Osmanlı Ziraî Sektörünün Ticarileşebilme İmkânı Üzerine Bir Deneme: 1844–45 Alpu Köyü Örneği = On the Prospect of Commercialization of Ottoman Agriculture: The Case of the Village of Alpu (1844-45)
Osmanlı Ziraî Sektörünün Ticarileşebilme İmkânı Üzerine Bir Deneme: 1844-45 Alpu Köyü Örneği
Çalışmadan elde edilen sonuçlar her ne kadar örnek olarak seçilen bir Osmanlı köyündeki bahsedilen yapının, ticarileşmeye imkân verecek nitelikte olmadığına işaret etse de, bu sonuçların genelleme yapacak kadar yaygın verilerden derlenmediği ve Osmanlı tarımsal kesiminin o yıllardaki röntgenini çekebilmemize yardımcı olacak bir örnekten elde edildiği hatırda tutularak okunmalıdır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:VRD. d. 07852 sayılı temettuat defterinde yer alan, Hüdavendigâr Eyaleti Bilecik Kaymakamlığı Eskişehir Kazası’na tabi Alpu Köyü’nün gelir, vergi, ziraî topraklar ve hayvanlara ilişkin verilerinden hareketle Osmanlı ziraî üreticisi olan köylülerin zenginlikleri ile bu zenginliğin köy ölçeğindeki dağılımını saptayarak, elde edilen sonuçlarla ziraî sektörün ticarileşememesi arasında ilişki kurmayı ve ticarileşememenin arkasındaki nedenleri kısaca tartışmayı amaçlamaktadır.
📊
Key Findings & Data:Bu amaçtan hareketle bugüne kadar yapılan temettuat çalışmalarından farklı olarak köyün lorenz eğrisi çizilmiş ve gini katsayısı hesaplanarak; hane bazında elde edilen serpilme diyagramları yardımıyla gelirin ve mülkiyetin dağılımı ortaya koyulmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Çalışmadan elde edilen sonuçlar her ne kadar örnek olarak seçilen bir Osmanlı köyündeki bahsedilen yapının, ticarileşmeye imkân verecek nitelikte olmadığına işaret etse de, bu sonuçların genelleme yapacak kadar yaygın verilerden derlenmediği ve Osmanlı tarımsal kesiminin o yıllardaki röntgenini çekebilmemize yardımcı olacak bir örnekten elde edildiği hatırda tutularak okunmalıdır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Alpu · Eskişehir · Gini Katsayısı
Özet
Bu çalışma; BOA. ML. TMT. VRD. d. 07852 sayılı temettuat defterinde yer alan, Hüdavendigâr Eyaleti Bilecik Kaymakamlığı Eskişehir Kazası’na tabi Alpu Köyü’nün gelir, vergi, ziraî topraklar ve hayvanlara ilişkin verilerinden hareketle Osmanlı ziraî üreticisi olan köylülerin zenginlikleri ile bu zenginliğin köy ölçeğindeki dağılımını saptayarak, elde edilen sonuçlarla ziraî sektörün ticarileşememesi arasında ilişki kurmayı ve ticarileşememenin arkasındaki nedenleri kısaca tartışmayı amaçlamaktadır. Bu amaçtan hareketle bugüne kadar yapılan temettuat çalışmalarından farklı olarak köyün lorenz eğrisi çizilmiş ve gini katsayısı hesaplanarak; hane bazında elde edilen serpilme diyagramları yardımıyla gelirin ve mülkiyetin dağılımı ortaya koyulmuştur. Amaç, köyün mevcut durumunun ne ölçüde ticarileşmeye imkân sağladığı ya da engel olduğunun saptanmasıdır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar her ne kadar örnek olarak seçilen bir Osmanlı köyündeki bahsedilen yapının, ticarileşmeye imkân verecek nitelikte olmadığına işaret etse de, bu sonuçların genelleme yapacak kadar yaygın verilerden derlenmediği ve Osmanlı tarımsal kesiminin o yıllardaki röntgenini çekebilmemize yardımcı olacak bir örnekten elde edildiği hatırda tutularak okunmalıdır.
KÜÇÜKKALAY, A. M., EFE, A. (2006). Osmanlı Ziraî Sektörünün Ticarileşebilme İmkânı Üzerine Bir Deneme: 1844–45 Alpu Köyü Örneği = On the Prospect of Commercialization of Ottoman Agriculture: The Case of the Village of Alpu (1844-45). OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı: 20, 245–279. https://ajindex.com/articles/841375
Arşiv Kaynakları BOA. ML. TMT. VRD. d. 07852 (65 sayfa). Basılı Kaynaklar Adıyeke, Nuri, “Temettuat Sayımları ve Bu sayımları Düzenleyen Nizamname Örnekleri”, OTAM, S. 11, Ankara 2000: s. 768–823.
Atar, Abdülkadir, Maliye Nezareti Temettüat Defterlerine Göre Tavşanlı Nahiyesi’nin Sosyo- Ekonomik Yapısı, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi,
Sos. Bil. Enstitüsü, İstanbul 2007.
Bilgi, Necdet, “Tanzimat Dönemi Başlarında Saruhanlı Manisa’da Bir Ova Köyünün Sosyo Ekonomik Yapısı”, Uluslararası Osmanlı Tarihi Sempozyumu, İzmir, 8–10 Nisan 1999, İzmir 2000: s. 425–457. _____, “Tanzimat Döneminin İlk Yıllarında Saruhan Sancağı Marmara Kasabası’nın Sosyal ve Ekonomik Durumu”, CIEPO, XIV. Sempozyum Bildiriler, 18–22 Eylül 2000,
TTK. Yayınları, Ankara 2004: s. 67–88. _____, “Temettuat Kayıtlarına Göre Manisa Uncubozköyü ve Tarihi Gelişmesi”, Tarih İncelemeleri Dergisi, XIII, İzmir 1998: s. 121–142.
Çizakça, Murat, “Incorporation of the Middle East into the European World Economy”, Review, Winter 1985: s. 353–377.
DİE, Osmanlı İmparatorluğu’nun ve Türkiye’nin Nüfusu 1500–1927,
Tarihi İstatistikler Dizisi, C. 2, DİE Yayınları, Ankara 1996.
Efe, Ayla, “1260–61/1844–45 Temettuat Sayımı Işığında Çukurhisar Köyü’nün Ekonomik ve Sosyal Görüntüsü”, Anadolu Üniv. Sos. Bil. Dergisi, C. 6, No. 1, 2006: s. 19–52.
Genç, Mehmet, “Osmanlı İktisadi Dünya Görüşünün İlkeleri”, Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi, Ötüken Yayınları, İstanbul 2000: s. 43–53. _____, “19. Yüzyılda Osmanlı İktisadi Dünya Görüşünün Klasik Prensiplerindeki Değişme”, Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi, Ötüken Yayınları, İstanbul 2000: s. 87–99. _____, “Osmanlı: İktisadi ve Ticari Yapı”. Bu çalışma Sayın Mehmet Genç tarafından İslam Ansiklopedisi için hazırlanmış bir madde olup, çalışmadan Sayın Genç’in izni ile faydalanılmıştır. _____, “Mehmet Genç ile Osmanlı’da Devlet ve Ekonomi Üzerine”, TALİD, C. 1, S. 1, 2003: s. 369–384. _____, “Osmanlı’da Devlet Toplum ve Ekonomi”, (Açıkoturum), Çerçeve Dergisi, Y. 8, S. 25, Ocak 2000: s. 10–27.
Güçer, Lütfi, “16. Yüzyıl Sonlarında Osmanlı İmparatorluğu Dâhilinde Hububat Ticaretinin Tabi Olduğu Kayıtlar”, İÜ. İktisat Fak. Mecmuası, C. 13, No. 1–4, 1951–52: s. 79–98. _____, “16. ve 18. Asırlarda Osmanlı İmparatorluğu’nun Ticaret Politikası”, İÜ. İktisat Fak., Türk İktisat Tarihi Yıllığı, Y. 1987, S. 1, İstanbul 1998: s. 1–128.
Güran, Tevfik, “Osmanlı Tarım Ekonomisi 1840–1910”, Türk İktisat Tarihi Yıllığı, 1987. _____, 19. Yüzyıl Osm