Journals / Tefsir Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 6 - Sayı: 2

Zajjaj’s İnfluence in the Work of Zamakhshari

Zemahşerî’de Zeccâc Etkisi (el-Keşşâf Örneği)

Pages
534–554
Publication Date
2022-10-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Thus, it is intended to show the influence of Zajjaj, an Ahl Sunnah wal Jamaah scholar, over Mu’tezilite scholar Zamakhsari’s Tafsir understanding.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Jar Allah Al-Zamakhshari (538/1144) is a Mu’tazilite Muslim scholar.
📊
Key Findings & Data:He worked on Zajjaj’s Meani al-Qur’an and I’rabuhu (311/923), when he wrote his best-known work, Al-Kashshaf Al-Kashshaf is one of the famous works produced in the Dirayah Tafsir method.
💡
Conclusion & Impact:Thus, it is intended to show the influence of Zajjaj, an Ahl Sunnah wal Jamaah scholar, over Mu’tezilite scholar Zamakhsari’s Tafsir understanding.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tefsir · Zemahşerî · el-Keşşâf

Abstract

Jar Allah Al-Zamakhshari (538/1144) is a Mu’tazilite Muslim scholar. He is known as one of the most important linguists in Arabic literature. He benefitted greatly from some of the earlier Tafsir writers. He worked on Zajjaj’s Meani al-Qur’an and I’rabuhu (311/923), when he wrote his best-known work, Al-Kashshaf Al-Kashshaf is one of the famous works produced in the Dirayah Tafsir method. This study examines the influence of Zajjaj’s work on Zamakshari’s Al-Kashshaf. Zamakhshari utilized Tafsir techniques and methods used by Zajjaj, who lived two centuries before him. The quotations that he made from Zajjaj in terms of the Arabic language, literature, Qira’at, and grammar are all aimed at better explaining the words in the interpretation of The Qur’an. Although Zamakhshari was not always in agreement with Zajjaj's methods, he made these quotations the basis of his thoughts. For Zamakhshari, getting the benefits of Zajjaj’s work is not thought to be solely a matter of understanding. In addition, there were aspects in which he inspired him in terms of tafsir techniques. For example, it is possible to say that Zamakhshari's method of hypothetical questions and answers is influenced by Zeccâc work. In other words, both scholars start with the explanation of the previous linguists when explaining the word of the Qur'an. Although he had different religious ideas, Zamakhshari’s quotations from Zajjaj indicate that he exhibited a scientific approach that was far from Taassub (Bigotry). It can be said that this attitude continued in the following periods and caused Zamakhshari to be followed with interest by the scholars of Ahl al-Sunnah. This study is not only contended with the examination of the quotations but also includes the comparison between the reference work of Zajjaj and Zamakhshari’s Kashshaf and provides additional information in places where it is deemed necessary. Thus, it is intended to show the influence of Zajjaj, an Ahl Sunnah wal Jamaah scholar, over Mu’tezilite scholar Zamakhsari’s Tafsir understanding.

Özet

Arap dili ve edebiyatının en önemli simalarından olan Cârullah ez-Zemahşerî (ö. 538/1144), Mu‘tezile kelam ekolüne mensup bir âlimdir. O dirâyet tefsir metodunun en nitelikli eserlerinden kabul edilen Keşşâf adlı tefsirini yazarken kendinden önceki bazı eser ve müelliflerden de istifade etmiştir. Zemahşerî’nin yararlandığı kaynaklardan biri de Zeccâc’ın (ö. 311/923) Me‘âni’l-Kur’ân ve İ‘râbühû adlı eseridir. Bu çalışmada Zeccâc’ın söz konusu kitabının, Zemahşerî’nin el-Keşşâf adlı eserine olan etkisi incelenmiştir. Zemahşerî, aralarında iki asrı aşkın bir süre olan Zeccâc’ın tefsir tekniklerini eserine taşımıştır. Onun lügat, gramer, kırâat gibi alanlarda Zeccâc’dan yaptığı iktibasları, Kur’ân’nın bazı kelimelerini açıklamak ya da âyetleri tefsir amacına matuftur. Müellifin bu iktibasları, genelde kendi düşüncelerini delillendirmek maksadıyla yaptığını söylemek mümkündür. Zemahşerî’nin Zeccâc’dan istifadelerinin sadece anlama eksenli konularda gerçekleştiği görülmektedir. Bunun yanında tefsir teknikleri bakımından da ondan esinlendiği yönler olmuştur. Örneğin Zemahşerî’deki farazî istifham ve cevap metodunun da Zeccâc’ın etkisiyle oluştuğunu söylemek mümkündür. Bunun yanı sıra Kur’ân kelimelerini açıklarken önceki dilcilerin izahlarıyla söze başlamak iki âlimde de bir yöntem olarak görülmektedir. Farklı itikâdî düşüncelere sahip olsa da Zemahşerî’nin Zeccâc’dan alıntılar yapması, onun taassuptan uzak ilmî bir yaklaşım sergilediğine işaret etmektedir. Bu tutumun sonraki dönemlere de yansıyarak, Zemahşerî’nin ehl-i sünnet âlimlerince ilgiyle takip edilmesine neden olduğu söylenebilir. Bu araştırmada Zemahşerî’nin yaptığı iktibasların tespitiyle yetinilmemiş, bunun yanında Zemahşerî’nin çokça yararlandığı Zeccâc’ın eseriyle Zemahşerî’deki bilgiler karşılaştırılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Böylece Mu‘tezilî düşünceye sahip Zemahşerî’nin tefsir anlayışıyla Ehl-i sünnet akidesine mensup Zeccâc karşılaştırılarak farklı ekollere mensup müelliflerin birbirlerine olan etkileri mütâlaa edilmiştir.

🔖

Cite This Article

KANCA, F. (2022). Zajjaj’s İnfluence in the Work of Zamakhshari. Tefsir Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 534–554. https://ajindex.com/articles/703059

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (12)

  1. Ağırkaya, Güven. “Tefsirde Bid‘at Nitelendirmeleri: Zemahşerî Örneği”. Bilimname 2020/41 (Mayıs 2020), 863-902.
  2. Akpınar, Fatih. Zecâc’ın Me‘âni’l-Kur’ân Adlı Eserinin Kırâat İlmi Açısından Tahlili. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
  3. Altun, Hilmi Kemal. “Zemahşerî’nin el-Keşşâf Adlı Eserinde Sünnîlere Yönelik Eleştirileri”. Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities 8/3 (2021), 38-44.
  4. Bulut, Ali. “Filolojik Tefsirle Rivâyet Tefsirinin Buluşma Noktası: Zeccâc’ın Me’âni’l-Kur’ân’ı”. Tarihten Günümüze Kur’an İlimleri ve Tefsir Usûlü. ed. Bilal Gökkır - Ömer Kara. 313-331. İstanbul: İlim Yayma Vakfı Kur’an ve Tefsir Akademisi, 2009.
  5. Boyalık, M. Taha. Dil Söz ve Fesahat. İstanbul: Klasik Yayınları, 2017.
  6. Boyalık, M. Taha. “el-Keşşâf Şerh-Haşiye Geleneğinde Tefsir İlminin Mahiyeti Tartışması”. Nazariyat: İslâm Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi 4/1 (2017), 91-118. Cüveynî, Mustafa es-Sâvî. Menhecü’z-Zemahşerî fî Tefsiri’l-Kur’ân ve Beyâni İ’câzihi. Kahire: Dâru’l-Maârif, 1984. ed-Dîneverî, Ebû Muhammed Abdullâh b. Müslim b. Kuteybe. el-Me‘ârif. thk. Servet ‘Ukkâşe. Kahire: el-Heyetü’l-Mısriyyetü’l-‘Âmmetü li'l-Kitâb, 1992.
  7. Gözeler, Esra. “Zemahşerî Araştırmaları: Bir Literatür İncelemesi”. KADER Kelam Araştır-maları Dergisi 14/1 (19 Ocak 2016), 84-101. https://doi.org/10.18317/kader.82800 Hamevî, Ebû Abdillâh Şihâbüddîn Yâkūt b. Abdillâh el-Bağdâdî er-Rûmî. Muʿcemü’l-üdebâʾ. nşr. İhsan Abbas. Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 1414. Kâtib Çelebi, Mustafa b. Abdüllah. Keşfü’z-zunûn ‘an esâmi’l-kütübi ve’l-fünûn. 6 Cilt. Bağdat: Mektebetü’l-Mesnâ, 1941.
  8. Kaya, Mesut. “El-Keşşâf’ta Gizli İ’tizâl: ez-Zemahşerî’nin Tefsir Mukaddimesi Üzerinden Halku’l-Kur’an Tartışmaları”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 56/1 (2015), 107-135.
  9. Kaya, Mesut. “Osmanlı İlim Geleneğinde Şerh ve Hâşiye Yazıcılığı - Ahmed el-Karamânî’nin Tefsiri/Zemahşerî Şerhi Örneği -”. Marife: Bilimsel Birikim (Marife: Dini Araştırmalar Dergisi) 11/1 (2015), 9-31.
  10. Kaya, Mesut. “Osmanlı’da Entelektüel Dinamizm ve Hâşiye Yazıcılığı-Taşköprizâde’nin Keşşâf Hâşiyesi Örneği”. Sahn-ı Semân’dan Dârulfünûn’a Osmanlı’da İlim ve Fikir Dünyası (Âlimler, Müesseseler ve Fikrî Eserler), 59-82.
  11. Kaya, Mesut. “Şerh ve Hâşiyelerin Tefsir İlmine Katkıları: Teftâzânî’nin el-Keşşâf Şerhi Örneği”. İslâm İlim ve Düşünce Tarihinde Şerh Geleneği, 201-242.
  12. Kılıç, Mustafa. Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ında Kırâat Olgusu. Marmara Üniversitesi Sosyal Biliml