SavedAdd your journal

Journals / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 45 Sayı: 81

THE INSTITUTIONAL CONSTRUCTION OF AGRICULTURAL MODERNIZATION: ADANA SCHOOL OF AGRICULTURE FROM THE OTTOMAN EMPIRE TO THE REPUBLIC (1911-1970)

TARIMSAL MODERNLEŞMENİN KURUMSAL İNŞASI: OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E ADANA ZİRAAT MEKTEBİ (1911-1970)

Nurullah Kırkpınar0000-0002-6540-9822
Pages
223–249
Publication Date
2026-09-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Consequently, the article offers an original perspective on the role of agricultural education as a basin-oriented development model within the history of Turkey’s economic modernization.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study analyzes the strategic role of the Adana School of Agriculture in the institutionalization and modernization of agronomical knowledge during the integration of the Cilicia (Çukurova) basin into global market networks at the onset of the 20th century.
📊
Key Findings & Data:The findings demonstrate that, despite financial constraints and resistance from traditional production paradigms, the institution successfully standardized strategic crop patterns-specifically cotton and citrus-thereby aligning local practices with global standards.
💡
Conclusion & Impact:Consequently, the article offers an original perspective on the role of agricultural education as a basin-oriented development model within the history of Turkey’s economic modernization.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Çukurova · Adana Ziraat Mektebi · Tarımsal Modernizasyon

Abstract

This study analyzes the strategic role of the Adana School of Agriculture in the institutionalization and modernization of agronomical knowledge during the integration of the Cilicia (Çukurova) basin into global market networks at the onset of the 20th century. Characterized by fertile soil and a unique microclimate, Çukurova was conceptualized from the late Ottoman era into the early Republican period as the state’s “cotton granary and an laboratory agriculture”. Within this framework, the research problematizes how a localized educational institution facilitated the rational transformation required by this specific ecological and economic landscape. Spanning the historical trajectory from the Second Constitutional Era to the early Republic, the School of Agriculture functioned not merely as a pedagogical unit but as an application center for transferring modern agrarian techniques, mechanization, and scientific crop breeding to regional cultivators. Utilizing qualitative research methods, the paper examines the decisive impact of the school’s curriculum and experimental fields in translating regional agricultural potential into macroeconomic objectives. The findings demonstrate that, despite financial constraints and resistance from traditional production paradigms, the institution successfully standardized strategic crop patterns-specifically cotton and citrus-thereby aligning local practices with global standards. Consequently, the article offers an original perspective on the role of agricultural education as a basin-oriented development model within the history of Turkey’s economic modernization.

Özet

Bu çalışma, 20. yüzyılın başından itibaren küresel piyasa ağlarına eklemlenen Çukurova havzasının tarımsal dönüşüm sürecinde, Adana Ziraat Mektebinin tarımsal bilginin kurumsallaşması ve modernleşmesindeki stratejik rolünü analiz etmektedir. Verimli toprak yapısı ve mikro-klima avantajlarıyla Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan tarihsel kesitte devletin “pamuk ambarı ve tarım laboratuvarı” olarak kurgulanan bölgede, yerel bir eğitim kurumunun rasyonel dönüşümü nasıl yönettiği araştırmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır. İkinci Meşrutiyet’ten Cumhuriyet dönemine uzanan süreçte Ziraat Mektebi, yalnızca pedagojik bir birim değil; modern agronomik tekniklerin, mekanizasyonun ve bilimsel ıslah çalışmalarının bölge çiftçisine aktarıldığı bir uygulama ve teknoloji transfer merkezi olarak işlev gördü. Nitel araştırma yöntemleriyle yapılandırılan çalışma; kurumun müfredat ve uygulama sahalarının, bölgesel tarımsal potansiyeli makroekonomik hedeflere dönüştürmedeki belirleyici etkisini incelemektedir. Bulgular; mali kısıtlar ve geleneksel üretim dirençlerine rağmen mektebin, stratejik ürün desenlerini (özellikle pamuk ve narenciye) standardize ederek yerel pratikleri küresel standartlara uyumladığını göstermektedir. Bu bağlamda makale, havza merkezli bir kalkınma modeli olarak ziraat eğitiminin, Türkiye’nin iktisadi modernleşme tarihindeki yerini özgün bir perspektifle tartışmaya açmaktadır.

🔖

Cite This Article

Kırkpınar, N., *, N. K. (2026). THE INSTITUTIONAL CONSTRUCTION OF AGRICULTURAL MODERNIZATION: ADANA SCHOOL OF AGRICULTURE FROM THE OTTOMAN EMPIRE TO THE REPUBLIC (1911-1970). Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 45 Sayı: 81, 223–249. https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1922897

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (52)

  1. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA]: BEO, 3293/246958, 15 Ra 1326 (17 Nisan 1908); BEO, 3333/249947, 14-05-1326 (14 Haziran 1908); MF.MKT, 1137.81, 10 Temmuz 1327 (23 Temmuz 1911); Dahiliye Nezareti Umûr-ı Mahalliye ve Vilayet Müdürlüğü Evrakı (DH.UMVM), 76.44, 29.08.1333 (29 Ağustos 1915); Dahiliye Nezareti Mebânî-i Emîriye ve Hapishaneler Müdüriyeti (DH.MB. HPS.M), 19/32, 13 Ca 1334 (18 Mart 1916).
  2. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi [BCA]: 30.18.01.01/02.37.17, 28.02.1921; 30.18.1.1/10.42.15, 07.09.1924; 30.18.1.1/11.49.1, 19.10.1924; 030.18.01.01/23.17.18, 16.03.1927; 180.9.0.0/234.1170.3, 02.05.1928; 30.18.1.2/141.109.16, 28.12.1955; 30.18.1.2/153.49.4, 31.08.1959; 30.18.1.2/274.86.3, 26.11.1971.
  3. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Türk Diplomatik Arşivi [TDA]: 559/36639-147165-4, 31.05.1926; 559/36639-147165-2, 20.07.1926; 559/36639-147165-1, 07.08.1926; 559/36639-147165-3, 05.09.1926. Millî Savunma Bakanlığı Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Daire Başkanlığı [ATESE]: 110.9.1.10, 263.0.25, 23.11.1334.
  4. Adana Halkevi (Görüşler Kültür Dergisi) (1938). Cumhuriyet’in 15. Yıldönümü Onuruna Özel Sayı, Türk Sözü Basımevi, Adana.
  5. Adana Ziraat Meslek Okulu 1970-1971 Dönemi Mezunlar Listesi, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım İhtisas Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyon ve Arşivi.
  6. Adana Ziraat ve Makinist Mektebi Talebe Sicil Defteri (1339-1929), T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım İhtisas Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyon ve Arşivi.
  7. Adana Zirai Üretim İşletmesi ve Tarımsal Yayım ve Hizmetiçi Eğitim Merkezi Müdürlüğü Sayısal Arşiv ve Koleksiyonu.
  8. BİGM (1946), 1943-1944 Millî Eğitim Meslek, Teknik ve Yüksek Öğretim İstatistikleri, İstanbul.
  9. BİGM (1949), 1947-1948 Millî Eğitim Meslek, Teknik ve Yüksek Öğretim İstatistikleri, İstanbul.
  10. BİGM (1950), 1948-1949 Millî Eğitim Meslek, Teknik ve Yüksek Öğretim İstatistikleri, Ankara.
  11. BİGM (1951), 1949-1950 Millî Eğitim Meslek, Teknik ve Yüksek Öğretim İstatistikleri, Ankara.
  12. BİUM (1934), 1932-1933 Maarif İstatistikleri, No: 31, Devlet Matbaası, İstanbul.
  13. BİUM (1942), 1939-1940 Maarif İstatistiği, No: 187, Ulusal Matbaa, Ankara.
  14. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İ.B.B) Atatürk Kitaplığı Sayısal Arşiv ve E-Kaynaklar Koleksiyonu, Kart Kodu: MTF54607.
  15. Maarif-i Umûmiye Nezâreti İhsâsiyât Kalemi, 1329-1330 (1913-1914) Senesine Mahsus Maarif-i Umûmiye İhsâsiyât Mecmuası (1336) Matbaa-i Amire.
  16. Maarif Vekâleti 1926-1927 İstatistik Yıllığı (1928). Devlet Matbaası, İstanbul.
  17. Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridesi, D. 1, B. 89, C. II, 19 Nisan 1327 (2 Mayıs 1911).
  18. Meclisi Mebusan Zabıt Ceridesi, D. 3, B. 44, C. I, 22 Teşrinievvel 1331 (22 Ekim 1915).
  19. Seyhan Cumhuriyetin 15 Yılı İçinde (1938). Tan Matbaası, İstanbul.
  20. Tarım Bakanlığı Adana Bölge Ziraat Okulu Müdürlüğü 1961-1962 Çalışma Raporu (1962). Güney Basımevi, Adana.
  21. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, (TBMM ZC), D. 2, C. 2, İ. 39, 20.10.1339 (20.10.1923).
  22. TBMM ZC, D. 2, C. 7, B. 12, 15.03.1340 (15.03.1924).
  23. TBMM ZC, D. I, C. 22, T. 90, 24.08.1338 (24.08.1922).
  24. TBMM ZC, D. II, C. I, İ. 77, 19.06.1927.
  25. TBMM ZC, D. II, C. 33, T. 78, 20.06.1927.
  26. Türk Tarih Kurumu Arşivi ve Koleksiyonu, Kart Kodu: FT/OFS 65 11.
  27. Ziraat Vekâleti Öğretim Müesseseleri (1960). T.C. Ziraat Vekâleti Neşriyatı, Tanıtıcı Neşriyat Serisi: B -4, Güven Matbaası, Ankara.
  28. Alkan, M. Ö. (2000). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Modernleşme Sürecinde Eğitim İstatistikleri (1839-1924), Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları, Ankara.
  29. Altay, F. (2016). “Türkiye Bitki Islahının Öncülerinden: Emcet Yektay”, TÜRKTOB Dergisi, C. 5, S. 20, s. 5. Arık, R. O. (1924). Adana Ticaret Rehberi, İstanbul.
  30. Baskıcı, M. (2003). “Osmanlı Tarımında Makineleşme: 1870-1914”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C. 58, S. 1, s. 36.
  31. Çolak, M. (2005). “Bir Macar Çocuğun Anılarının Işığında Atatürk ve Türk-Macar İlişkilerine Bir Bakış”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C. 21, S. 63, s. 938-939.
  32. Çolak, M.–Jávorka, L. (2017). Cumhuriyetin İlk Yıllarında Türkiye’de Hayvancılık Politikası ve Bir Macar Uzman: Oszkár Wellman, 1. Baskı, Çizgi Kitabevi Yayınları, İstanbul.
  33. Ener, K. (1990). Tarih Boyunca Adana Ovasına (Çukurova’ya) Bir Bakış, Hürsöz Matbaası, Adana.
  34. Güran, T. (1998). 19. Yüzyıl Osmanlı Tarımı Üzerine Araştırmalar, Eren Yayınları, İstanbul.
  35. İbrahim F. (1933). “Adana Ziraat Mektebi”, Ziraat Gazetesi, S. 10. Yıl Nüshası, İstanbul.
  36. Kadıoğlu, S. (2005). “Osmanlı Döneminde Türkiye’de Ziraat Okulları Üzerine Notlar ve “Tedrisat-ı Ziraiye Nizamnâmesi”, Kutadgubilig Felsefe-Bilim Arastırmaları Dergisi, S. 8, s. 239-257.
  37. Kırkpınar, N. (2020). İzmir Kent Tarihi Araştırmalarına Bir Katkı: Bornova Ziraat Mektebi (1922-1955), 1. Baskı, Ege Üniversitesi Yayınları, İzmir.
  38. Kırkpınar, N. (2024). Türkiye’de Zirai Eğitimin Tarihçesi ve Kurumsallaşması (1923-1963), 1. Baskı, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara.
  39. Kırkpınar, N. (2025). “Cumhuriyet’in Yüzleri”: Atatürk Dönemi’nde Ziraat Alanında Yurtdışına Gönderilen Öğrenciler ve Türk Ziraatı’na Katkıları”, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, S. 43, s. 1219-1234.
  40. Kırkpınar, N. (2025). “Türkiye’de Tarım Öğretiminin 179. Yıl Dönümü”, Türk Tarım ve Orman Dergisi, S. 287, s. 60-63. Mağden, R. Z. (1959). Zirai Öğretimde 110 Yıl, Türk Yüksek Ziraat Mühendisleri Birliği Neşriyatı, Ankara.
  41. Mehmed Z. (1929). Türkiye Teracimi Ahval Ansiklopedisi, İstanbul.
  42. Öztürk, K. (1995). Türk Parlamento Tarihi (1927-1931), Türkiye Büyük Millet Meclisi Vakfı Yayınları, C. III, Ankara.
  43. Pamuk Ş. (1984). Osmanlı Ekonomisi ve Dünya Kapitalizmi (1820-1913): Ticaret, Sermaye ve Üretim İlişkileri, Yurt Yayınları, Ankara.
  44. Perrin, O. (1341). “Eskişehir’de Bir Islah-ı Büzur ve Kontrol İstasyonu (Laboratuvarı) Tesisatına Ait Proje”, Ziraat Vekâleti Mecmuası, S. 5, s. 32-34.
  45. Savaş, R. (1965). “Türkiye’de Zirai Öğretim”, Ziraat Dergisi, S. 236, s. 14-16.
  46. Toksöz, M. (2006). “Bir Coğrafya, Bir Ürün, Bir Bölge: 19. Yüzyılda Çukurova”, Kebikeç Dergisi, S. 21, 2006, s. 102-104. Toksöz, M. (2010). “Nomads, Migrants and Cotton in the Eastern Mediterranean: The Making of the Adana-Mersin Region (1850-1908)”, The Ottoman Empire and its Heritage: Politic, Society and Economy, Leiden/Boston.
  47. Toros, T. (1939). Atatürk’ün Adana Seyahatleri, 1. Baskı, Seyhan Basımevi, Adana.
  48. Quataert, D. (2008). Anadolu’da Osmanlı Reformu ve Tarım 1876-1908. 1. Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Çev. Nilay Özok Gündoğan-Azat Zana Gündoğan, İstanbul.
  49. Unat, H. (1952). “Ziraatta Uzman ve Uzmanlık Okullarına İhtiyaç Vardır”, Ziraat Dünyası, S. 28.
  50. Varlık, B. (1977). Emperyalizmin Çukurova’ya Girişi, Türkiye İktisatçılar Birliği Yayınları.
  51. Yazıcıoğlu, T. (1959). “Memleketimizde Ziraat Öğretiminin Tarihçesi ve Bugünkü Zirai Öğ¬retim Kurumlarımız”, Ziraat Dergisi, Y. XIX, S. 176-177, s. 4-5.
  52. Yurtsever, C. (2013). Çukurova’da Tarımın Tarihi, Adana Ticaret Borsası Yayınları, Adana.