Journals / Izmir Democracy University Social Sciences Journal / 2022 / Cilt: 5 - Sayı: 1

ŞEYH BEDREDDİN İSYANI VE TÜRKİYE’DE MESİYANİK HAREKETLER ÜZERİNE KİMİ DÜŞÜNCELER

Pages
18–56
Publication Date
2022-06-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu dini ve sosyal hareket, toplum düzenini temelinden değiştirmeyi amaç edinen bir ihtilal hareketi olarak ele almak yanlış olmaz.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:15. yüzyıl başlarında Ankara bozgunundan (1402) sonra başlayan Anadolu beyliklerinde restorasyon dönemi olarak tanımlayacağımız bir süreçte, orta çağın bilinen klasik taht kavgalarının yanında, hâttâ, Osmanlı devleti ve toplumu adına Timur işgal ve istilâsından daha radikal gördüğüm sosyo-politik bir ayaklanma olgusu ile yüz yüze gelindi.
📊
Key Findings & Data:Bu anlamda Şeyh Bedreddin ihtilâli, Sultan Sencer döneminde Horasan bölgesinde çıkan Oğuz ayaklanması (1153), Türkiye Selçuklularında Babaîler kıyamı (1236) ile kimi ortak yönlerden kıyaslanabilir bir kitlesel halk hareketi olarak ortaya çıkmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Bu dini ve sosyal hareket, toplum düzenini temelinden değiştirmeyi amaç edinen bir ihtilal hareketi olarak ele almak yanlış olmaz.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Ankara Savaşı · Şeyh Bedreddin Ayaklanması · MUsa Çelebi

Özet

15. yüzyıl başlarında Ankara bozgunundan (1402) sonra başlayan Anadolu beyliklerinde restorasyon dönemi olarak tanımlayacağımız bir süreçte, orta çağın bilinen klasik taht kavgalarının yanında, hâttâ, Osmanlı devleti ve toplumu adına Timur işgal ve istilâsından daha radikal gördüğüm sosyo-politik bir ayaklanma olgusu ile yüz yüze gelindi. Bu anlamda Şeyh Bedreddin ihtilâli, Sultan Sencer döneminde Horasan bölgesinde çıkan Oğuz ayaklanması (1153), Türkiye Selçuklularında Babaîler kıyamı (1236) ile kimi ortak yönlerden kıyaslanabilir bir kitlesel halk hareketi olarak ortaya çıkmıştır. Sultan Sencer dönemindeki Oğuz kıyamı salt politik bir ayaklanma iken, Babaîler ve Şeyh Bedreddin ayaklanmaları dini ve sosyo-politik bir olgu olarak değerlendirilebilir. Şeyh Bedreddin ayaklanması, Osmanlı Devleti tarihinde beylikten devlete geçiş sürecinde, 28 Temmuz 1402 Ankara bozgununun getirdiği kaotik sürecin bir sonucu olarak Anadolu ve Rumeli’de gelişen bir kalkışmadır. Karaburun’daki Börklüce Mustafa ve Manisa yöresindeki Torlak Kemal isyanlarını Şeyh Bedreddin kalkışması ile birlikte almak gerekir; çünkü, Şeyh Bedreddin’in açık ya da örtülü önderliğinde ve bir halk kıyamı olarak başlayan tarihsel olgu modern anlamda bir ihtilâlci başkaldırı biçiminde tanımlanmalıdır. 15.yüzyılın ilk çeyreğinde başlayan ihtilâl, Anadolu’da Balkanlar’da ve Avrupa’da yankı bulmuştur. Bu dini ve sosyal hareket, toplum düzenini temelinden değiştirmeyi amaç edinen bir ihtilal hareketi olarak ele almak yanlış olmaz.

🔖

Cite This Article

BAYRAKDAR, B. (2022). ŞEYH BEDREDDİN İSYANI VE TÜRKİYE’DE MESİYANİK HAREKETLER ÜZERİNE KİMİ DÜŞÜNCELER. Izmir Democracy University Social Sciences Journal, Cilt: 5 - Sayı: 1, 18–56. https://ajindex.com/articles/868842

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (20)

  1. Adıvar, Adnan. Tarih Boyunca İlim ve Din, Remzi Kitabevi, İstanbul 1969.
  2. Aksel, Cumhur. Öteki 2 Efsaneden Gerçeğe Türklerin Tarihi, Kuzgun Kitap Yayınları, Bursa 2019. Anonim Tevârih-i Âl-i Osman (Fridrich Giese Neşri), Haz., N. Azamat, İstanbul 1992.
  3. Arca, Nurdan. Şeyh Bedreddin: Uzun İnce Bir Yol, İstanbul 2021.
  4. Ayas, M. Râmi. Türkiye’de İlk Tarikat Zümreleri Üzerine Din Sosyolojisi Açısından Bir Araştırma, Ankara 1991.
  5. Barkan, Ömer Lütfi. “Osmanlı İmparatorluğu’nda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Sürgünler”, İktisat Fakültesi Mecmuası, (XI) İstanbul 1949-50.
  6. Barraclougf, Geoffrey. Times Dünya Tarihi Atlası, (Çev.; Zeki Okar), İstanbul 1980.
  7. Bayram, Mikâil. “Baba İshak Harekâtının Gerçek Sebebi ve Ahî Evran ile İlişkisi”, Diyanet Dergisi, XVIII/2, Ankara 1979. Cengiz Özakıncı. Çoktanrıcılıkta Yahudilikte Hıristiyanlıkta Gericilik ve İslâm’da Bilimin Yükselişi ve Çöküşü, Otopsi Yayınları, İstanbul 2009.
  8. Danişmend, İsmail Hâmi. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi I, İstanbul 1971.
  9. Delilbaşı, Melek. “Balkanlar’da Osmanlı Fetihlerine Karşı Ortoks Halkın Tutumu”, XIII. Türk Tarih Kongresi (4-8 Ekim 1999), Ankara 2002.
  10. Direk, Zeynep. “Türkiye’de Felsefenin Kuruluşu”, Sosyal Bilimleri Yeniden Düşünmek, Metis yayınları, İstanbul 2001.
  11. Dukas, Bizans Tarihi, çev. Viladimir Mirmiroğlu, İstanbul Fetih Derneği Yayınları, İstanbul 1956. Elâm, Nilgün. “Musa Çelebi’nin Rumeli’ye Geçişinde Hıristiyan Aktörlerin Rolü”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (Sayı:13) Isparta 2011/1 Fığlalı, Ethem Ruhi. Türkiye’de Alevilik ve Bektaşilik, Ankara 1990.
  12. Göçmen, Doğan. “Demokritos: Antik Atomculuğun ve Maddeci Evren Tasarımının Kurucusu”, İlkçağda Doğa, (Edit.; Abrim Gürgen), Doğu Kütüphanesi, İstanbul 2022.
  13. Gölpınarlı, Abdülbaki -Pertev Naili Boratav. Pir Sultan Abdal, Derin Yayınları, İstanbul 2010.
  14. Halil b. İsmail, Menakıb-ı Şeyh Bedreddin, Yayınlayan: A. Gölpınarlı-İsmet Sungurbey, Eti Yayınları, İstanbul 1967.
  15. İnalcık, Halil. Osmanlı Tarihinde Efsaneler ve Gerçekler, Kronik Yayınları, İstanbul 2020.
  16. İnalcık, Halil. Osmanlı ve Avrupa Osmanlı Devleti’nin Avrupa Tarihindeki Yeri, Kronik Yayınları, İstanbul 2020.
  17. İnalcık, Halil. Fâtih Sultan Mehemmed Han, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2021.
  18. İnalcık, Halil. Has-Bağçede ‘Ayş u Tarab Nedimler Şairler Mutrîbler Nedimler Şairler Mutrîbler, Türkiye İş Bankası Yayını, İstanbul 2021
  19. İnalcık, Halil. Osmanlı’da Devlet Hukuk ve Adalet, Kronik Yayınları, İstanbul 2020.
  20. İnalcık, Halil. Osman