Osmanlı’dan devralınan Menafi-i Umumiye için İstimlâk Kararnamesi geçerliliğini korurken, kamu hizmeti alanlarıyla ilgili kamulaştırma düzenlemesi içeren özel yasalar bu tartışmalara vesile olmaktadır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Kamulaştırma aracının özel mülkiyetin dokunulmazlığı ile taşıdığı çelişki, neoliberal politikaların uygulandığı günümüzde özel kişiler ve şirketler lehine kamulaştırma uygulamalarıyla yeni bir boyut kazanmıştır.
📊
Key Findings & Data:TBMM’nin açılışı ve Cumhuriyet’in ilanını takip eden 1920’li yıllarda TBMM Genel Kurulu’nda “istimlâk” üzerine yürütülen tartışmalar, devlet-mülkiyet ilişkilerine dair çelişen yaklaşımlar ve çıkarları yansıtmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Osmanlı’dan devralınan Menafi-i Umumiye için İstimlâk Kararnamesi geçerliliğini korurken, kamu hizmeti alanlarıyla ilgili kamulaştırma düzenlemesi içeren özel yasalar bu tartışmalara vesile olmaktadır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kamulaştırma · Kamu yararı · Kamu hizmeti
Özet
Kamulaştırma aracının özel mülkiyetin dokunulmazlığı ile taşıdığı çelişki, neoliberal politikaların uygulandığı günümüzde özel kişiler ve şirketler lehine kamulaştırma uygulamalarıyla yeni bir boyut kazanmıştır. Ancak bu çelişkilerin kökleri, Türkiye siyasi tarihinde Cumhuriyet’in kuruluş yıllarında bulunabilir. TBMM’nin açılışı ve Cumhuriyet’in ilanını takip eden 1920’li yıllarda TBMM Genel Kurulu’nda “istimlâk” üzerine yürütülen tartışmalar, devlet-mülkiyet ilişkilerine dair çelişen yaklaşımlar ve çıkarları yansıtmaktadır. Osmanlı’dan devralınan Menafi-i Umumiye için İstimlâk Kararnamesi geçerliliğini korurken, kamu hizmeti alanlarıyla ilgili kamulaştırma düzenlemesi içeren özel yasalar bu tartışmalara vesile olmaktadır.
AKALIN, Uğur Selçuk ve TÜFEKÇİ Suat (2014), “Türkiye’nin Petrol Politikaları ve Enerji Özelleştirmelerine Bakış”, İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, Cilt:1, Sayı: 1, 51-66.
AKILLIOĞLU, Tekin (1991), “Kamu Yararı Kavramı Üzerine Düşünceler”, Amme İdaresi Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 2, 3-15.
BEYDOĞAN, Ayhan (2011), “Türk Hukukunda İmtiyaz Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği: 406 ve 5809 Sayılı Kanunlar Açısından Değerlendirilmesi”, Ankara Barosu Dergisi, 2011/4, 113-135
ÇAL, Sedat (2008), “Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı Projesi Kapsamındaki Anlaşmaların Hukuki Yönden Değerlendirilmesi”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 63, Sayı: 04, 89-134.
ÇARIKÇI, Çağrı (2016), “İktisadın Hukuka Tercümesi: Türkiye’de Kamulaştırmanın Değişen Anlamı”, Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, Cilt: 53, Sayı: 612, 63-71.
DİK, Esra (2014), "Kamu Yararı Anlayışında Değişim Baskısı", Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2 (2014).
DOĞANAY, Ümit (1974), “Toplum ve Kamu Yararı Kavramları”, Mimarlık Dergisi, Sayı: 7, (Temmuz 1974), 5-6.
FLEET, Kate (2015), “Geç Osmanlı-Erken Türkiye Cumhuriyeti Döneminde Yabancılara Verilen Ekonomik İmtiyazlar”, Uygur Kocabaşoğlu’na Armağan içinde, Kebikeç, Özel Sayı: 39 (Bahar 2015), 343-62.
GÜRİZ, Adnan (1969),
Teorik Açıdan Mülkiyet Sorunu, AÜ Hukuk Fakültesi Yayınları,
Ankara.
HARVEY, David (2007),
A Brief History of Neoliberalism, Oxford University Press,
New York. HOBSBAWM, Eric (1995), Age of Extremes The Short Twentieth Century 1914-1991,
Abacus, London. AKTAN, Hamza (2001), “İstimlâk”, İslâm Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi, https://islamansiklopedisi.org.tr/istimlâk, Erişim tarihi: 9.4.2020.
KARADENİZ, Özcan (1975), Roma’da Kamulaştırma Kavramı ve ‘Kamu Yararı’ Kavramı, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Sevinç Matbaası, Ankara.
KESKİN, Nuray (2012), “Yirmili Yıllarda Yönetim”, N. E. Keskin (Ed.) Açıklamalı Yönetim Zamandizini: 1919-1928, Türkiye Cumhuriyeti İdare Tarihi Araştırması (TİDATA) AÜ SBF Kamu Yönetimi Araştırma ve Uygulama Merkezi: 8, Ankara, 1-14.
LENİN, Vladimir İlyiç (2019), Emperyalizm: Kapitalizmin En Yüksek Aşaması, Çev. Levent Özübek, Yazılama Yayınevi,
İstanbul.
MARX, Karl (1959), Capital: A Critique of Political Economy Volume III, International Publishers,