyyahın kullandığı muhtemel rotayı doğrulamak ve lojistik boşlukları anlamlandırmak adına en uygun yol ve tampon bölge analizleri uygulanmıştır. Seyahatname metninde doğrudan adı geçmeyen ancak coğrafi zorunluluklar gereği duraklanması muhtemel olan tahmini konaklama alanlarının Şarapsa Han, Alara Han ve Akhan gibi Selçuklu dönemi kervansaray ağları ve tarihi köprülerle yüksek oranda örtüştüğü tespit edilmiştir. Bölgedeki siyasi yapının mekansal dağılımını anlamak üzere gerçekleştirilen analiz sonucunda yerleşim yerlerinin, bölgede bulunan otorite temsillerine göre birincil merkezler ve ikincil duraklar olarak isimlendirebileceğimiz hiyerarşik bir yapı sergilediği gözlemlenmiştir. Yerleşim alanlarının fonksiyonel kimliklerini seyyahın perspektifinden tanımlamak adına başvurulan varlık-yokluk analizi ile söz konusu alanlar metropol, garnizon-ticari, dini-ticari ve kurumsal-dini profiller şeklinde kategorize edilerek ele alınmıştır. Sosyo-kültürel veriler üzerinden oluşturulan ısı haritası, siyasi otoritenin askeri temsiliyetinin mimari düzlemde belirginleşmediği durumlarda Ahilik teşkilatının kentin güvenliğini ve sosyal düzenini pekiştiren tamamlayıcı bir askeri/sosyal güç olarak merkezi otorite ile uyum içerisinde hareket ettiğini göstermektedir. Son olarak iki değişkenli haritalandırma yöntemiyle yapılan analizler seyahatnamedeki anlatı hacmi ile seyyahın aldığı hediyeler arasında doğrudan bir ilişki olduğunu, İbn Battuta’nın en detaylı kentsel tasvirlerinin kendisine en yüksek protokol ilgisi ve maddi itibar sunulan alanlarda yoğunlaştığını ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Yurt, E. H., *, E. H. Y. (2026). AN ASSESSMENT OF IBN BATTUTA’S MEDITERRANEAN AND SOUTHWESTERN ANATOLIAN ROUTE THROUGH GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEMS (GIS). Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 45 Sayı: 81, 165–185. https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1969911

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (26)

  1. Akdağ, E. (2019). 1200-1450 Seyahatnamelerinde Anadolu, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Malatya.
  2. Aladağ, F. (2020). “Dijital Beşerî Bilimler ve Türkiye Araştırmaları: Bir Literatür Değerlendirmesi”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, C. 18, S. 36, s. 773-796.
  3. Aladağ, F. (2023). “Mekânsal Beşerî Bilimler ve Osmanlı Çalışmaları: Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin (CBS) Osmanlı Şehir ve İdari Tarihi için Potansiyeli”, Kadim, S. 5, s. 47-68.
  4. Bakkal, A. (2019). "Antalya Selçuklu Kervansarayları / Seljuk Caravanserais in Antalya", Turkish Academic Research Review, S. 4 (4), s. 521-570.
  5. Barkan, Ö. L. (1942). “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler I: İstilâ Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zâviyeler”, Vakıflar Dergisi, S. 2, s. 279-386.
  6. Baykara, T. (2010). "Selçuklu Dönemi Antalyası", Dünden Bugüne Antalya I, haz. A. K. Atılgan, Antalya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, Antalya, s. 105-112.
  7. Bozkuş, M. A. (2017). Ortaçağ'da Alâiyye (Alanya) ve Alâiyye Beyliği, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara.
  8. Budak, M. A. (2016). "İbn Battuta ve El-Ömeri'nin Anlatımıyla Geç Ortaçağ'da Antalya ile Alanya", Cedrus, S. 4, s. 353-372.
  9. Çetin, H. (2012). "İlhanlı Hâkimiyeti Altında Anadolu'da Siyasetin Temel Dinamiği: Göçebe Moğol-Türkmen Çatışması", Turkish Studies, S. 7 (4), s. 1203-1216.
  10. Denizli Büyükşehir Belediyesi. (2014). Denizli Kültür Envanteri 2014, Laodikeia Web Reklam Yayıncılık, Denizli.
  11. Denknalbant, A. (2009). "Susuz Han", TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 37, TDV Yayınları, İstanbul, s. 544-545, https://islamansiklopedisi.org.tr/susuz-han (Erişim Tarihi: 07.04.2026).
  12. Eryavuz, Ş. A. (1994). “Dündar Bey Medresesi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 10, TDV Yayınları, İstanbul, s. 21-22, https://islamansiklopedisi.org.tr/dundar-bey-medresesi (Erişim Tarihi:18.07.2026).
  13. Eryavuz, Ş. A. (2000). "İncir Hanı", TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 22, TDV Yayınları, İstanbul, s. 279-281, https://islamansiklopedisi.org.tr/incir-hani (Erişim Tarihi: 07.04.2026).
  14. Hacıgökmen, M. (2024). "Alanya Kalesi'nin İnşasında Bulunan Selçuklu Emirleri", Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (SEFAD), S. 52, s. 407-422.
  15. İbn Battûta, E. A. M. (2020). İbn Battuta Seyahatnâmesi, çev. A. Sait Aykut, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
  16. İnce, Y.-Pekdemir, Y. (2025). “Gemileri Karadan Yürütmek-Deniz Üstünde Köprü Yüzdürmek ya da Tarihten İlham Alıp İstanbul’u Fethetmek”, Tarih İncelemeleri Dergisi, C. XL, S. 2, s. 727-755.
  17. Kapar, M. A. (2005). "Muâviye b. Yezîd", TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 30, TDV Yayınları, İstanbul, s. 352-353, https://islamansiklopedisi.org.tr/muaviye-b-yezid (Erişim Tarihi: 07.04.2026).
  18. Karakuş, F. (2022). "Anadolu Selçuklu Dönemi Sultan Hanları Üzerine Bir İnceleme", The Turkish Online Journal of Design Art and Communication (TOJDAC), S. 12 (1), s. 71-109.
  19. Keçiş, M.-Öztürk, C. (2021). "XIV. Yüzyılın İlk Yarısında Anadolu İslam'ına Dair Gözlemler: İbn Battûta Örneği", Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi (SEMA), S. 6, s. 71-82.
  20. Kofoğlu, S. (1997). "Hamîdoğulları", TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 15, TDV Yayınları, İstanbul, s. 471-476, https://islamansiklopedisi.org.tr/hamidogullari (Erişim Tarihi: 07.04.2026).
  21. Merçil, E. (2004). "Menteşeoğulları", TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 29, TDV Yayınları, İstanbul, s. 143-150, https://islamansiklopedisi.org.tr/menteseogullari (Erişim Tarihi: 08.04.2026).
  22. Moğol, H. (2010). "Tekeoğulları Beyliği", Dünden Bugüne Antalya I, haz. A. K. Atılgan, Antalya, s. 113-116. Özcan Tatar, C.-Yılmaz, E.-Lafcı, B.-Küçükpehlivan, T.-Aksoy, T.-Ağaçsapan, B.-Sarı, S. (2021). “Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Türkiye’deki Tarihsel Gelişimi ve Mevcut Durumu”, GSI Journals Serie C: Advancements in Information Sciences and Technologies (AIST), C. 4, S. 1, s. 33-61.
  23. Tuncer, O. C. (2007). Anadolu Kervan Yolları, Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
  24. Turan, N. (2010). "Selçuklu ve Osmanlı Anadolu'sunda Ahiliğin Sosyo-Ekonomik Gelişim Süreci", Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, S. 52, s. 151-187.
  25. Varlık, M. Ç. (1996). "Germiyanoğulları", TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 14, TDV Yayınları, İstanbul, s. 33-35, https://islamansiklopedisi.org.tr/germiyanogullari (Erişim Tarihi: 07.04.2026).
  26. Yağcı, A. (2021). İbn Battûta Seyahatnamesi'ne Göre Anadolu'da Dinî ve Sosyal Müesseseler, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Malatya.