SavedAdd your journal

Journals / İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 46 Sayı: 1

Algorithmic Coloniality and the Transformation of Epistemic Authority: The Colonization of Knowledge in the Age of AI

Algoritmik Kolonyalite ve Epistemik Otoritenin Dönüşümü: Yapay Zekâ Çağında Bilginin Sömürgeleştirilmesi

Muhammed Veysel Bilici(KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2374-2117
Pages
133–165
Publication Date
2026-07-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Since it admits no technical remedy, AI ethics must be grounded on epistemological terrain beyond the bias-fairness paradigm.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Artificial intelligence systems gain growing authority in the production and circulation of knowledge, yet their epistemological foundations remain underexamined.
📊
Key Findings & Data:Algorithmic coloniality operates on three interlocking planes.
💡
Conclusion & Impact:Since it admits no technical remedy, AI ethics must be grounded on epistemological terrain beyond the bias-fairness paradigm.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Algoritmik kolonyalite · Yapay zekâ etiği · Veri sömürgeciliği

Abstract

Artificial intelligence systems gain growing authority in the production and circulation of knowledge, yet their epistemological foundations remain underexamined. By shifting algorithmic coloniality from sociotechnical outputs to epistemological inputs, this article deepens the dialogue between postcolonial epistemology and AI studies. Quijano's coloniality of power, Santos's abyssal thinking, and Mignolo's epistemic disobedience are reinterpreted. Algorithmic coloniality operates on three interlocking planes. The epistemological plane covers training data structure, positivist metrics, and architectures' ontological presuppositions. On the political-economic plane, data colonialism's extractive logic and cognitive proletarianization's internal erosion form its material base. On the genealogical plane, the process is bound to a centuries-long chain of epistemic authority. The study contributes along four axes: conceptually, it transforms the epistemological input layer indicated by Ricaurte into a systematic framework across three mechanisms analytically, it integrates data colonialism and cognitive proletarianization into a single framework genealogically, it traces the religion-science-algorithm authority transfer normatively, it brings together ecology of knowledges, cosmotechnics, and relational ethics into a pluralist alternative. Model collapse, the loss of marginal patterns in recursively trained systems, allegorizes algorithmic knowledge production's unsustainability within its epistemic boundaries. Since it admits no technical remedy, AI ethics must be grounded on epistemological terrain beyond the bias-fairness paradigm.

Özet

Yapay zekâ sistemleri bilgi üretiminde ve dolaşımında giderek artan bir otorite kazanmaktadır, ancak bu otoritenin epistemolojik temelleri yeterince sorgulanmamıştır. Bu çalışma, algoritmik kolonyalite kavramı çerçevesindeki tartışmaları sosyoteknik çıktılardan epistemolojik girdiler alanına taşıyarak postkolonyal epistemoloji ile yapay zekâ çalışmaları arasındaki diyaloğu derinleştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma bu doğrultuda Quijano'nun iktidarın kolonyalitesi, Santos'un abissal düşüncesi ve Mignolo'nun epistemik itaatsizliği kavramlarını yeniden yorumlamaktadır. Algoritmik kolonyalite birbirini besleyen üç düzlemde işlemektedir. Epistemolojik düzlemde neyin bilgi sayılacağına karar verilmekte, siyasal-ekonomik düzlemde bu kararın kimin çıkarına işlediği belirlenmekte, soykütüksel düzlemde ise süreç yüzyıllara uzanan bir epistemik otorite zincirine bağlanmaktadır. Çalışma bu işleyişi dört eksende çözümlemektedir. Kavramsal eksende Ricaurte'nin işaret ettiği epistemolojik girdiler katmanını eğitim verisi, değerlendirme metrikleri ve model mimarisi olmak üzere üç mekanizma üzerinden sistematik bir çerçeveye oturtmakta, analitik eksende veri sömürgeciliği ile bilişsel proleterleştirmeyi aynı sürecin iki yüzü olarak tek çerçevede birleştirmekte, soykütüksel eksende din, bilim ve algoritma arasındaki epistemik otorite transferini izlemekte, normatif eksende bilgi ekolojileri, kozmoteknik ve ilişkisel etiği çoğulcu bir zeminde tartışmaktadır. Çalışmanın merkezi alegorisi olan model çöküşü, yani kendi çıktısıyla eğitilen modellerde marjinal örüntülerin yitmesi, algoritmik bilgi üretiminin kendi epistemik sınırları içinde bile sürdürülemez olduğunu göstermektedir. Bu sorun teknik düzeltmeyle giderilemediğinden yapay zekâ etiğinin yanlılık-adalet paradigmasının ötesine, epistemolojik bir zemine taşınması gerekmektedir.

🔖

Cite This Article

Bilici, M. V. (2026). Algorithmic Coloniality and the Transformation of Epistemic Authority: The Colonization of Knowledge in the Age of AI. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Cilt: 46 Sayı: 1, 133–165. https://doi.org/10.26650/SJ.2025.46.1.1172

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (45)

  1. Akbaş, A. (2025). Kolonyal kimliğin post-hümanist inşası: Yapay zekâ ve dijital kolonyalizm. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (21), 27--52. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.11.21.157. google scholar
  2. Arora, P. (2019). The next billion users: Digital life beyond the West. Harvard University Press. google scholar
  3. Asad, T. (2007). Sekülerliğin biçimleri: Hıristiyanlık, İslamiyet ve modernlik (F. B. Aydar, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi: 2003). google scholar
  4. Bender, E. M., Gebru, T., McMillan-Major, A. & Shmitchell, S. (2021). On the dangers of stochastic parrots: Can language models be too big? Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency, 610--623. https://doi.org/10.1145/3442188.3445922. google scholar
  5. Benjamin, R. (2019). Race after technology: Abolitionist tools for the New Jim Code. Polity Press. google scholar
  6. Bilici, M. V. (2026). Dilsel merkez-dışılaştırma, anlatısal kimlik ve yaşlılığın toplumsal konumu: Türk modernleşmesi üzerinden kuramsal bir tartışma. Senectus, 4\(1), 65--98. https://doi.org/10.26650/senectus.2026.4.1.1145. google scholar
  7. Birhane, A. (2021). Algorithmic injustice: A relational ethics approach. Patterns, 2\(2), 100205. https://doi.org/10.1016/j.patter.2021.100205. google scholar
  8. Buolamwini, J. & Gebru, T. (2018). Gender shades: Intersectional accuracy disparities in commercial gender classification. Proceedings of the 1st Conference on Fairness, Accountability, and Transparency, 81, 77--91. https://proceedings.mlr.press/v81/buolamwini18a.html. google scholar
  9. Common Crawl. (t.y.). Statistics of Common Crawl monthly archives: Languages [Veri seti]. 4 Ocak 2026 tarihinde google scholar
  10. https://commoncrawl.github.io/cc-crawl-statistics/plots/languages.csv. google scholar
  11. Couldry, N. & Mejias, U. A. (2019). The costs of connection: How data is colonizing human life and appropriating it for capitalism. Stanford University Press. google scholar
  12. Crawford, K. (2021). Atlas of AI: Power, politics, and the planetary costs of artificial intelligence. Yale University Press. google scholar
  13. Dressel, J. & Farid, H. (2018). The accuracy, fairness, and limits of predicting recidivism. Science Advances, 4\(1), eaao5580. https://doi.org/10.1126/sciadv.aao5580. google scholar
  14. Dreyfus, H. L. (1992). What computers still can't do: A critique of artificial reason. MIT Press. google scholar
  15. Dubber, M. D., Pasquale, F. & Das, S. (Eds.). (2020). The Oxford handbook of ethics of AI. Oxford University Press. google scholar
  16. Dyer-Witheford, N., Kjøsen, A. M. & Steinhoff, J. (2022). Yapay zekâ ve kapitalizmin geleceği: İnsandışı bir güç (B. Cezar, Çev.). İletişim Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi: 2019). google scholar
  17. Eberhard, D. M., Simons, G. F. & Fennig, C. D. (Eds.). (2024). Ethnologue: Languages of the world (27. baskı). SIL International. google scholar
  18. Elliott, A. (2019). The culture of AI: Everyday life and the digital revolution. Routledge. google scholar
  19. Eubanks, V. (2018). Automating inequality: How high-tech tools profile, police, and punish the poor. St. Martin's Press. google scholar
  20. Geraci, R. M. (2010). Apocalyptic AI: Visions of heaven in robotics, artificial intelligence, and virtual reality. Oxford University Press. google scholar
  21. Goldberg, S. C. (2018). To the best of our knowledge: Social expectations and epistemic normativity. Oxford University Press. google scholar
  22. Göle, N. (2012). Seküler ve dinsel: Aşınan sınırlar (E. Ünal, Çev.). Metis Yayınları. google scholar
  23. Hallaq, W. B. (2013). The impossible state: Islam, politics, and modernity's moral predicament. Columbia University Press. google scholar
  24. Hallaq, W. B. (2020). Şarkiyatçılığı yeniden düşünmek: Modern bilginin eleştirisi (A. Demirhan, Çev.). Ketebe Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi: 2018). google scholar
  25. Hui, Y. (2016). The question concerning technology in China: An essay in cosmotechnics. Urbanomic. google scholar
  26. Hung, K.-H. (2024). Artificial intelligence as planetary assemblages of coloniality: The new power architecture driving a tiered global data economy. Big Data & Society, 11\(4). https://doi.org/10.1177/20539517241289443. google scholar
  27. Karataş, M. V. (2026). Mekânın politikliği ve otoritenin yeniden inşası: 19. yüzyıl Garzan'ında Zokayd Medresesi üzerinden bir analiz. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26\(1), 39--70. https://doi.org/10.33415/daad.1838788. google scholar
  28. Kwet, M. (2019). Digital colonialism: US empire and the new imperialism in the Global South. Race & Class, 60\(4), 3--26. https://doi.org/10.1177/0306396818823172. google scholar
  29. Mahamadou, A. J. D., Ochasi, A. & Altman, R. B. (2024). Data ethics in the era of healthcare artificial intelligence in Africa: An Ubuntu philosophy perspective [Önbaskı]. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2406.10121. google scholar
  30. Mbembe, A. (2017). Critique of Black reason (L. Dubois, Trans.). Duke University Press. (Orijinal eserin yayın tarihi: 2013). google scholar
  31. Mejias, U. A. ve Couldry, N. (2024). Data grab: The new colonialism of Big Tech and how to fight back. University of Chicago Press. google scholar
  32. Mignolo, W. D. (2011). The darker side of Western modernity: Global futures, decolonial options. Duke University Press. google scholar
  33. Mohamed, S., Png, M.-T. & Isaac, W. (2020). Decolonial AI: Decolonial theory as sociotechnical foresight in artificial intelligence. Philosophy & Technology, 33\(4), 659--684. https://doi.org/10.1007/s13347-020-00405-8. google scholar
  34. Noble, S. U. (2018). Algorithms of oppression: How search engines reinforce racism. NYU Press. google scholar
  35. Obermeyer, Z., Powers, B., Vogeli, C. & Mullainathan, S. (2019). Dissecting racial bias in an algorithm used to manage the health of populations. Science, 366\(6464), 447--453. https://doi.org/10.1126/science.aax2342. google scholar
  36. Petrov, A., La Malfa, E., Torr, P. H. S. & Bibi, A. (2023). Language model tokenizers introduce unfairness between languages. Advances in Neural Information Processing Systems, 36. https://doi.org/10.52202/075280-1608. google scholar
  37. Quijano, A. (2000). Coloniality of power, Eurocentrism, and Latin America. Nepantla: Views from South, 1\(3), 533--580. google scholar
  38. Ricaurte, P. (2019). Data epistemologies, the coloniality of power, and resistance. Television & New Media, 20\(4), 350--365. https://doi.org/10.1177/1527476419831640. google scholar
  39. Santos, B. de S. (2007). Beyond abyssal thinking: From global lines to ecologies of knowledges. Review (Fernand Braudel Center), 30\(1), 45--89. google scholar
  40. Shumailov, I., Shumaylov, Z., Zhao, Y., Papernot, N., Anderson, R. & Gal, Y. (2024). AI models collapse when trained on recursively generated data. Nature, 631, 755--759. https://doi.org/10.1038/s41586-024-07566-y. google scholar
  41. Singh, N. & Ramachandran, R. B. (Eds.). (2026). Handbook of global philosophies on AI ethics: Toward sustainable futures. Routledge. google scholar
  42. Spivak, G. C. (1988). Can the subaltern speak? C. Nelson ve L. Grossberg (Eds.), Marxism and the interpretation of culture içinde (s. 271--313). University of Illinois Press. google scholar
  43. Stiegler, B. (2016). Automatic society, Vol. 1: The future of work (D. Ross, Trans.). Polity Press. (Orijinal eserin yayın tarihi: 2015). google scholar
  44. Sweeney, L. (2013). Discrimination in online ad delivery. Communications of the ACM, 56\(5), 44--54. https://doi.org/10.1145/2447976.2447990. google scholar
  45. Tironi, M. & Albornoz, C. (2025). Decolonizing AI? Lessons from a failed experiment. Big Data & Society, 12\(3). https://doi.org/10.1177/20539517251365224. google scholar