AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis study analyses non-contentious proceedings and cases in which the ex officio investigation principle is applicable; in such special circumstances, if the parties fail to deposit the advance payment for evidence, rather than the consequence of “waiving the evidence”, the procedure and principles regarding the reimbursement of litigation expenses by the Treasury are evaluated in light of judicial decisions.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the relationship between the principle of ex officio investigation, which symbolises the judge’s active role in gathering the material of the case in Turkish Civil Procedural Law, and the financial burden of this process, namely the advance payment for evidence. Pursuant to the fundamental “principle of presentation by the parties” (Article 25 of the Code of Civil Procedure), each party is obliged to cover the costs of any evidence they seek to introduce; otherwise, they are deemed to have waived the right to introduce that evidence (Article 324). However, the most significant exception to this rule is regulated in Article 325, as referenced by Article 324/3, where the principle of ex officio investigation applies in proceedings and matters in which the parties cannot freely dispose due to public order considerations. Within this framework, the judge is tasked with clarifying the facts and collecting evidence, irrespective of the parties’ requests. This study analyses non-contentious proceedings and cases in which the ex officio investigation principle is applicable; in such special circumstances, if the parties fail to deposit the advance payment for evidence, rather than the consequence of “waiving the evidence”, the procedure and principles regarding the reimbursement of litigation expenses by the Treasury are evaluated in light of judicial decisions.
Özet
Bu çalışma, Türk Medeni Yargılama Hukuku’nda hâkimin dava malzemesinin toplanmasındaki aktif rolünü simgeleyen kendiliğinden araştırma ilkesi ile bu sürecin mali külfeti olan delil avansı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Medeni usul hukukunda asıl olan “taraflarca getirilme ilkesi” (HMK m. 25) uyarınca, her taraf ikamesini talep ettiği delilin giderini karşılamakla yükümlüdür; aksi halde o delilden vazgeçmiş sayılır (HMK m. 324). Ancak bu kuralın en temel istisnası, HMK m. 324/3 yollamasıyla m. 325’te vücut bulan ve kamu düzeninin korunması amacıyla tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde uygulanan kendiliğinden araştırma ilkesidir. Bu ilke çerçevesinde hâkim, tarafların talebiyle bağlı kalmaksızın vakıaları aydınlatmak ve delil toplamakla görevlidir. Bu çalışmada, kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulama alanı bulduğu çekişmesiz yargı işleri ve davalar incelenmekte; bu özel durumlarda delil avansının taraflarca yatırılmaması hâlinde, “delilden vazgeçme” sonucunu yerine yargılama giderlerinin Hazine tarafından karşılanmasına ilişkin usul ve esaslar, yargı kararları ışığında değerlendirilmektedir.