AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings demonstrate that parliamentary oversight did not disappear during the single-party era but instead became concentrated in committee-based institutional practices.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the role of the Budget Committee of the Turkish Grand National Assembly in the budget process between 1925 and 1950 and reassesses how parliamentary budgetary authority functioned under single-party rule. Existing literature on the early Republican period generally portrays the legislature as institutionally weak and dominated by the executive. This article argues that parliamentary oversight cannot be explained solely by the level of political competition and that institutional mechanisms operating at the committee level also played a significant role in the budget process. Based on historical-institutional analysis of parliamentary proceedings, committee reports and budget tables, the study shows that the Budget Committee systematically demanded information from the executive, articulated critiques based on classical budget principles and introduced measurable amendments to government proposals. Quantitative evidence indicates recurring deviations between government proposals and committee-approved figures, suggesting that key budgetary decisions were largely shaped during the committee stage. The findings demonstrate that parliamentary oversight did not disappear during the single-party era but instead became concentrated in committee-based institutional practices.
Özet
Bu çalışma, Türkiye Büyük Millet Meclisi Bütçe Encümeni’nin 1925–1950 yılları arasındaki bütçe sürecindeki rolünü inceleyerek tek parti dönemi koşullarında parlamenter bütçe hakkının nasıl işlediğini analiz etmektedir. Erken Cumhuriyet dönemine ilişkin literatürde yasama–yürütme ilişkileri çoğunlukla yürütmenin baskınlığı ve parlamentonun sınırlı etkisi üzerinden değerlendirilmiştir. Bununla birlikte bu çalışma, parlamenter denetimin yalnızca siyasal rekabet düzeyi üzerinden açıklanamayacağını ve bütçe sürecinde komisyon düzeyinde işleyen kurumsal mekanizmaların da önemli rol oynadığını ileri sürmektedir. TBMM Zabıt Cerideleri, Bütçe Encümeni mazbataları ve bütçe cetvellerine dayanan tarihsel-kurumsal analiz, Encümenin yürütmeden sistematik bilgi talep ettiğini, bütçe ilkeleri çerçevesinde eleştiriler yönelttiğini ve bütçe tasarıları üzerinde ölçülebilir değişiklikler gerçekleştirdiğini göstermektedir. Nicel veriler, hükümet teklifleri ile Encümen tarafından kabul edilen bütçe rakamları arasında düzenli sapmalar bulunduğunu ve bütçe kararlarının önemli ölçüde komisyon aşamasında şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, tek parti döneminde parlamenter denetimin tamamen ortadan kalkmadığını, ancak komisyon düzeyinde yoğunlaşan kurumsal bir denetim biçimine dönüştüğünü göstermektedir.