Journals / Folklor/Edebiyat / 2023 / Cilt: 29 - Sayı: 113

The Basmachi Movement in Soviet Period Kyrgyz Novels

Sovyet Dönemi Kırgız Romanında Basmacı Hareketi

Pages
179–200
Publication Date
2023-02-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Literature was seen as an ideological device of the party, so black propaganda of the Basmachi movement was made through the novels.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The Basmachi or Korbashi movement refers to the national struggle of people who opposed the new order formed in Turkestan with the establishment of the Soviet Union.
📊
Key Findings & Data:This new movement and the struggle for its existence were important for the Kyrgyz, who deeply experienced the Urkun incident in 1916.
💡
Conclusion & Impact:Literature was seen as an ideological device of the party, so black propaganda of the Basmachi movement was made through the novels.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Sovyet edebiyatı · Kırgız romanı · Basmacı/Korbaşı hareketi

Abstract

The Basmachi or Korbashi movement refers to the national struggle of people who opposed the new order formed in Turkestan with the establishment of the Soviet Union. It emerged first in Kokand and influenced all of Turkestan in a short time. The movement was active in the north and especially the south regions of Kyrgyzstan. This new movement and the struggle for its existence were important for the Kyrgyz, who deeply experienced the Urkun incident in 1916. Various studies have mentioned Urkun. From this point of view, it is important to investigate how the ‘Basmachi’ movement is reflected in Kyrgyz novels. Accordingly, the present paper examined the Basmachi movement in Soviet Era Kyrgyz novel in the context of Soviet realism by seeking an answer to the aforementioned question. The sample consisted of novels that deal directly with the Basmachi and their actions along with works that only superficially touched upon the movement. The Basmachi movement was introduced to the reader differently from the historical reality in the novels examined. Individuals who were against the new order and were considered as raiders/bandits by the regime, were mostly described negatively as terrorist, enemy, enemies of tañ, enemies of Lenin, traitor, dog, vigilante, religionist, mischief-maker, depravedness, cunning, hypocritical, nationalist, kulak, manap, or rich due to the hegemonic domination. Literature was seen as an ideological device of the party, so black propaganda of the Basmachi movement was made through the novels.

Özet

Basmacı hareketi, Sovyetler Birliği’nin kurulmasıyla Türkistan’da oluşan yeni düzene karşı çıkan halkın millî mücadelesini ifade etmektedir. Hokand’da başlayıp kısa sürede Türkistan coğrafyasının tamamına yayılan basmacı hareketi, Kırgızistan’ın kuzey ve özellikle güney bölgesinde aktif olmuştur. 1916’da Ürkün hadisesini derinden yaşayan Kırgızlar için bu yeni hareketin varlığı ve varoluş mücadelesi önemlidir. Ürkün’den bahseden veya doğrudan merkezine Ürkün’ü alan pek çok edebî eserin varlığı bilinmektedir. Bu noktadan hareketle tüm Türkistan’ı etkileyen basmacı hareketinin Kırgız romanında görünümünün olup olmadığı veya nasıl olduğu sorusu açığa çıkmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, zikredilen soruya cevap arayarak Sovyet dönemi Kırgız romanında basmacı hareketini, Sovyet gerçekçiliği bağlamında incelemiştir. Çalışmada doğrudan basmacıları ve onların eylemlerini ele alan romanlar ile kurgunun içerisinde hareketten yalnızca yüzeysel olarak bahseden eserlerden bir örneklem seçilmiştir. İncelenen romanlarda Basmacı hareketinin tarihî gerçeklikten farklı olarak okura sunulduğu görülmüştür.Yeni düzene karşıt olan ve rejim tarafından basmacı/haydut olarak görülen kişiler, hegemonyanın tahakkümü sebebiyle çoğunlukla “terörist, düşman, tañ düşmanları, Lenin düşmanları, hain, it, çeteci, dinci, bozuk, fesat, kurnaz, ikiyüzlü, milliyetçi, kulak, manap, zengin” şeklinde olumsuz olarak betimlenmiştir. Edebiyat partinin ideolojik bir aygıtı olduğu için romanlar yoluyla basmacı hareketinin kara propagandası yapılmıştır.

🔖

Cite This Article

ŞENER, A. (2023). The Basmachi Movement in Soviet Period Kyrgyz Novels. Folklor/Edebiyat, Cilt: 29 - Sayı: 113, 179–200. https://ajindex.com/articles/879704

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (6)

  1. Abdukarimov, M. (1960). Caşagım kelet. 1. Kitep. Kırgız Mamlekettik. Akmataliyev, A. (Ed.). (2015). Kırgız tilinin sözdügü I. Tom. Avrasiya. Akmataliyev, A. A., Baygaziev, S. O., Caynakova, A. C., Marazıkov, T., Musayev, S. C., Sadıkov, T., ve Erkebayev, A. E. (2017). Kırgız adabiyatının tarıhı xx kılımdın adabiyatı (20-60. Cıldar). VI-Tom. Kut-Ber. Akmatov, K. (1979).
  2. Mezgil. Kırgızstan. Altımışova, Z. (2017a). 1920-30’lu yıllarda Kırgızistan’da Basmacı hareketi (A. Kara, Ö. Kul, F. Ferhatoğlu, Ed.) Doğumunun 100. Yılında Baymirza Hayit ve Günümüzde Türkistan Tarihi Araştırmaları Uluslararası Sempozyumu Bildirileri (ss. 117-134) içinde. Türk Dünyası Belediyeler Birliği (TDBB). Altımışova, Z. (2017b). Kırgızistan’da basmacı hareketiyle ilgili yeni bilgiler. Bilig. (82), 91-116.
  3. Althusser, L. (2014). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.) İthaki Artıkbayev, K. (2013). XX. yüzyıl Kırgız edebiyatı tarihi (M. Dıykanbeyeva, Akt.) Bengü. Artıkbayev, K. (2018). Kuykum sözdün çeberi (A. Akmataliyev, A. Kadırmambetova, Haz.) Adabiyattaanuu 12-kitep. (s. 60-80) içinde. Poligrafbumresursı. Asanaliyev, K. (2018). Kırgız romanı. Körkömdük kriteriyler. (A. Kadırmanbetova- A.Kaçkınbay Kızı, Haz.) Klassik İzildöölör Adabiyattaanuu 10. Kitep (ss. 3-37) içinde. Poligrafbumresursı. Aytbayeva, A. (1966).
  4. Tamçı kan. Kırgızstan. Azap, S. (2017). Tölögön Kasımbekov insan ve eser. Bengü. Bademci, A. (2008). 1917-1934 Türkistan millî ı̇stiklâl hareketi Korbaşılar ve Enver Paşa. 1.Cilt. Ötüken. Baygaziyev, S. (2018). XX kılımdagı Kırgız dramaturgiyasının tarıhı (20-59 Cıldar). (A. Akmataliyev, C. Turgunbayeva, Haz.) Klassikalık İzildöölör cana Tekstter Adabiyat Taanuu, 11-Kitep Dramaturgiya. (ss. 202-507) içinde. Poligrafbumresursı. Bayram, B. (2019). Zarif Beşiri’nin “Üzbek edebiyatı” adlı eseri: bakış açısı-içerik incelemesi. Türkbilig. (38), 31-42.
  5. Baytemirov, N. (1958).
  6. Akırkı ok. Kırgızmambas. Baytemirov, N. (1966). Tarıh esteligi. Kırgızmambas. Bozorov, S. ve Bozorov, İ. (2019). Özbek hikâyelerinde millî azatlık hareketinin yansıması. Vestik Bişkekskogo Gumanitarnogo Universiteta. 2(48) 47-50. DOI: 10.35254/bhu.2019.48.22 Cantöşöv, K. (1963). Han teñirilik çaban. (bilinmeyen yayınevi). Devrisheva, K. (2016). Kırgız Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti tarihinin bazı meseleleri. SUTAD. (39), 187-198. DOI: 10.21563/sutad.187014 Dıykanbay, M. (2021). Kırgız romanı başlangıçtan bağımsızlığa. Fenomen. Dıykanbayeva, M. (2017). Kırgız kültüründe boz üy. Atatürk Ünive