SavedAdd your journal

Journals / Ege Mimarlık / 2025 / Sayı: 128

Yapılı Çevrede Görünmeyen Riskler: Mekânsal Adalet ve Afet Dayanıklılığı İlişkisi

Betül Tağ(İSTANBUL YENİ YÜZYIL ÜNİVERSİTESİ)
Pages
68–77
Publication Date
2025-09-23
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Çalışma, afet yönetiminde adalet temelli bir bakış açısı sunmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu makale, afet risklerinin yalnızca fiziksel tehlikelerle değil, toplumsal eşitsizlik ve mekânsal adaletsizliklerle iç içe geçtiği varsayımından hareketle görünmeyen riskleri tartışmaktadır.
📊
Key Findings & Data:Literatüre dayalı nitel içerik ve kavramsal analiz yöntemiyle, literatürde yer alan saha çalışmaları incelenmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Çalışma, afet yönetiminde adalet temelli bir bakış açısı sunmaktadır.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:sosyal kırılganlık · mekansal adalet · şehir hakkı

Özet

Bu makale, afet risklerinin yalnızca fiziksel tehlikelerle değil, toplumsal eşitsizlik ve mekânsal adaletsizliklerle iç içe geçtiği varsayımından hareketle görünmeyen riskleri tartışmaktadır. Literatüre dayalı nitel içerik ve kavramsal analiz yöntemiyle, literatürde yer alan saha çalışmaları incelenmiştir. Sosyal kırılganlık, şehir hakkı, mekânsal adalet ve dirençlilik kavramları üzerinden yapılan çözümleme, afet kaynaklı eşitsizliklerin nasıl derinleştiğini göstermektedir. Çalışma, afet yönetiminde adalet temelli bir bakış açısı sunmaktadır.

🔖

Cite This Article

Tağ, B. (2025). Yapılı Çevrede Görünmeyen Riskler: Mekânsal Adalet ve Afet Dayanıklılığı İlişkisi. Ege Mimarlık, Sayı: 128, 68–77. https://ajindex.com/articles/1644969

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (65)

  1. Adger, W. N. (2006). Vulnerability. Global Environmental Change, 16(3), 268–281.
  2. Aldrich, D. P. (2012). Building resilience: Social capital in post-disaster recovery: Towards a Resilient and Compassionate East Asian Community. Y. Sawada, S. Oum (Ed.). Economic and Welfare Impacts of Disasters in East Asia and Policy Responses içinde (ss.157-178). ERIA Research Project Report 2011-8, Jakarta: ERIA.
  3. Alexander, D. (2000). Confronting catastrophe: New perspectives on natural disasters. Oxford: Oxford University Press.
  4. Alexander, D. (2005). Towards the development of a standard in emergency planning. Disaster Prevention and Management, 14(2), 158–175.
  5. Alkın, R. C. (2022). Ateş, su ve sosyoloji: Türkiye’de 2021 yazında meydana gelen orman yangınları ve seller üzerine bir afet sosyolojisi analizi. Tezkire, 80, 73-85.
  6. Amegavi, G. B., Nursey-Bray, M., Suh, J. (2025). Advancing social equity in urban resilience planning: challenges and opportunities. Journal of Environmental Planning and Management, 1-21.
  7. Atay, S. (2024). Deprem sonrası kent hakkı savunusunu eleştirel planlama yaklaşımı üzerinden düşünmek. Bursa Uludağ Journal of Economy and Society, 43(2), 158-180.
  8. Bartu Candan, A. ve Kolluoğlu, B. (2008). Emerging spaces of neoliberalism: A gated town and a public housing project in İstanbul. New Perspectives on Turkey, 39, 5-46.
  9. Birkmann, J. (2006) Measuring vulnerability to promote disaster-resilient societies: Conceptual frameworks and definitions. Birkmann, J. (Ed.), Measuring vulnerability to natural hazards: towards disaster resilient societies içinde (ss. 9-79). United Nations University Press.
  10. Birkmann, J., Cardona, O. D., Carreño, M. L., Barbat, A. H., Pelling, M., Schneiderbauer, S., Welle, T. (2013). Framing vulnerability, risk and societal responses: The MOVE framework. Natural Hazards, 67, 193–211.
  11. Brenner, N. ve Theodore, N. (2002). Cities and the geographies of “actually existing neoliberalism”. Antipode, 34(3), 349-379.
  12. Builes-Jaramillo, A., Winson, A. E. G., Bee, E. vd. (2025). Community-driven natural hazard and physical vulnerability assessment in a disaster-prone urban neighborhood. Natural Hazards and Earth System Sciences Discussions [preprint]. https://doi.org/10.5194/nhess-2024-221
  13. Bülbül Akın, B., Türkün, A. (2019). Social mixed policy in the transformation of low-ıncome housing areas: The case of Fikirtepe. Megaron, 14, 192-202.
  14. Crenshaw, K. (1991). Mapping the margins: Intersectionality, identity politics, and violence against women of color. Stanford Law Review, 43(6), 1241–1299.
  15. Cutter, S. L., Boruff, B. J., Shirley, W. L. (2003). Social vulnerability to environmental hazards. Social Science Quarterly, 84(2), 242–261.
  16. Danış, D. (2024). Şubat 2023 depremleri sonrası toplumsal eşitsizlikler ve göç örüntüleri. Reflektif, 5(2), 517-534.
  17. Dean, M. (1998). Risk, calculable and incalculable. Soziale Welt, 49(1), 25-42.
  18. Eraydin, A. (2001). Küreselleşme-yerleşme ve farklılaşan kentler. Prof. Dr. Cevat Geray’a Armağan içinde (ss. 363–392). Ankara: Mülkiyeliler Birliği Yayınları.
  19. Ertürk, C. ve Topal, Ç. (2020). Post-earthquake housing policy in Van: An evaluation from a social policy perspective. İdealkent, 30(11), 849–877.
  20. Fainstein, S. S. (2010). The just city. Cornell University Press.
  21. “Gebzeden bir işçi” (2011, 16 Ekim). Kentsel dönüşüm aldatmacasının son kurbanı: Sulukule. Sınıf Mücadelesinde Marksist Tutum. Erişim tarihi 3 Mayıs 2025, https://en.marksist.net/node/2767.
  22. Giddens, A. (2003). Risk and responsibility. The Modern Law Review, 62(1), 1–10.
  23. Harvey, D. (2008). The right to the city. New Left Review, 53. Erişim Tarihi 3 Mart 2025, https://davidharvey.org/media/righttothecity.pdf
  24. Hill, L. S., Pittman, J., Armitage, D. (2025). Fostering effective intersectional disaster risk governance in Dominica: the role of social networks and trust in information dissemination. International Journal of Disaster Risk Reduction, 126, 105612.
  25. İnşaat Mühendisleri Odası Ankara Şubesi. (2021). 11 Ağustos 2021 Bozkurt taşkın felaketi değerlendirme raporu. Erişim tarihi 17 Haziran 2025, https://imop.imo.org.tr/resimler/dosya_ekler/40a47e39410932f_ek.pdf
  26. İstanbul’da Fikirtepe planları yine iptal edildi. (2023, 29 Mayıs). Haber3. Erişim tarihi 3 Mayıs 2025, https://www.haber3.com/emlak/istanbulda-fikirtepe-planlari-yine-iptal-edildi-haberi-6133778
  27. Jung, M. (2025). Shedding light on the hidden struggles: Intersectional vulnerabilities of urban women in Deyang during the COVID-19. International Journal of Disaster Risk Reduction, 121, 105363.
  28. Kaijser, A. ve Kronsell, A. (2014). Climate change through the lens of intersectionality. Environmental Politics, 23(3), 417–433.
  29. Kaika, M. (2017). ‘Don’t call me resilient again!’: The New Urban Agenda as immunology … or … what happens when communities refuse to be vaccinated with ‘smart cities’ and indicators. Environment and Urbanization, 29(1), 89-102.
  30. Klinenberg, E. (2018). Palaces for the people: How social infrastructure can help fight inequality, polarization, and the decline of civic life. Crown Publishing Group.
  31. Koçancı, M. ve Ergun, C. (2018). Kent yoksulluğunun kentsel dönüşüm üzerinden okunması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), 51-68.
  32. Lees, L. (2008). Gentrification and social mixing: Towards an inclusive urban renaissance? Urban Studies, 45(12), 2449–2470.
  33. Lefebvre, H. (1991). The production of space (D. N. Smith. Çev.). Blackwell Publishing.
  34. Lefebvre, H. (1996). The right to the city (E. Kofman, E. Lebas. Çev.). Blackwell Publishing.
  35. Lunga, W., Malandela, G., Kaifa, J. M., Baloyi, C., Musarurwa, C., Ramoroka, T., Kunguma, O. (2025). Socially inclusive infrastructure for disaster risk reduction in urban planning: Insights from the SADC region. Frontiers in Built Environment, 11, 1586040.
  36. Lupton, D. (1999). Risk. New York: Routledge.
  37. Marcuse, P. (2009). Spatial justice: Derivative but causal of social injustice. Justice Spatiale, 1. Erişim 14 Mart 2025, https://www.jssj.org/wp-content/uploads/2012/12/JSSJ1-4en2.pdf
  38. Masozera, M., Bailey, M., Kerchner, C. (2007). Distribution of impacts of natural disasters across income groups: A case study of New Orleans. Ecological Economics, 63(2-3), 299–306.
  39. Massey, D. (2005). For space. Sage Publications.
  40. Moroz, C. B., Thieken, A. H. (2024). Urban growth and spatial segregation increase disaster risk: Lessons learned from the 2023 disaster on the North Coast of São Paulo, Brazil. Natural Hazards and Earth System Sciences, 24(9), 3299-3314.
  41. Mortensen, E., Cassanti, A. C., Tiggeloven, T., Twaalfhoven, A., Ward, P. J., Haer, T. (2025). On moving towards a more inclusive understanding of disaster risk reduction: A sexual and gender minorities perspective through the lens of global flood risk. Progress in Disaster Science, 26, 100442.
  42. Norris, F. H., Stevens, S. P., Pfefferbaum, B., Wyche, K. F., Pfefferbaum, R. L. (2008). Community resilience as a metaphor, theory, set of capacities, and strategy for disaster readiness. American Journal of Community Psychology, 41(1–2), 127–150.
  43. O’Hare, P. (2025). Not ‘just’ climate adaptation—towards progressive urban resilience? Humanities and Social Sciences Communications, 12, 260.
  44. Pelling, M. (2011). Adaptation to climate change: From resilience to transformation. London, New York: Routledge.
  45. Purcell, M. (2002). Excavating Lefebvre: The right to the city and its urban politics of the inhabitant. GeoJournal, 58(2-3), 99–108.
  46. Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York: Simon & Schuster.
  47. Reckien, D. ve Juhola, S. (2025). Justice for resilient development in climate‑stressed cities. Cambridge University Press.
  48. Smith, K. ve Petley, D.N. (2006). Environmental hazards: Assessing risk and reducing disaster. London, New York: Routledge.
  49. Soja, E. W. (2010). Seeking spatial justice. University of Minnesota Press.
  50. Şahin, Ç. (2015). Türkiye’de kentsel dönüşüme dayalı inşaat odaklı ekonomi modeli ve toplumsal maliyeti: En temel insan hakları, sosyal haklar, çevre hakkı vekent hakkı açısından eleştirel bir değerlendirme. Istanbul Journal of Sociological Studies, 51, 51-81.
  51. Tosun, M. (2024). Afetler ve toplumsal cinsiyet sorunu: Kadınların afetlerdeki rolü ve eşitsizlikler. Kadın Araştırmaları Dergisi, 10(2), 581-614.
  52. Tupper, J., Karacaoğlu, Ö. C. (2025). Access to information and social solidarity in the 2023 Turkey earthquake: Disaster education as citizenship education. Humanities and Social Sciences Communications, 12, 386. Erişim Tarihi: 14.08.2025, https://doi.org/10.1057/s41599-025-04707-0
  53. Uludağ, A. (2021, 16 Ağustos). Bozkurt'taki felaketin 7 nedeni. Deutsche Welle. Erişim tarihi 3 Ağustos 2025, https://www.dw.com/tr/bozkurttaki-felaketin-7-nedeni/a-58881523
  54. United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2022). Annual Report 2022. Erişim Tarihi: 24.03.2025 https://www.undrr.org/media/87329/
  55. United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2024). Annual Report 2024. Erişim Tarihi: 24.03.2025 https://www.undrr.org/media/105673/
  56. United Nations Human Settlements Programme (UN-Habitat). (2020). Annual Progress Report 2020. Erişim Tarihi: 23.03.2025 https://unhabitat.org/sites/default/files/2021/05/annual_progress_report_2020_final.pdf
  57. United Nations Human Settlements Programme (UN-Habitat). (2024). Annual Report 2024. Erişim Tarihi: 23.03.2025 https://unhabitat.org/sites/default/files/2025/05/annual_report_2025_final.pdf
  58. Uysal, M. T. (2020). Kentsel dönüşüm sürecindeki gecekondu bölgelerinde ortaya çıkan toplumsal sorunlar: Sarıyer-Derbent Mahallesi örneği. Journal of Turkish Studies, 15(5), 2637-2651.
  59. Uzer, O. ve Sallan Gül, S., (2023). Kentsel dönüşümün sosyolojik boyutları. Sosyoloji Notları, 7(2), 17-40.
  60. Uzunçarşılı Baysal, C. (2009). Ayazma’dan Bezirganbahçe’ye: Zorunlu göç, yoksulluk ve mekânsal dışlanma. Dosya, 16, 35-41.
  61. Vale, L. J. (2014). The politics of resilient cities: Whose resilience and whose city? Building Research & Information, 42(2), 191–201.
  62. Wisner, B., Blaikie, P., Cannon, T., Davis, I. (2004). At risk: Natural hazards, people’s vulnerability and disasters (2nd ed.). Routledge.
  63. Yiftachel, O. (2009). Theoretical notes on ‘gray cities’: The coming of urban apartheid? Planning Theory, 8(1), 88–100.
  64. Young, I. M. (2002). Inclusion and democracy. Oxford: Oxford University Press.
  65. Zhang, A., Zhang, T., Fukuda, H. (2025). Adaptation analysis of urban village resettlers based on Lefebvre’s spatial production theory in Qingdao, China. Sustainability, 17(8), 3725.