Ortaçağ İranında Sufîler ve devlet

Özet

Sufizm (Tasavvuf), Đslâm’ın müşterek mirasının bir parçasıdır. Farklızaman ve mekanlarda kuralları ve popüleritesi farklı olmuştur. Aşağıdakisayfalarda, sufîliğin toplum içindeki rolüne, devletle olan ilişkilerine veOrtaçağ Đran devlet teorisinin oluşumundaki katkılarına değineceğim. Sınırlıbir bakış açısı ile yaklaşacağım ve sufizmin dinî bir akım olup olmadığınıtartışmayacağım. Aslında, sufîlerin geleneksel öğretim, hukuk ve teoloji ilesufî bilgeliğini birleştirmelerine ve popüler sufîlere veya sufizmedeğineceğim. Her nedense, sufizm (tasavvuf) akımları birbirinden ayırtedilmemiştir. Sufiler yerine, ulemâ ve fukaha adı verilen düşünürler, dahapragmatik bir devlet düşüncesi kurmak için gayret etmişler ve usulü’l- fıkh’abağlı kalmışlardır. Düşüncelerini, devlet doktriniyle sınırlayıp ilk Đslâmtoplumlarının deneme- yanılma davranışı üzerine kurmuşlardır.