KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Anayasa Yargısı / 2026 / Cilt: 43 Sayı: 1

MEDENİ YARGIDA GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA TALEPLERİNİN REDDİNE KARŞI BİREYSEL BAŞVURU VE ANAYASA MAHKEMESİ TEDBİR KARARLARININ BAĞLAYICILIĞI

Süleyman Topak(OKAN ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0000-0002-6956-8265
Sayfa
359–428
Yayın Tarihi
2026-07-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Nihayetinde çalışma, söz konusu tedbir kararlarının geçici hukuki koruma yoluyla güvence altına alınmak istenen hakkın fiilen korunmasına sağladığı katkıyı ve bu kararların, ret yönünde karar veren derece mahkemeleri bakımından bağlayıcı etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Medeni yargılama hukukunda, mahkemelerin geçici hukuki koruma taleplerini reddetmeleri hâlinde bu ret kararları -başta mülkiyet hakkı, adil yargılanma hakkı ve etkili başvuru hakkı olmak üzere- Anayasa’da güvence altına alınan temel haklar bakımından telafisi güç hatta bazı durumlarda fiilen geri döndürülemez sonuçların ortaya çıkmasına ve yargı mercileri eliyle hak ihlaline yol açabilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu gibi hâllerde yargılamanın esasına ilişkin kararın beklenmesi anayasal düzeyde etkili bir hak koruması sağlamaktan uzak kalmakta; aksine, yeni ve bağımsız bir hak ihlali riskini beraberinde getirmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Nihayetinde çalışma, söz konusu tedbir kararlarının geçici hukuki koruma yoluyla güvence altına alınmak istenen hakkın fiilen korunmasına sağladığı katkıyı ve bu kararların, ret yönünde karar veren derece mahkemeleri bakımından bağlayıcı etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Medeni yargı · geçici hukuki koruma kararları · bireysel başvuru

Özet

Medeni yargılama hukukunda, mahkemelerin geçici hukuki koruma taleplerini reddetmeleri hâlinde bu ret kararları -başta mülkiyet hakkı, adil yargılanma hakkı ve etkili başvuru hakkı olmak üzere- Anayasa’da güvence altına alınan temel haklar bakımından telafisi güç hatta bazı durumlarda fiilen geri döndürülemez sonuçların ortaya çıkmasına ve yargı mercileri eliyle hak ihlaline yol açabilmektedir. Bu gibi hâllerde yargılamanın esasına ilişkin kararın beklenmesi anayasal düzeyde etkili bir hak koruması sağlamaktan uzak kalmakta; aksine, yeni ve bağımsız bir hak ihlali riskini beraberinde getirmektedir. Bu nedenle acil ve etkili bir koruma sağlanması amacıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması mümkündür. Bu çalışma, medeni yargılamada geçici hukuki koruma taleplerinin reddedilmesi suretiyle doğrudan bir hak ihlaline yol açılan durumlarda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulabilmesini ve bu başvuru kapsamında tedbir kararı verilebilmesini incelemektedir. Nihayetinde çalışma, söz konusu tedbir kararlarının geçici hukuki koruma yoluyla güvence altına alınmak istenen hakkın fiilen korunmasına sağladığı katkıyı ve bu kararların, ret yönünde karar veren derece mahkemeleri bakımından bağlayıcı etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Topak, S. (2026). MEDENİ YARGIDA GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA TALEPLERİNİN REDDİNE KARŞI BİREYSEL BAŞVURU VE ANAYASA MAHKEMESİ TEDBİR KARARLARININ BAĞLAYICILIĞI. Anayasa Yargısı, Cilt: 43 Sayı: 1, 359–428. https://doi.org/10.55792/anayasayargisi.2001007

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (74)

  1. AKKAN, Mine (2025). Pekcanıtez Usûl-Medenî Usûl Hukuku, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  2. AKTEPE ARTIK, Sezin. (2014). Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Medeni Usul Hukukunda Adil Yargılanma Hakkı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  3. AKYOL ASLAN, Leyla (2011). Medeni Usul Hukukunda Delil Tespiti, Ankara: Yetkin Yayınları.
  4. ALANGOYA, Yavuz (1983). “Anayasanın Medeni Usul Hukukuna Etkisi”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 1., S. 2., ss. 1-4.
  5. ALANGOYA, Yavuz, YILDIRIM, Mehmet Kâmil ve DEREN YILDIRIM, Nevhis (2009). Medenî Usul Hukuku Esasları, İstanbul: Beta Yayınları.
  6. ALBAYRAK, Hakan (2013). Medeni Usul ve İcra İflas Hukukunda Yaklaşık İspat, Ankara: Yetkin Yayınları.
  7. ALPASLAN, Mehmet Emin (2023). Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru ve Kararların Medenî Usul Hukukuna Etkileri, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  8. ALTAY, Özcan (2025). “Anayasa Mahkemesinin Karar Öncesi ve Sonrasında Bireysel Başvuru Kararlarının İcrasındaki Rolü”, Anayasa Yargısı Dergisi, C. 42., S. 2., ss. 1393-1462.
  9. ANTALYA, Osman Gökhan (2022). “Anayasal Temel Hakların İkincil Doğrudan Üçüncü – Taraf – Etkisi ve Anayasa Yargılamasında Hâkimin Hukuku Uygulamasında Uyacağı On İki Metodolojik Temel İlke”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 28., S. 1., ss. 1-47.
  10. ARSLAN, Ramazan (2013). “Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici Hukuki Korumalar Konusunda Getirdiği Yenilikler”, Bankacılar Dergisi, C. 7., S. 27., ss. 7-27.
  11. ARSLAN, Ramazan, YILMAZ, Ejder, TAŞPINAR AYVAZ, Sema ve HANAĞASI, Emel (2025). Medeni Usul Hukuku, Ankara: Yetkin Yayınları.
  12. ATALI, Murat, ERMENEK, İbrahim ve ERDOĞAN, Ersin (2025). Medeni Usul Hukuku, Ankara: Yetkin Yayınları.
  13. BALABAN, Bedriye Tuğçe (2022). Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda İcra Teşkilatı, Ankara: Adalet Yayınevi.
  14. BAŞÖZEN, Ahmet (2014). “Güncel Yargıtay Kararları Işığında İhtiyati Tedbirlerde “Yaklaşık İspat” ve “İhtimal” Kavramı”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ’e Armağan, S. 16., ss. 653-694.
  15. BATUM, Süheyl, YILMAZ, Didem ve KÖYBAŞI, Serkan (2021). Anayasa Hukuku Temel Kavramlar ve Genel Esaslar, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  16. BOYAR, Oya (2019). Anayasa ve Özel Hukuk, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  17. BRUNNER, Alexander, SCHWANDER, Ivo ve VİSCHER, Moritz (2025). ZPO Schweizerische Zivilprozessordnung Kommentar, Zürich: Dike Verlag.
  18. CANİKLİOĞLU DİKMEN, Meltem (2001). “Anlamı Kapsamı ve Sınırlarıyla Temel Haklar ve Anayasalarımız”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mahmut Tevfik Birsel Armağanı, ss. 461-494.
  19. ÇELİKYAY, Hakan Sabri (2015). “Anayasa Mahkemesi’nin Bireysel Başvuru Kararlarının “Başvuru Yollarının Tüketilmesi” Ölçütü Açısından Değerlendirilmesi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. 73., S. 1., ss. 21- 62.
  20. ÇETİN, Evra (2015). İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 8–11. Maddeleri Bağlamında Çalışanların Hakları, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  21. DIRENİSA, Efe (2019). “Anayasa Mahkemesi’nin Bireysel Başvurularda Uyguladığı ve Yorumladığı Medenî Usûl Hukuku Kuralları”, Legal Hukuk Dergisi, C. 17., S. 198., ss. 2421-2495.
  22. DÜRIG, Günter, HERZOG, Roman ve SCHOLZ, Rupert (2025). Grundgesetz Kommentar, München: C.H. Beck.
  23. DÜWEL, Martin (2000). Kontrollbefugnisse des Bundesverfassungsgerichts bei Verfassungsbeschwerden gegen gerichtliche Entscheidungen, Baden Baden: Nomos Verlag.
  24. EGELİĞİ, Ömer Emrullah (2020). “Etkili Başvuru Hakkı Özelinde Anayasa Mahkemesinin Bireysel Başvuru Usulüyle Gerçekleştirmiş Olduğu Dönüşüm”, Anayasa Hukuku Dergisi, C. 9., S. 18., ss. 533-594.
  25. ELGÜN TOĞRUL, Emel Şeyda (2021). “Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvurunun Kişi Yönünden Sınırlarının Medenî Yargılama Hukuku Açısından Değerlendirilmesi”, MİHDER, C. 17., S. 48., ss. 253-320.
  26. EREN, Abdurrahman (2025). Anayasa Hukuku Dersleri, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  27. ERİŞİR, Evrim (2013). Geçici Hukukî Korumanın Temelleri ve İhtiyatî Tedbir Türleri, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  28. ERMENEK, İbrahim (2000). “Medeni Usul Hukukunda Şekilcilik”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 4. S. 2, ss. 131-168.
  29. ERMENEK, İbrahim (2013). “Anayasa Mahkemesinin Bireysel Başvuru Üzerine Verdiği Kararların Medenî Yargılama Hukukuna Yansımaları ve Bu Alanda Ortaya Çıkan Bazı Özel Durumlar”, Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Dergisi, C. 9., S. 26., ss. 3-55.
  30. EROL, Gonca (2017). “Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuruda “Tedbir””, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 130., ss. 55-88.
  31. GEMALMAZ, H. Burak (2018). Mülkiyet Hakkı-Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru El Kitapları Serisi 6, Ankara: MRK Baskı.
  32. GÖRGÜN, L. Şanal, BÖRÜ, Levent ve KODAKOĞLU, Mehmet (2025). Medeni Usul Hukuku, Ankara: Yetkin Yayınları.
  33. GÖZTEPE, Ece (1998). Anayasa Şikâyeti, Ankara: AÜHF Yayınları.
  34. GÖZTEPE, Ece (2017). İnsan Haklarının Korunmasında Geçici Tedbir: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Almanya ve Türkiye Örnekleri, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  35. HONSHELL, Heinrich (2023). Was ist Gerechtigkeit?, München: C.H Beck.
  36. İNAN, Salih (2026). Temel Hak ve Hürriyetler İçin Şirketlerin AYM ve AİHM Başvuruları, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  37. İNCEOĞLU, Sibel (2013). İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararlarında Adil Yargılanma Hakkı, İstanbul: Beta Yayınları.
  38. KANADOĞLU, Korkut ve DUYGUN, Ahmet Mert (2025). Anayasa Hukukunun Genel Esasları, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık.
  39. KANADOĞLU, Korkut (2024). “Alman Anayasa Hukuku Öğreti ve Uygulamasında Temel Hakların Yatay Etkisi (Üçüncü Taraf Etkisi)”, Anayasa Yargısı Dergisi, C. 41., S. 1., ss. 587-639.
  40. KANADOĞLU, Korkut (2015). Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru, İstanbul: On İki Levha Yayınları.
  41. KANDEMİR, Selin (2023). Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Yolunda Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi Kriteri, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  42. KAYA, Serkan (2025). Medeni Usul Hukuku Bakımından Anonim Şirketlerde Geçici Hukuki Korumalar, Ankara: Adalet Yayınevi.
  43. KORKMAZ, Ramazan (2017). Medenî Usûl Hukuku Açısından Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  44. KURU, Baki ve AYDIN, Burak (2021). Medeni Usul Hukuku El Kitabı Cilt II, Ankara: Yetkin Yayınları.
  45. MEIER, Isaak (1983). Grundlagen des einstweiligen Rechtsschutzes im Schweizerischen Privatrecht und Zivilverfahrensrecht, Zürich: Schulthess.
  46. RAUSCHER, Thomas ve KRÜGER, Wolfgang (Hrsg). (2025). Münchener Kommentar zur Zivilprozessordnung mit Gerichtsverfassungsgesetz und Nebengesetzen, München: C. H. Beck.
  47. ÖZBEK, Mustafa Serdar (2012). “İşe İade Davasında Davacı İşçinin Tedbiren İşe İadesi”, Çalışma ve Toplum Dergisi, S. 4., ss. 11-40.
  48. ÖZBEY, Özcan (2012). Türk Hukukunda Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Hakkı, Ankara: Adalet Yayınevi.
  49. ÖZEKES, Muhammet (1999). İcra İflas Hukukunda İhtiyati Haciz, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  50. ÖZEKES, Muhammet (2003). Medeni Usul Hukukunda Hukuki Dinlenilme Hakkı, Ankara: Yetkin Yayınları.
  51. ÖZEKES, Muhammet (2025). Pekcanıtez Usul-Medeni Usul Hukuku Cilt V, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  52. PEKCANITEZ, Hakan (2016). “Medeni Yargıda Adil Yargılanma”, Makaleler, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  53. PEKCANITEZ, Hakan (2018). “Bireysel Başvuru Sonunda Verilen Kararların Medenî Yargıya Etkisi”, Anayasa Yargısı, C. 35., ss. 73-104.
  54. POSTACIOĞLU, İlhan E. ve ALTAY, Sümer (2020). Medenî Usûl Hukuku Dersleri, İstanbul: Vedat Kitapçılık.
  55. PRUTTING, Hanns ve GEHRLEIN, Markus (2019). Zivilprozessordnung Kommentar, Köln: Hermann Luchterhand Verlag.
  56. REGENHARDT, Bartholomäus (2017). “Federal Almanya’da Bireysel Başvurunun Anlamı ve İşlevi İlk Bölüm”, Aşık, İbrahim (Çev.), Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk araştırmaları Dergisi- Prof. Dr. Bülent Tahiroğlu’na Armağan, ss. 521-532.
  57. ROSENBERG, Leo, SCHWAB, Karl Heinz ve GOTTWALD, Peter (2018). Zivilprozessrecht, München: C. H. Beck.
  58. SEILER, Hansjörg (2025). Einführung in das Recht, Zürich: Schulthess.
  59. SCHLAICH, Klaus ve KORIOTH, Stefan (2018). Das Bundesverfassungsgericht, Stellung, Verhafren, Entscheidungen, München: C. H. Beck.
  60. SUNGURTEKİN ÖZKAN, Meral (2023). “Anayasa Mahkemesinin Bireysel Başvuru İncelemesinde Verdiği Tedbir Kararının Adalete Erişim Bakımından Değerlendirilmesi”, İzmir Barosu Dergisi, S. 1., ss. 121-148.
  61. SUTTER-SOMM, Thomas, LÖTSCHER, Cordula, LEUENBERGER, Christoph ve SEILER, Benedikt (2025). Kommentar zur Schweizerischen Zivilprozessordnung (ZPO), Zürich: Schulthess.
  62. ŞİMŞEK, Mustafa (2019). “Anayasa Mahkemesi'ne Bireysel Başvuruda “Olağan Başvuru Yollarının Tüketilmesi” Kriteri ve İstisnaları”, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
  63. ŞİRİN, Tolga (2013). Türkiye’de Anayasa Şikâyeti (Bireysel Başvuru), İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  64. TANRIVER, Süha (2025). Medeni Usul Hukuku Cilt II, Ankara: Yetkin Yayınları.
  65. TAŞPINAR AYVAZ, Sema (1999). “Medeni Yargılama Hukukunda Amaç Sorunu”, Av. Faruk Erem'e Armağan, Ankara: Türkiye Barolar Birliği Yayınları.
  66. TOPAK, Süleyman (2021). Boşanma Davalarında Yargılama Usulü, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  67. TUNÇ YÜCEL, Müjgan (2013). HMK Uyarınca Tahkimde İhtiyati Tedbir ve Delil Tespiti, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  68. ÜNAL AÇIKGÖZ, Merve ve GÜNEŞ, Merve (2024). “Bireysel Başvuruda Tedbir”, Anayasa Yargısı Dergisi, C. 41., S. 1., ss. 297-366.
  69. ÜSTÜNDAĞ, Saim (1981). İhtiyati Tedbirler, İstanbul: Fakülteler Matbaası.
  70. WEINERT, Mirko (2007). Vollstreckungsbegleitender einstweiliger Rechtsschutz, Tübingen: Mohr Siebeck.
  71. WIENBRACKE, Mike (2013). Einführung in die Grundrechte, Mit wirtschaftsjuristichem Schwerpunkt und dem Recht der Verfassungsbeschwerde, Wiesbaden: Springer Gabler.
  72. VON AARBURG, Stefan (2023). Vorsorgliche Massnahmen nach der Schweizerischen Zivilprozessordnung unter Berücksichtigung der Schutzschrift. (Art. 261-270 ZPO und Art. 303 ZPO), Gallen: Schulthess.
  73. YILMAZ, Ejder (2001). Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, Ankara: Yetkin Yayınları.
  74. ZÖLLER, Richard ve GEIMER, Reinhold (2020). Zivilprozessordnung, Köln: OttoSchmidt.