Journals / Kent Akademisi / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 1

Clothing and Adornment Culture in the Estate Inventory of İbrahim Pasha: A Study on Elite Consumption in the Early 16th-Century Ottoman Empire

İbrahim Paşa’nın Muhallefatında Giyim-Kuşam Kültürü: Erken 16. Yüzyıl Osmanlı Seçkin Tüketimine Dair Bir İnceleme

Erdem Saka(Bayburt Üniversitesi)0000-0001-8149-6949
Pages
1–22
Publication Date
2026-01-22
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This study, based on the "12349-K." numbered estate registration ledger in the Prime Ministry Ottoman Archive, aims to examine the popular luxury textile products of the period, the pricing of these products, the local and global dimensions of clothing and adornment elements and clues about the direction of global textile trade.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Upon his death, İbrahim Pasha’s estate inventory revealed a wardrobe composed of various textile types, including velvet, çatma, serâser, kutnî, silk, kirpas, broadcloth, satin (atlas), kemhâ, taffeta, and boğasi.
📊
Key Findings & Data:These products, reminiscent of modern global trade fairs, demonstrate the existence of a global fashion and clothing culture.
💡
Conclusion & Impact:This study, based on the "12349-K." numbered estate registration ledger in the Prime Ministry Ottoman Archive, aims to examine the popular luxury textile products of the period, the pricing of these products, the local and global dimensions of clothing and adornment elements and clues about the direction of global textile trade.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İbrahim Paşa · Osmanlı · İran

Abstract

Upon his death, İbrahim Pasha’s estate inventory revealed a wardrobe composed of various textile types, including velvet, çatma, serâser, kutnî, silk, kirpas, broadcloth, satin (atlas), kemhâ, taffeta, and boğasi. Garments such as börk (headgear), kaftan, fur coats, sarık (turban), hil‘at (robes of honor), handkerchiefs, ferâce (cloak), and dolama (a type of outerwear) were fashioned from these fabrics. These clothing items, composed of high-value and visually striking materials, reflect the appeal of Indian, Iranian, and European textiles among the Ottoman elite, as well as the luxurious and fashionable trends of the sixteenth century. Considering that some Ottoman products of the same period also found buyers abroad, it can be said that local goods, too, attracted global interest. Moreover, it is possible to see in the Pasha’s estate inventory most types of clothing items and fabrics that could be found at a city fair. European textile products were among the most valuable diplomatic gifts within the Ottoman bureaucracy. Moreover, during important ceremonies, the most prestigious fabrics spread on the ground were the gilded textiles produced in Milan. The luxurious belongings of İbrahim Pasha confirm that, alongside European woven goods, Asian fabrics were also considered highly desirable luxury items among the Ottoman elite. These products, reminiscent of modern global trade fairs, demonstrate the existence of a global fashion and clothing culture. Through the trade of such goods, cultural exchanges also took place between the parties. In other words, woven products served as carriers of both local and global culture through venues such as markets and fairs. This study, based on the "12349-K." numbered estate registration ledger in the Prime Ministry Ottoman Archive, aims to examine the popular luxury textile products of the period, the pricing of these products, the local and global dimensions of clothing and adornment elements and clues about the direction of global textile trade.

Özet

İbrahim Paşa, vefat ettiğinde muhallefatındaki giyim-kuşam eşyaları kadife, çatma, serâser, kutnî, ipek, kirpas, çuka, atlas, kemhâ, tafta ve boğasi gibi dokuma türlerinden oluşmaktaydı. Börk, kaftan, kürk, sarık, hil‘at, mendil, ferâce ve dolama gibi eşyaları da bu dokuma türlerinin ürünleriydi. Dokuma ürünlerinin yanı sıra gösteriş unsuru olan hançer, yatağan, bozdoğan gibi silahlar da kayıtlar arasındadır. Paşa’nın giyim-kuşam unsurları, albenisi yüksek olan değerli mallar olup Hindistan, İran ve Avrupa dokumalarının Osmanlı seçkinleri nezdindeki cazibesi ile dönemin lüks ve popüler giyim trendini yansıtmaktadır. Aynı dönemde Osmanlı ürünlerinin bazılarının yurtdışında alıcı bulduğu da nazara alınırsa yerel malların da küresel ilgiye mazhar olduğu söylenebilir. Bununla birlikte Paşa’nın terekesinde bir kent fuarında bulunabilecek giyim-kuşam eşyalarının ve kumaş türlerinin çoğunu görebilmek mümkündür. Avrupa tekstil ürünleri Osmanlı bürokrasinin en değerli diplomatik hediyelerdendi. Ayrıca önemli merasimlerde yerlere döşenen değerli kumaşların başında da Milano’da üretilen altın yaldızlı kumaşlar gelmekteydi. İbrahim Paşa’nın lüks eşyaları, Avrupa dokuma ürünlerinin yanı sıra Asya kumaşlarının da Osmanlı seçkinleri nezdinde cazip lüks ürünler olduğunu teyit etmektedir. Küresel kent fuarlarını aratmayacak bu ürünler küresel giyim-kuşam kültürü olduğunu da göstermektedir. Ticarete konu olan ürünler vesilesiyle taraflar arasında kültürler de transfer edilmekteydi. Yani dokuma ürünleri pazar ve fuar gibi yerler vesilesiyle yerel ve küresel kültür taşıyıcısı mahiyetindeydi. Bu çalışmada bir Osmanlı seçkininin terekesini içeren Başbakanlık Osmanlı Arşivi Muhallefat Halifeliği (BOA. D.BŞM.MHF.d) tasnifindeki “12349-K.” numaralı defter ışığında yerel ve küresel mahiyetteki giyim-kuşam unsurlarını, devrin revaçtaki lüks dokumalarını, bu tür ürünlerin fiyatlarını ve küresel tekstil ticaretinin yönünü aydınlatıcı verilerin ele alınması amaçlanmıştır.

🔖

Cite This Article

Saka, E. (2026). Clothing and Adornment Culture in the Estate Inventory of İbrahim Pasha: A Study on Elite Consumption in the Early 16th-Century Ottoman Empire. Kent Akademisi, Cilt: 19 Sayı: 1, 1–22. https://doi.org/10.35674/kent.1811498

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (56)

  1. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri (BOA)
  2. Bâb-ı Defterî, Başmuhasebe Kalemi Muhallefât Defteri
  3. (D.BŞM.MHF.d) 12349-K.
  4. (D.BŞM.MHF.d) 12349-L.
  5. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defteri (TS,MA. d.), 9860, 4919,
  6. Telif Eserler: Kitap, Tez, Makale ve Ansiklopedi Maddeleri
  7. Açıkel, A. ve Alkoç, Şule S. (2024). “Osmanlı’da Erkek Giyiminde Kürk Kullanımı ve Kürk Çeşitleri: Tokat Örneği (1771-1830)”. History Studies 16/3, 337-353.
  8. Afyoncu, E (Ed.). (2018). Kanunî ve Pârgalı İbrahim Paşa (Venedik Elçilerinin Raporlarına Göre). Çev. Pınar Gökpar ve Elettra Ercolino. İstanbul: Yeditepe Yayınları.
  9. Afyoncu, E (Ed.). (2015). Kanunî ve Şehzade Mustafa (Venedik Elçilerinin Raporlarına Göre). Çev. Pınar Gökpar ve Elettra Ercolino. 3. Baskı. İstanbul: Yeditepe Yayınları.
  10. And, M. (2019). 16. Yüzyılda İstanbul (Kent – Saray – Günlük Yaşam). 4. Baskı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  11. Aydın, A. (2019). “Kanuni Devrinde Bir Veziriazam: Pargalı İbrahim Paşa” Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi.
  12. Braudel, F. (2018). II. Felipe Döneminde Akdeniz ve Akdeniz Dünyası II. Çev. Mehmet Ali Kılıçbay. Ankara: Doğu Batı Yayınları.
  13. Busbecq, O. G. (2019). Türk Mektupları ‘Avrupalı Bir Elçinin Gözlemleri (1555-1560)’. Çev. Derin Türkömer. 6. Baskı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  14. Celâlzâde Mustafa. (2011). Tabakâtü’l Memâlik ve Derecâtü’l Mesâlik (Kanunî Sultan Süleyman). Haz. Ayhan Yılmaz. İstanbul: Kariyer Yayınları.
  15. Christine W. (2002). “Süleyman Üzerine Görüşler”. Kanuni ve Çağı Yeniçağda Osmanlı Dünyası içinde, Ed. Metin Kunt ve Christine Woodhead. Çev. Sermet Yalçın, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  16. Çoruhlu, T. (1996). “Gürz”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XIV içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 327-328.
  17. Derviş Ahmed Âşıkî. (2015). Tevârih-i Âl-i Osman. Haz. Ayşenur Kala. İstanbul: Kamer Yayınları.
  18. Emecen, F. (2008). “İbrâhim Paşa, Makbul”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XXI içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 333-335.
  19. Emecen, F. (2010). “Süleyman I”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XXXVIII içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 62-74.
  20. Erkal, M. (1991). “Zirâ”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. III içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 411-413.
  21. Erler, M. Y. (2024).“Daily Lifestyle Managed By Natural Disasters In Anatolia”. Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi. 11/31, 699-713.
  22. Faroqhi, Suraiya. Osmanlı Zanaatkarları. İstanbul: Alfa Yayınları, 2017.
  23. Frankopan, Peter. İpek Yolu (Alternatif Dünya Tarihi) Çev. Mengü Gülmen. İstanbul: Pegasus Yayınları, 2018.
  24. Gelibolulu Mustafa Ali. (2019). Künhü’l-Ahbâr. Haz. Ali Çavuşoğlu. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  25. Gökpınar, B. (2022). “Şam Valisi Vezir Topal Yusuf Paşa’nın Muhallefatı (1716)”. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 56, 130-150.
  26. Gökpınar, B. (2020). “Rakka Valisi Hamalızâde Ahmed Paşa’nın Muhallefatı (1745)”.Vakanüvis Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. 5/1, 144-191.
  27. İdris-i Bitlisî, (2019). Heşt Behişt VII. Ketîbe, 2. Baskı. haz. Muhammed İ. Yıldırım, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  28. İlgürel, M. (2001). “Kalender Şah”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XXIV içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 249.
  29. İnalcık, H. (1981). “Osmanlı Pamuklu Pazarı, Hindistan ve İngiltere: (Pazar Rekabetinde Emek Maliyetinin Rolü)”. ODTÜ Gelişim Dergisi. 79-80 Özel Sayı, 1-65.
  30. İnalcık, H. (2018). Osmanlı İmparatorluğu Toplum ve Ekonomi 1. Kronik Yayınları, İstanbul.
  31. İpşirli, M. (2008). “Sadrazam”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XXXV içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 414-419.
  32. İşli, H. N. Ve Kökrek. (2017). M. Yeniçeriler (Remizleri ve Mezar Taşları). İstanbul: Dergâh Yayınları.
  33. Kafadar, C. (2017). Kim var imiş biz burada yoğ iken (Dört Osmanlı: Yeniçeri, Tüccar, Derviş ve Hatun). 6. Baskı. İstanbul: Metis Yayınları.
  34. Karaca, F. (1998). “Osmanlılar’da Hil‘at”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XVIII içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 25-27.
  35. Karataş, M. (2006). “18-19. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti’nde Bazı Müsadere Uygulamaları”. OTAM. 19, 219-237.
  36. Kaya, B. (2023). “Antalya Şer‘iyye Sicillerinde Yer Alan Tereke Kayıtlarına Göre Antalya’da Giyim-Kuşam”. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi.
  37. Kiel, M. (2010). “Ayamavra”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XXXVIII içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 194-195.
  38. Kıvrım, İ. (2008). “Kilis ve A‘zaz Voyvodası Daltaban-zâde Mehmet Ali Paşa ve Muhallefâtı”. OTAM. 24, 147-173.
  39. Koçi Bey. (2008). Risaleler. Haz. Seda Çakmakoğlu. İstanbul: Kabalcı Yayınları.
  40. Kurtuluş, R. (2020). “Muzafferîler”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XXXI içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 417-418.
  41. Küçükkurt, Ü. (2019). “Afyonkarahisar Peşkir Dolamaları”. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 3/1, 193-203.
  42. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı’nın Sosyo-Kültürel ve İktisadî Yapısı. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  43. Mantran, R. (2016). Osmanlı İmparatorluğu Tarihi. Çev. Server Tanilli, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  44. Müneccimbaşı Ahmed Dede. (1974). Müneccimbaşı Tarihi (Sahaif-ül-Ahbar fî Vakayi-ül A’sâr) 2. Haz. İsmail Erünsal. İstanbul: Kervan Kitapçılık.
  45. Otman, E. (2019). “Uluslararası Dengeler Çerçevesinde Osmanlı İmparatorluğu-Venedik Cumhuriyeti İlişkileri ve Sadrazam İbrahim Paşa (1523-1536)”. Bilig. 90, 137-160.
  46. Özcan, A. (1989). “Ahmed Paşa, Hain”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. II içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 113.
  47. Öztoksoy, Ö. N. (2007). “16-18. Yüzyıl Osmanlı Hint-Babür Kumaş Sanatları Etkileşimleri”. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi.
  48. Saka, E. (2022). Sultanın Silahları (1520-1566). İstanbul: Kitapyurdu Doğrudan Yayıncılık.
  49. Salman, F. (2004). “Türk Kumaş Sanatında Görülen Geleneksel Kumaş Çeşitlerimiz”. Sanat Dergisi. 6, 13-42.
  50. Solak-zâde Mehmed Hemdemî. (1989). Tarih II. Haz. Vahit Çabuk, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  51. Şeker, M. (1998). “Hil‘at”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XVIII içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  52. Taşkın, O ve Kırca, E. (2021). “Pargalı İbrahim Paşa’nın Müsadere Olunan Muhallefatı ve Mal Varlığına Ait Kayıtlar”. History Studies. 1009-1036.
  53. Taşkın, Ü. (2005). “Osmanlı Devleti’nde Kullanılan Ölçü ve Tartı Birimleri”. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi.
  54. Turan, Ş. (2009). “Silâhdar”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi C. XXXVII içinde, İstanbul: TDV Yayınları, 191-193.
  55. Ünal, M. Ali. (1987). “Osmanlı İmparatorluğu’nda Müsâdere”. Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. 95- 111.
  56. Wiesner, M. ve Hanks, (2019). Erken Modern Dönemde Avrupa 1450-1789. Çev. Hamit Çalışkan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.