Journals / OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi / 2026 / Sayı: 60

From the Military School to Selimiye: Institutional and Spatial Transformation of Ottoman Military Veterinary Education

HARP OKULU’NDAN SELİMİYE’YE: OSMANLI ASKERÎ VETERİNER EĞİTİMİNİN KURUMSAL VE MEKÂNSAL SERÜVENİ

Berfin Melikoğlu Gölcü(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ, VETERİNER FAKÜLTESİ)0000-0001-8363-5623
Sezer Erer Kafa(ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0001-8926-996X
Pages
133–165
Publication Date
2026-09-25
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This article analyzes the impact of these spatial transitions and physical conditions on the quality of military veterinary medicine education in the Ottoman State and shows that these buildings were not merely physical spaces but institutional tools that contributed to the formation of professional identity.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Veterinary medicine education in the Ottoman State was first initiated in 1842 by Prussian Veterinarian Godlewsky to meet the needs of the army, and was restructured in 1849 within Military Academy.
📊
Key Findings & Data:With the declaration of Second Constitutional Era, reforms in education gained momentum, and the military veterinary classes had the opportunity to move to an independent building in 1909.
💡
Conclusion & Impact:This article analyzes the impact of these spatial transitions and physical conditions on the quality of military veterinary medicine education in the Ottoman State and shows that these buildings were not merely physical spaces but institutional tools that contributed to the formation of professional identity.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı Devleti · Veteriner hekimliği eğitimi · Askerî veteriner okulu

Abstract

Veterinary medicine education in the Ottoman State was first initiated in 1842 by Prussian Veterinarian Godlewsky to meet the needs of the army, and was restructured in 1849 within Military Academy. Military veterinary classes continued their education in various buildings between Military Academy and Military Medical School, until the beginning of the twentieth century. Most of these spatial changes were related to wars and the restructuring process of education. With the declaration of Second Constitutional Era, reforms in education gained momentum, and the military veterinary classes had the opportunity to move to an independent building in 1909. After 67 years since its establishment, Military Veterinary School, which gained an independent structure for the first time, reorganized its education programs, practice areas, and teaching staff, becoming an institution that both met military needs and strengthened the academic legitimacy of the profession. This development, examined in light of archival documents, regulations, official correspondence, as well as written and visual sources, reveals the effects of various buildings in Pangaltı, Maçka, Beyoğlu, Gülhane, Demirkapı, Galatasaray, Haydarpaşa, and Selimiye on veterinary medicine education system. Frequently displacements directly affected not only the continuity of education but also the institutional identity and quality of education. This article analyzes the impact of these spatial transitions and physical conditions on the quality of military veterinary medicine education in the Ottoman State and shows that these buildings were not merely physical spaces but institutional tools that contributed to the formation of professional identity.

Özet

Osmanlı Devleti’nde veteriner hekimliği eğitimi öncelikle ordunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere 1842 yılında Prusyalı Veteriner Hekim Godlewsky tarafından başlatılmış, 1849’da Harp Okulu bünyesinde yeniden yapılandırılmıştır. Askerî veteriner sınıfları yirminci yüzyıl başına kadar Harp Okulu ve Askerî Tıp Okulu çatısı altında yer değiştirerek çeşitli binalarda eğitim-öğretime devam etmiştir. Bu mekânsal değişikliklerin çoğu savaşlar ve eğitim-öğretimin yeniden yapılanma süreçleriyle ilişkilendirilmiştir. İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesi ile eğitim alanında gerçekleştirilen reformlar hız kazanmış, Askerî veteriner sınıfları 1909 yılında müstakil bir binaya geçme fırsatı bulmuştur. Kuruluşundan itibaren geçen 67 yılın ardından ilk kez bağımsız bir yapıya kavuşan Askerî Veteriner Okulu, bu dönemde eğitim programları, uygulama alanları ve öğretim kadrosunu yeniden düzenleyerek hem askerî ihtiyaçları karşılayan hem de mesleğin akademik meşruiyetini güçlendiren bir kurum haline gelmiştir. Arşiv belgeleri, nizamnâmeler, resmi yazışmalar, yazılı ve görsel kaynaklar ışığında incelenen bu gelişim, Pangaltı, Maçka, Beyoğlu, Gülhane, Demirkapı, Galatasaray, Haydarpaşa ve Selimiye’de bulunan farklı binaların veteriner hekimliği eğitim-öğretim faaliyetleri üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Sıklıkla değişen mekânlar, yalnızca eğitimin sürekliliğini değil, aynı zamanda kurumsal kimlik ve öğretim kalitesini de doğrudan etkilemiştir. Bu makale, Osmanlı İmparatorluğu’nda askerî veteriner hekimliği eğitiminin niteliği üzerinde mekânsal geçişlerin ve fiziki koşulların etkisini incelemekte ve söz konusu binaların sadece fiziki mekânlar değil, aynı zamanda mesleki kimliğin oluşumuna katkıda bulunan kurumsal araçlar olduğunu ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Gölcü, B. M., Kafa, S. E. (2026). From the Military School to Selimiye: Institutional and Spatial Transformation of Ottoman Military Veterinary Education. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı: 60, 133–165. https://ajindex.com/articles/1432906

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (87)

  1. Arşiv Kaynakları Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA):
  2. BOA, BEO, 2236/167680.
  3. BOA, BEO, 2683/201208.
  4. BOA, BEO, 3703/277690.
  5. BOA, DH.İD., 47/8.
  6. BOA, DH.MUİ., 71/12.
  7. BOA, DH.MUİ., 81/27.
  8. BOA, İ.DH., 506/34419.
  9. BOA, İ.DH., 1146/89334.
  10. BOA, İ.HR., 116/5666.
  11. BOA, İ.MMS, 47/1986.
  12. BOA, MF.MKT.,1141/32.
  13. BOA, MF.MKT.,1143/38.
  14. BOA, MB.İ…, 109/76.
  15. BOA, ML.EEM., 124/70.
  16. BOA, MV., 136/99.
  17. BOA, A.}AMD., 53/25.
  18. BOA, A.}AMD., 82/45.
  19. BOA, A.}AMD., 86/20.
  20. BOA, A.}MKT., 226/85.
  21. BOA, A.}MKT.MHM., 262/13.
  22. BOA, A.}MKT.MHM., 461/70.
  23. BOA, A.}MKT.MHM., 464/49.
  24. BOA, Y.PRK.ASK., 59/90.
  25. BOA, Y.MTV., 10/6.
  26. BOA, Y.MTV., 16/77.
  27. BOA, Y.MTV., 42/76.
  28. Ankara Üniversitesi Prof. Dr. Ferruh Dinçer Veteriner Hekimliği Tarihi Müzesi Koleksiyonu
  29. Mevzuat
  30. Mekteb-i Cedîd-i Harbiyye-i Şâhânenin İdâre-i Dâhiliyesine Dair Kanunnâme, 1263/1847, s. 6-7.
  31. “Fenn-i Baytari Tahsili İçün Mekteb-i Tıbbiyye’ye Alınacak Askerî ve Mülkiye Baytar Şakirdanı Hakkında Nizamname”, 12 Ca 1290/8 Temmuz 1873 Düstur, I. Tertib, II. Cilt, Matbaa-ı Amire, 1289, s. 533-538.
  32. “Askerî Teşkîlât-ı Sıhhiyye-i Baytariyye Nizâmnâmesi”, 14 B 1329 / 11 Temmuz 1911, Düstur, II. Tertib, III. Cilt, Matbaa-ı Amire, 1330, s. 645.
  33. Makaleler
  34. BİRİNCİ, Ali, “Baytar Miralay Muallim Mehmet Ali Bey’in Hikâyesi”, Müteferrika, 54, 2018-2, s. 7-74.
  35. DİNÇ, Gülten, “Tıphane’den Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’ne (1827-2019)”, Cerrahpaşa Medical Journal, 44/1, 2020, s. 1-20.
  36. DİNÇER, Ferruh, “Türkiye’de Askeri Veteriner Hekimlik Tarihi Üzerinde Araştırmalar-I. Bölüm”, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 26/3-4, 1979, s. 1-13.
  37. DİNÇER, Ferruh, “Türkiye’de Askeri Veteriner Hekimlik Tarihi Üzerinde Araştırmalar-II. Bölüm”, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 27/1-2, 1980, s. 46-272.
  38. DİNÇER, Ferruh, “Türkiye’de Askeri Veteriner Hekimlik Tarihi Üzerinde Araştırmalar-III. Bölüm”, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 27/1-2, 1980, s. 294-321.
  39. ETKER, Şeref, “Askerî Baytarları Terakki ve Teavün Cemiyet-i Umumisi ve 1908 Nizamnamesi”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, XV/1, 2013, s. 108-115.
  40. GÖLCÜ, Berfin Melikoğlu ve ÖZGÜR, Atilla, “Osmanlı Devleti’nde Sivil Veteriner Hekimliğine Yönelik İlk Mevzuat Düzenlemeleri”, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 62/1, 2015, s. 7-12.
  41. GÖLCÜ, Berfin Melikoğlu, “Osmanlı Devleti’nde Avrupa’ya Gönderilen Veteriner Öğrenciler”, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 66/2, 2019, s. 131-139.
  42. Mehmed Kemal, “Tarihçe-i Tıbb-i Baytarimiz”, Ceride-i Baytariye ve Ziraiyye, 1, 1 Teşrin-i sani 1315/13 Kasım 1899, s. 31.
  43. MELİKOĞLU, Berfin ve OSMANAĞAOĞLU, Şule, “Baytar Ameliyat Hastanesi'nden ‘Askerî Tatbikat-ı Baytariye Mektebi’ne Uzanan Tarihsel Gelişim Süreci”, Türk Veteriner Hekimleri Birliği Dergisi, 11/3-4, 2011, s. 109-117.
  44. TAN, Seda, “Türkiye’de Sivil Veteriner Hekimliği Eğitiminin Başlangıcı Konusunda Bazı Tespitler”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 19/1, 2017, s. 43-53.
  45. Kitaplar
  46. ALTINTAŞ, Ayten, “Haydarpaşa Askerî Hastanesi”, Türk Tıp Eğitiminin Önemli Önemli Adımları, ed. Hüsrev Hatemi ve Ayten Altıntaş, CSA Clobak Publishing, İstanbul 2005, s. 99-100.
  47. ARSLAN, Mehmet Öznur: “İmparatorluk’tan Cumhuriyet’e Modernleşme ve Ulusçuluk Sürecinde Eğitim”, Osmanlı Geçmişi ve Bugünün Türkiye’si, ed. Kemal Karpat, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayını, İstanbul 2004, s. 171-175.
  48. Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı Eğitiminde Modernleşme, haz. Muzaffer Albayrak ve Kevser Şeker, Bion Matbaacılık, İstanbul 2014.
  49. BEKMAN, Muzaffer, Veteriner Tarihi, Marifet Basımevi, İstanbul 1940.
  50. CEBECİ, Naciye Turgut, “Ülkemizdeki Veterinerlik Eğitimi ve Selimiye Veteriner Sağlık Meslek Lisesi Hayvan Hastanesi”, Uluslararası Üsküdar Sempozyumu VIII Bildiriler, İstanbul 21-23 Kasım 2014, ed. Coşkun Yılmaz, Cengiz Tomar, Uğur Demir, Dörtbudak Yayınları, İstanbul 2015, C. I, s. 473-495.
  51. ERK, Nihal, Veteriner Tarihi, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları, Ankara 1966.
  52. ERK, Nihal ve DİNÇER, Ferruh, Türkiye’de Veteriner Hekimlik Öğretimi ve Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Tarihi, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara 1970.
  53. Godlewsky und Sommer (1846): Über die tierheilkunde in der Türkei. [Magazin f.d. ges Tierheilkunde, 12, 465-500.], Çev. Nihal Erk, Türkiye’de Veteriner Hekimlik (19’uncu Yüzyıl Ortalarında), Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları, Ankara 1972.
  54. ESER, Gülşah, “The Role of the Military School in the Development of Veterinary Medicine in Turkey”, Some Essays on Veterinary Hisıory XXXIX. International Congress of the WAHVM & III. National Symposium of the TAHVMPE (21-23 Eylül 2010, Antalya), ed. R. Tamay Başağaç Gül, Ankara Üniversitesi Yayınları, Ankara 2012, s. 103-116;
  55. Server Kâmil (Tokgöz), Haydarpaşa Emraz-ı Sâriye ve İstilâiye Hastahanesi'nin tüberküloz hakkındaki mesaisi, Sıhhiye ve Muavenet-i İctimaiye Vekaleti Hudud ve Sevahil-i Sıhhiye Müdüriyeti, Ankara 1927.
  56. KAPTAN, Mehmet Salim, Veteriner Binbaşı Adil Mustafa Bey (1871 - 1904) Hayatı ve Objektifinden Seçmeler, haz. Ömer Faruk Şerifoğlu, Kazmaz Matbaacılık, İstanbul 2022.
  57. KAZANCIGİL, Aykut, “İstanbul Üniversitesi, İstanbul ve Cerrahpaşa Tıp Fakülteleri”, İstanbul Üniversitesi, Kuruluş, Tarihçe, Teşkilat ve Öğretim Üyeleri, C. 1, İÜ Edebiyat Fakültesi Matbaası, İstanbul 1983.
  58. KAZANCIGİL, Aykut, Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları, İstanbul 1999.
  59. KOÇER, Hasan Ali, Türkiye’de Modern Eğitimin Doğuşu, Uzman Yayınları 1, Ankara 1987.
  60. KURTCEPHE, İsrafil ve BALCIOĞLU, Mustafa, Kara Harp Okulu Tarihi, Kara Harp Okulu Matbaası, Ankara 1991.
  61. Mehmet Esad, Mir’at-ı Mekteb-i Harbiye, Artin Asaduryan Şirket-i Mürettebiye Matbaası, İstanbul 1310/1894.
  62. SOMEL, Selçuk Akşin, Osmanlı’da Eğitimin Modernleşmesi (1839-1908) – İslamlaşma, Otokrasi ve Disiplin, İletişim Yayınları İstanbul, 2010.
  63. Son Devir Osmanlı Hastahaneleri (Fotoğraf ve Planlar), haz. Cezmi Eraslan, Çamlıca Basım Yayın, İstanbul 2007.
  64. Subhi Edhem, Nevsal-i Baytari, Agop Matasyon Matbaası, İstanbul 1918.
  65. TÜZDİL, A. Nevzat, Türkiye’de Veteriner Fakültesinin Tarihi ve lâboratuvar hayatının başlangıcı, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları, Ankara 1955.
  66. UNAT, Faik R., Türkiye Eğitim Sisteminin Gelişmesine Tarihi Bir Bakış, Milli Eğitim Basımevi, Ankara 1964.
  67. ÜLMAN, Yeşim Işıl, Galatasaray Tıbbiyesi-Tıbbiye’de Modernleşmenin Başlangıcı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2017.
  68. YILDIRIM, Nuran, Tıphâne-i Âmire ve Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’den İstanbul Tıp Fakültesi’ne, BETİM Kitaplığı, İstanbul 2019.
  69. Gazete Yazıları
  70. “Donanma-yı Osmanî İanesi, Askerî Baytar Mektebi,” Tanin, 4 İkinciteşrin 1911.
  71. Tezler
  72. GÖK, Hayrullah, Arşiv Belgelerinin Işığında Kara Harp Okulu Tarihi (1834 – 1883), Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara 2005.
  73. İnternet Kaynakları
  74. https://www.loc.gov/resource/cph.3b27755/ (Erişim Tarihi: 25.02.2026).
  75. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/FOTOGRAF/90839---0021.jpg (Erişim Tarihi: 25.02.2026).
  76. https://lccn.loc.gov/2002716935 (Erişim Tarihi: 25.02.2026).
  77. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/FOTOGRAF/91011---0017.jpg (Erişim Tarihi: 25.02.2026).
  78. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/FOTOGRAF/90558---0001.jpg (Erişim Tarihi: 25.02.2026).
  79. BOA, DH.İD., 47/8.
  80. BOA, İ.DH., 506/34419.
  81. BOA, İ.DH., 1146/89334.
  82. BOA, İ.HR., 116/5666.
  83. BOA, İ.MMS, 47/1986.
  84. BOA, Y.PRK.ASK., 59/90.
  85. BOA, Y.MTV., 10/6.
  86. BOA, Y.MTV., 16/77.
  87. BOA, Y.MTV., 42/76.