AI Summary & Key Takeaways
AI InsightRelated archeological records consist of movable and immovable cultural assets, age analyses of charred wood samples, and literature reviews.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The Kura-Araxes culture, one of the significant cultural phenomena of the Eastern Anatolian prehistory, originated in the second half of the 4th millennium BC with a sphere of influence that was pervasive in Transcaucasia and Northeast Anatolia including Çiğdemtepe until the end of the 3rd millennium BC. Çiğdemtepe Mound is situated within the borders of the province of Bayburt in Northeastern Anatolia among the Kura-Araxes culture, an area of research with few publications. Although the existence of Kura-Araxes culture in the Bayburt region was determined during surveys conducted in the 1940s, only the settlement records of the Büyüktepe Mound excavations carried out by Sagona in the 1990s are available. However, the excavations in this regard are not sufficient to illuminate the economic and cultural characteristics of the culture. Therefore, determining the material culture of Kura-Araxes through their dominant local features at Çiğdemtepe Mound is of great importance.The most significant artifact obtained from the Çiğdemtepe Mound excavations is the black-topped ceramic assemblage, the first of its kind to be documented in Northeast Anatolia. This type of ceramic group is known from Central Anatolia to be contemporary with the Kura-Araxes culture, and discovering this alongside the other finds at the mound is striking. Kura-Araxes ceramics are handcrafted and burnished with red inner and black outer surfaces, which has been attested across Transcaucasia. The black-topped ceramics from Central Anatolia have a black interior and a red-to-brown outer surface. Apart from the combination of these two cultural variations, which have exhibited dominant local characteristics extending to the East and West, the magnificent monumental architecture, other portable small finds, and stratigraphic details also stand out, revealing the transition of the area from the Late Chalcolithic Age to the Early Bronze Age and unveiling the cultural interactions, transformations, and developments that had occurred in the Early Bronze Age. Related archeological records consist of movable and immovable cultural assets, age analyses of charred wood samples, and literature reviews.
Özet
Doğu Anadolu prehistoryasının az bilinen çok araştırılan kültürel fenomeni olan Kura-Aras kültürü, MÖ IV. Binyılın ikinci yarısında ortaya çıkmış olup MÖ III. Binyıl sonuna kadar Transkafkasya, Levant coğrafyası dışında Çiğdemtepe’nin de içinde bulunduğu Kuzeydoğu Anadolu’ya kadar yayılmıştır. Söz konusu coğrafyalar içerisinde Kura-Aras kültürüne dair araştırma ve yayınların neredeyse hiç yapılmadığı coğrafya maalesef Kuzeydoğu Anadolu içerisinde yer alan Bayburt ilidir. Çünkü 1940’lı yıllarda gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında Bayburt coğrafyasında bu kültürün varlığı belirlenmiş olsa da günümüze kadar sadece 1990’lı yıllarda Sagona’nın gerçekleştirdiği Büyüktepe Höyük kazılarıyla yerleşik kayıtları elde edilebilmiştir. Ancak söz konusu kazılar da kültürün ekonomik, kültürel özelliklerini aydınlatmaya yetmemiştir. Bu açıdan bölgenin anahtar yerleşimlerinden birisi olan Çiğdemtepe Höyüğünde, Kura-Aras kültürel fenomenine ait birçok unsurun baskın lokal özellikleriyle bünyesinde barındığının tespit edilmesi oldukça önemlidir.Çiğdemtepe Höyüğünde gerçekleştirdiğimiz kazı çalışmaları sonucunda elde edilen en önemli unsur Kuzeydoğu Anadolu genelinde ilk kez belirlenen, Kura-Aras kültürü ile çağdaş, Orta Anadolu’dan bildiğimiz Black-Topped türü seramiklerin ele geçmiş olmasıdır. Transkafkasya’ya kadar uzanan el yapımı, içi kırmızı, dışı siyah, parlak Kura-Aras seramikleri ile Orta Anadolu’ya kadar uzanan el yapımı, içi siyah, dışı kırmızıdan kahverengiye kadar değişen parlak Black-Topped seramiklerin Çiğdemtepe Höyük’te bir arada ele geçmiş olması bir ilktir. Yerel özellikleri baskın olan, doğuya ve batıya uzanan bu iki kültürel kontrastın bir arada ele geçmiş olması dışında açığa çıkartılan görkemli/anıtsal mimari, diğer taşınabilir küçük buluntular ve stratigrafik detaylar coğrafyanın Geç Kalkolitik Çağ’dan Erken Tunç Çağı'na geçiş ve Erken Tunç Çağı başlarında yaşanan kültürel etkileşimi, dönüşümü ve gelişimi gözler önüne sermesi açısından oldukça önemlidir. Söz konusu arkeolojik kayıtlar Çiğdemtepe Höyüğü’nde 2020 yılında gerçekleştirdiğimiz kazıda ele geçen taşınır, taşınmaz kültür varlıklarına, beraber ele geçen kömürleşmiş ahşap örneklerin yaş analizlerine ve literatür çalışmalarına dayanmaktadır.