Dergiler / İDEALKENT / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 18

Tipomorfoloji: Kentsel Mekânın Yapısını Anlamak

Tan Kamil Gürer(YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, MİMARLIK FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ)
Sayfa
8–21
Yayın Tarihi
2016-01-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu kuramsal yaklaşımlar kimi zaman uzmanlar tarafından eksik ve tartışılabilir bulunmasına rağmen, fizik mekânla ve inşa edilmiş çevreyle ilgili titiz bir çalışmanın önemini ortaya koyar ve toplumsal olaylara da veri teşkil eden mantığı kavramaya çalışır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İçinde yaşadığımız kentsel mekânın yapısını anlamak, mevcut dokuya yeni mimari müdahalelerde bulunmak ya da ona eklemlenmek için önemli bir aşamadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dünya üzerinde çeşitli coğrafyalarda yer alan kentlerin farklı kültürel ve morfolojilere sahip olduğu gözlemlenir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu kuramsal yaklaşımlar kimi zaman uzmanlar tarafından eksik ve tartışılabilir bulunmasına rağmen, fizik mekânla ve inşa edilmiş çevreyle ilgili titiz bir çalışmanın önemini ortaya koyar ve toplumsal olaylara da veri teşkil eden mantığı kavramaya çalışır.
🔬Tür:Derleme
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kent · Kentsel Mekân · Morfoloji

Özet

İçinde yaşadığımız kentsel mekânın yapısını anlamak, mevcut dokuya yeni mimari müdahalelerde bulunmak ya da ona eklemlenmek için önemli bir aşamadır. Dünya üzerinde çeşitli coğrafyalarda yer alan kentlerin farklı kültürel ve morfolojilere sahip olduğu gözlemlenir. Coğrafi koşullar kadar mekânsal yapıyı etkileyen bir diğer faktör ise toplumların sosyo-kültürel yapısıdır. Bu birbiriyle iç içe geçmiş iki yapı kentlerin tarihsel bir süreç içerisinde değişmesine, evrilmesine neden olur. Bu değişimin mekaniğini anlamak amacıyla özellikle yirminci yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren kentler üzerinde morfolojik ve tipolojik çalışmaların ağırlık kazandığına tanık oluruz. Avrupa temelli bu çalışmalar farklı disiplinlerin bakış açılarından kent dokularının mekânsal yapılarını çözümlemeye çalışır. İngiltere’de coğrafya üzerinden giderek kentin morfolojik yapısı incelenirken, İtalya’da mimari ağırlıklı tipoloji ve morfoloji geleneği ön plana çıkar, Fransa’da çalışmalarını sürdüren Versailles okulu ise içerik olarak daha zengindir ve içinde mimarlık, kent planlama, felsefe, sosyoloji vb. alanlardan çeşitli araştırmacıları barındırır. Fakat hepsini ortak paydada bir araya getiren olgu kent mekânının özünde yatan gerçekler ve bu gerçeklerin önderliğinde bir kent kuramı geliştirme çabasıdır. Son birkaç on yıl içerisinde hem tipolojinin hem de morfolojinin inceleme yöntemlerini bir araya getiren ve daha kapsamlı bir bakışla kentsel mekâna odaklanan tipomorfolojik çalışmalar önem kazanmıştır. Her iki gelenekten de beslenen bu çalışmalarda gerçekleştirilen kentsel çözümleme, biçimlerin görünümlerini değil, düzenlemelerin mantığının kavranmasına yöneliktir. Bu metin kentsel mekânın altında yatan mantığı keşfetmeye yönelik kuramsal yaklaşımlar ve ağırlıklı olarak tipomorfoloji üzerinde odaklanacaktır. Bu kuramsal yaklaşımlar kimi zaman uzmanlar tarafından eksik ve tartışılabilir bulunmasına rağmen, fizik mekânla ve inşa edilmiş çevreyle ilgili titiz bir çalışmanın önemini ortaya koyar ve toplumsal olaylara da veri teşkil eden mantığı kavramaya çalışır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gürer, T. K. (2016). Tipomorfoloji: Kentsel Mekânın Yapısını Anlamak. İDEALKENT, Cilt: 7 Sayı: 18, 8–21. https://ajindex.com/articles/1094512

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Marzot, N. (2002). The study of urban form in Italy. Urban Morphology, 6(2), 59-73
  2. Menghini, A.B. (2002). The city as form and structure: The urban project in Italy from the 1920s to the 1980s. Urban Morphology, 6(2), 75-86
  3. Moudon, A.V. (1994). Getting to know the built landscape: Typomorphology. In K.A. Franck, L.H. Schneekloth (Eds.), (1994). Ordering space: Types in architecture and design. New York: Wiley, John & Sons.
  4. Panerai, P. ve Castex, J. (1970-71). Notes sur la structure de l' espace urbain, l’architecture d’aujourd’hui, 153, Dec. 1970-Jan. 1971, 30-33.(A. Köksal, A. Arel, E. Gürsel, S. Özkan, Çev.), 2005,Selçuk Batur için mimarlık yazıları. Ankara: Mimarlar Odası Yayınları.
  5. Petruccioli, A. (2008). Bellek yitiminin ardından, Akdeniz İslam kent dokusunun öğrettikleri. İstanbul: YEM Yayınları.
  6. Rossi, A. (1984). The architecture of the city. Massachusetts, Cambridge: The MIT Press.
  7. Whitehand, J.W.R. (2001). British urban morphology: Conzenian tradition. Urban Morphology, 5(2), 103-109.
  8. Whitehand, J.W.R. (2007). Conzenian urban morphology and the urban landscapes. Sixth Space Syntax Symposium Proceedings, İTÜ, İstanbul.
  9. Yücel, A. (1979). Mekân okuma aracı olarak tipolojik çözümleme. M.Pultar (Der.), Çevre, yapı ve tasarım içinde. Ankara: ÇEMBİL.