Dergiler / Kutadgubilig: Felsefe Bilim Araştırmaları / 2026 / Cilt: 0 Sayı: 53

Epistemik Gerileme Problemi’ne Hegelci Bir Çözüm Olanaklı mı?

Is a Hegelian Solution to The Problem of Epistemic Regress Possible?

Sayfa
99–124
Yayın Tarihi
2026-06-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu soru, Hegel’in temelcilik ve temelcilik karşıtı pozisyonlar arasında nerede ve ne şekilde konumlandığı; onun felsefe yaklaşımının şüphecilikle kurduğu ilişkinin nasıl olduğu ve bu ilişkinin onun felsefesinin neresinde durduğu; çağdaş epistemoloji tartışmaları açısından merkezi bir problem olan sonsuz gerileme problemine Hegelci bir çözümün olanaklı olup olmadığı sorularını beraberinde getirmekte ve çalışma içerisinde de bu soruların cevaplanması hedeflenmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Epistemik gerekçelendirmenin yapısına dair ortaya atılan epistemik gerileme (regress) problemi; herhangi bir inancın gerekçelendirilmesi için bir neden, o nedenin gerekçelendirilmesi için bir başka neden ve bu şekilde sonsuza kadar gidebilecek bir gerekçelendirme arayışı ihtiyacından ortaya çıkmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada, ilk olarak çağdaş epistemoloji tartışmalarının önemli bir hattını oluşturan ve bilginin yapısına dair şekillenen bu tartışma ele alınacaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu soru, Hegel’in temelcilik ve temelcilik karşıtı pozisyonlar arasında nerede ve ne şekilde konumlandığı; onun felsefe yaklaşımının şüphecilikle kurduğu ilişkinin nasıl olduğu ve bu ilişkinin onun felsefesinin neresinde durduğu; çağdaş epistemoloji tartışmaları açısından merkezi bir problem olan sonsuz gerileme problemine Hegelci bir çözümün olanaklı olup olmadığı sorularını beraberinde getirmekte ve çalışma içerisinde de bu soruların cevaplanması hedeflenmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Epistemik Gerileme Problemi · Şüphecilik · Temelcilik

Özet

Epistemik gerekçelendirmenin yapısına dair ortaya atılan epistemik gerileme (regress) problemi; herhangi bir inancın gerekçelendirilmesi için bir neden, o nedenin gerekçelendirilmesi için bir başka neden ve bu şekilde sonsuza kadar gidebilecek bir gerekçelendirme arayışı ihtiyacından ortaya çıkmaktadır. Bu problemin yarattığı şüpheci sonuç, inanca dair gerekçeler zincirinin bir noktaya bağlanamayacağını ve bu nedenle de bilginin olanaksızlığını ortaya koymaktadır. Bu olanaksızlık iddiasına karşın bilginin olanağını ve yapısını ortaya koymaya çalışan yaklaşımlar geliştirilmiştir. Çağdaş dönemde bu yaklaşımlar; temelcilik (foundationalism), bağdaşımcılık (coherentism) ve sonsuzculuk (infinitism) yaklaşımları olarak adlandırılmıştır. Bu çalışmada, ilk olarak çağdaş epistemoloji tartışmalarının önemli bir hattını oluşturan ve bilginin yapısına dair şekillenen bu tartışma ele alınacaktır. Bu noktada özel olarak gerileme sorununa odaklanan iki yaklaşım değerlendirilecektir. Bunlar temelcilik ve bağdaşımcılıktır. Bu değerlendirmeyi takiben Hegel’in bu tartışma içerisinde ne şekilde konumlanabileceği sorusu ortaya atılacaktır. Bu soru, Hegel’in temelcilik ve temelcilik karşıtı pozisyonlar arasında nerede ve ne şekilde konumlandığı; onun felsefe yaklaşımının şüphecilikle kurduğu ilişkinin nasıl olduğu ve bu ilişkinin onun felsefesinin neresinde durduğu; çağdaş epistemoloji tartışmaları açısından merkezi bir problem olan sonsuz gerileme problemine Hegelci bir çözümün olanaklı olup olmadığı sorularını beraberinde getirmekte ve çalışma içerisinde de bu soruların cevaplanması hedeflenmektedir.

Abstract

The epistemic regress problem, raised regarding the structure of epistemological justification, arises from the need to search for a reason to justify any belief, then another reason to justify that reason, and so on, indefinitely. The skeptical conclusion drawn from this problem is that the chain of justifications for belief cannot be anchored at any point, thereby demonstrating the impossibility of knowledge. In response to this claim of impossibility, approaches have been developed that seek to establish the possibility and structure of knowledge. In contemporary period, these approaches were called foundationalism, coherentism and infinitism. This study will first address this debate, which forms a significant line of contemporary epistemological discussions and concerns the structure of knowledge. Specifically, two approaches focusing on this debate will be evaluated: foundationalism and coherentism. Following this evaluation, the question of how Hegel can be positioned within this debate will be raised. This question raises another question such as where and how Hegel’s philosophy is positioned between foundationalist and anti-foundationalist positions; how his philosophical approach relates to skepticism and where this relationship stands within his philosophy; and whether a Hegelian solution to the epistemic regress problem, a central issue in contemporary epistemological discussions, is possible. The aim of this study is to answer these questions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Söylemez, B. (2026). Epistemik Gerileme Problemi’ne Hegelci Bir Çözüm Olanaklı mı?. Kutadgubilig: Felsefe Bilim Araştırmaları, Cilt: 0 Sayı: 53, 99–124. https://ajindex.com/articles/1023300

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Aikin, Scott F.; “Who İs Afraid Of Epistemology’s Regress Problem?”, Philosophical Studies, 2005, 126.2, s. 191-217.
  2. Aikin, Scott F.; Epistemology And The Regress Problem. New York: Routledge, 2011. Aristoteles; İkinci Çözümlemeler, çev. Ali Houshiary, 3. Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2015.
  3. Atkinson, David-Peijnenburg, Jeanne; Fading Foundations; Probability and the Regress Problem. Springer Open, 2017.
  4. Audi, Robert; Belief, Justification, and Knowledge, California: Wadsworth Publishing Company, 1988.
  5. Audi, Robert; Epistemoloji, çev. Melis Tuncel, Ankara: Nobel Yayınları, 2018.
  6. Beiser, Frederick; Hegel, çev. Seçim Beyazıt, İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım, 2019.
  7. Bonjour, Laurence; Epistemology: Classic Problems And Contemporary Responses. Rowman & Littlefield, 2010.
  8. Bonjour, Laurence; The Structure of Emprical Knowledge, Cambridge: Harvard University Press, 1985.
  9. Bruce, M.-Barbone S.; Batı Felsefesindeki 100 Temel Mesele, çev. Mustafa Topal, İstanbul: İletişim Yayınları, 2014.
  10. Cling, Andrew D; “The Epistemic Regress Problem” Philosophical Studies, 2008, 140.3, 401-421.
  11. Cottingham, John; Akılcılık, çev. Bülent Gözkan, İstanbul: Doruk Yayınevi, 2003.
  12. Descartes, Rene; Felsefenin İlkeleri, çev. Mesut Akın, İstanbul: Say Yayınları, 2015.
  13. Descartes, Rene; Meditasyonlar, çev. Çiğdem Dürüşken, İstanbul: Alfa Yayınları, 2015.
  14. Dilmaçünal, Asım; “Epistemik Regress (Sonsuz Gerileme) Problemi”, Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2017.
  15. Empiricus, Sextus; Kuşkuculuk, çev. Mustafa Kaya Sütçüoğlu, İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2017.
  16. Floridi, Luciano; “The Renaissance Of Epistemology”, The Cambridge History of Philosophy 1870-1945, ed. Thomas Baldwin, Cambridge University Press, 2003, 533-543.
  17. Gettier, Edmund; “Is Knowledge Justified True Belief?”, Analysis, 1963, 23.6, 121-123.
  18. Goldman, Alvin, I.; “The Structure of Justification”, Epistemology A Contemporary Introduction, ed. Alvin I. Goldman ve Matthew McGrath, New York: Oxford University Press, 2015, 3-24.
  19. Hegel, G. W. F.; Anahatlarda Felsefi Bilimler Ansiklopedisi I, Mantık Bilimi, çev. Aziz Yardımlı, İstanbul: İdea Yayınevi, 2004.
  20. Hegel, G. W. F.; Felsefe Tarihi, Platon’dan Ortaçağ Felsefesine (Cilt 2), çev. Doğan Barış Kılınç, İstanbul: Notabene, 2019.
  21. Hegel, G. W. F.; Felsefe Tarihi, Thales’ten Platon’a Grek Felsefesi (Cilt 1), çev. Doğan Barış Kılınç, İstanbul: Notabene, 2018.
  22. Hegel, G. W. F.; Tinin Görüngübilimi, çev. Aziz Yardımlı, İstanbul: İdea Yayınevi, 2011. Hetheri