AI Summary & Key Takeaways
AI InsightUsing qualitative document analysis, it was found that the selection of verses in the introductory and concluding sections of these documents is directly related to the specific purpose of each waqf.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The institution of waqf in Islamic civilization is a deeply rooted system that directs individual wealth toward social benefit, embodying principles of solidarity and justice. Waqfiyya texts serve as sacred commitments defining the religious and legal frameworks of this institution. This study aims to analyze the content and function of Qur’anic verses cited in five historical waqfiyyas from the Karesi (Balıkesir) region belonging to different periods. Using qualitative document analysis, it was found that the selection of verses in the introductory and concluding sections of these documents is directly related to the specific purpose of each waqf. Education-oriented waqfs prioritize verses on knowledge and human dignity, while charitable waqfs emphasize infāq and eternal reward. Additionally, verse 181 of Sūrat al-Baqara functions as a universal legal and spiritual safeguard across all documents. Consequently, the presence of these verses reflects a worldview harmonizing material responsibility with eternal salvation.
Özet
İslâm medeniyetinde vakıf kurumu, bireysel mülkiyetin toplumsal faydaya dönüştürülmesini sağlayan, dayanışma ve adalet ilkelerini somutlaştıran köklü bir müessesedir. Vakfiye metinleri, bu müessesenin hem dinî hem de hukukî çerçevesini belirleyen kutsal taahhütler niteliğindedir. Bu çalışma, Karesi (Balıkesir) bölgesinde tesis edilmiş beş farklı döneme ait vakfiyede (Mehmed Paşa b. Hızır Danişmend, Zağanos Paşa, Giridîzâde Mehmed Paşa, Ali Şuûrî Efendi ve Ömer Âli Bey) zikredilen ayetlerin içerik ve işlev bakımından tahlilini amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, vakfiyelerin giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinde tercih edilen ayetlerin tesadüfi olmadığı, vakfın amacıyla doğrudan ilintili olduğu saptanmıştır. Analizler sonucunda; eğitim odaklı vakıflarda ilim ve insan onuruna dair ayetlerin, hayrî vakıflarda ise infak ve ebedi mükâfat konulu ayetlerin yoğunlaştığı görülmüştür. Ayrıca tüm vakfiyelerde ortak bir koruma yapısı olarak Bakara sûresinin 181. ayetinin kullanıldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, vakfiyelerdeki ayet kullanımı, dünyevi sorumluluk ile uhrevi kurtuluşa ulaşma hedefini birleştiren bir dünya görüşünü göstermektedir.