SavedAdd your journal

Journals / Ege Mimarlık / 2026 / Sayı: 125

Etik Sorunlar, Kaygılar ve Mücadele: Türkiye­de Alternatif Mimarlık Toplulukları

Gizem Saka(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ)0000-0001-6040-1840
Neşe Gurallar(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, MİMARLIK FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ)
Pages
82–95
Publication Date
2025-01-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Makalede, mesleği etik bir temele oturtma arayışlarının, mimarların kimliklerini ve eylemlerini biçimlendiren yerleşik anlayışlar ve mevcut koşullar bağlamında bir sorgulamayı içermesi gerektiği savunulmakta ve ortak kaygılar etrafında kolektifleşme gerekliliğine dikkat çekilmektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Türkiye’de son yıllarda alternatif mimarlık toplulukları giderek çoğalmaktadır.
📊
Key Findings & Data:Bu artışı anlamak üzere, 2000’ler sonrasında oluşan mimarlık topluluklarına odaklanan nitel bir araştırma yürütülmüştür.
💡
Conclusion & Impact:Makalede, mesleği etik bir temele oturtma arayışlarının, mimarların kimliklerini ve eylemlerini biçimlendiren yerleşik anlayışlar ve mevcut koşullar bağlamında bir sorgulamayı içermesi gerektiği savunulmakta ve ortak kaygılar etrafında kolektifleşme gerekliliğine dikkat çekilmektedir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2000 Verileri
⚙️Variables:Etik · alternatif mimarlık toplulukları · yanlış bilinç

Özet

Türkiye’de son yıllarda alternatif mimarlık toplulukları giderek çoğalmaktadır. Bu artışı anlamak üzere, 2000’ler sonrasında oluşan mimarlık topluluklarına odaklanan nitel bir araştırma yürütülmüştür. Hareketleri ortaya çıkaran nedenleri ve bağlamını ortaya koymak amacıyla, topluluk aktörleriyle yapılan derinlemesine görüşmelerde “etik” önemli bir problem olarak ortaya çıkmaktadır. Anlatılar, aktörleri mücadele arayışına yönlendiren kaygı ve eleştirilerinin, mimarların kimlik bilinçleri, yabancılaştırıcı emek koşulları ve kendi iradeleriyle aldıkları pozisyonlar bağlamındaki etik problemlerden kaynaklandığını göstermektedir. Bu makale, aktörlerin Türkiye mimarlığının etik sorunlarına ve mimarların toplumsal sorumluluklarına dair bakışlarını incelemekte; eleştirilerinin toplulukların mücadele motivasyonlarını ve üretimlerini nasıl biçimlendirdiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Makalede, mesleği etik bir temele oturtma arayışlarının, mimarların kimliklerini ve eylemlerini biçimlendiren yerleşik anlayışlar ve mevcut koşullar bağlamında bir sorgulamayı içermesi gerektiği savunulmakta ve ortak kaygılar etrafında kolektifleşme gerekliliğine dikkat çekilmektedir.

🔖

Cite This Article

Saka, G., Gurallar, N. (2025). Etik Sorunlar, Kaygılar ve Mücadele: Türkiye­de Alternatif Mimarlık Toplulukları. Ege Mimarlık, Sayı: 125, 82–95. https://ajindex.com/articles/1644984

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (28)

  1. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274.
  2. Batuman, B. (2006). Mimarlar, plancılar ve Ankara: 1960’ların ikinci yarısını kentsel politika aktörleri açısından düşünmek. Planlama, 35, 25-32.
  3. Bell, B. (2004). Designing for the %98 without architects. B. Bell (Ed.), Good deeds, good design: community service through architecture içinde (ss.10-12). New York: Princeton Architectural Press.
  4. Brenner, N., Marcuse, P. ve Mayer, M. (2014). Kâr için değil halk için giriş. N. Brenner, P. Marcuse ve M. Mayer (Eds.), Kâr için değil halk için: Eleştirel kent teorisi ve kent hakkı içinde (ss.15-28). İstanbul: Sel Yayıncılık.
  5. Crawford, M. (1991). Can architects be socially responsible? D. Ghirardo (Ed.), Out of site: A social criticism of architecture içinde (ss.27-45). Seattle: Bay Press.
  6. Deamer, P. (2016). Architecture/Agency/Emancipation. N. Lahiji (Ed.), Can architecture be an emancipatory project?: Dialogues on the left içinde (ss.106-122). Alresford, Hants, UK: Zero Books.
  7. Deamer, P. (2017, 15 Nisan). The architect as activist. Culture Matters. https://www.culturematters.org.uk/index.php/arts/architecture/item/2502-the-architect-as-activist
  8. Deamer, P. (2018). (Un)Free work: Architecture, labour and self-determination. Architectural Design, 88(3), 16-23. https://doi.org/10.1002/ad.2296
  9. Deamer, P. ve Shvartzberg, M. (2020). Beyond architecture: For an architecture of radical democracy. P. Deamer (Ed.), Architecture and labor içinde (ss.151-163). London:Routledge.
  10. Deamer, P. (2021). Deprofessionalisation. H. Harriss, R. Hyde and R. Marcaccio (Eds.), Architects after architecture: Alternative pathways for practice içinde (ss.184-190). New York: Routledge.
  11. Dostoğlu, S. (1983). Belirsiz sınırlar? Güvencesiz meslek? Mimarlık. Mimarlık Dergisi, 196, 28-32. Erdoğan, E. ve Uyan-Semerci, P. (2021). Toplumsal araştırma yöntemleri için bir rehber: Gereklilikler, sınırlılıklar ve incelikler. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  12. Fox, W. (2006). A theory of general ethics: Human relationships, nature, and the built environment. Cambridge and London: MIT Press. Fromm, E. (2016). Marx’ın insan anlayışı (K. H. Ökten, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
  13. Gurallar, N. (2014). Tasarım İktidarı ve Mimarlığın Olumsallığını Aşti Üzerinden Tartışmak. Arredamento Mimarlık,281 (Dosya: İktidarlar, Kitleler ve Seyahat Hâlleri), 71-75.
  14. Harriss, H., Hyde, R. ve Marcaccio, M. (2021). Introduction. H. Harriss, R. Hyde, R. Marcaccio (Eds.), Architects after architecture: Alternative pathways for practice içinde (ss.8-23). New York: Routledge.
  15. Harvey, D. (2015). Umut mekânları (Z. Gambetti, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
  16. İmamoğlu, B. (2018). Architectural Professionalization in Turkey, Professionalism and Its Posts. H. Sadri (Ed.), Neo-Liberalism and the architecture of the post professional era içinde (ss.31-47). Springer International Publishing.
  17. Lefebvre, H. (1996). Marx’ın sosyolojisi (S. Hilâv, Çev.). İstanbul: Sorun Yayınları.
  18. Lefebvre, H. (2015). Kentsel devrim. (S. Sezer, Çev.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
  19. Marx, K. ve Engels, F. (2013). Alman ideolojisi (T. Ok ve O. Geridönmez, Çev.). İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
  20. Sargın, G. A. (2017). İktidarın Mimar-Öznesinden Devrimci Siyasi-Özneye: Yaratıcılık Miti, Burjuva İdeolojisi ve Devlet Aygıtları – Kısa Değinmeler. Arredamento Mimarlık,307 (Dosya: Mimar ve Müşterisi: İşvereni, Velinimeti), 78-80.
  21. Sargın, G. A. (2024). Homopoliticus: Devrimci Bir praksis sürecinde mekân-politik ve öznesine dair denemeler. Ankara: Nika Yayınevi.
  22. Sert, E., Aykaç, G. ve Zırh, B. C. (2021). Urban politics and the work and labour processes of architecture: Survey research with young architect-workers in Turkey. METU Journal of the Faculty of Architecture, 38(1), 161-180. http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2021.1.2
  23. Spector, T. (2001). The Ethical Architect:The Dilemma of Contemporary Practice. New York: Princeton Architectural Press.
  24. Tafuri, M. (1976). Architecture and Utopia: Design and Capitalist Development (B. Luigia La Penta, Çev.). Cambridge and London: The MIT Press.
  25. Tanyeli, U. (2017). Yıkarak yapmak: Anarşist bir mimarlık kuramı için altlık. İstanbul: Metis Yayınları.
  26. Till, J. (2009). Architecture depends. Cambridge: MIT Press.
  27. Till, J. (2021). Architecture after architecture. H. Harriss, R. Hyde and R. Marcaccio (Eds.), Architects after architecture: Alternative pathways for practice içinde (ss.29-37). New York: Routledge.
  28. Vitruvius. (1993). Mimarlık üzerine on kitap. (M.H. Moran, Çev.). Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı Yayınları.