Journals / DSİ Teknik Bülteni / 2019 / Sayı: 134

EKECİK BESLENİM ALANI (EBA)’NDAKİ İÇME SUYU KAYNAKLARININ HİDROJEOKİMYASAL VE İZOTOPİK ÖZELLİKLERİNİN DEĞERLENDİRMESİ, ORTAKÖY, AKSARAY, ORTA ANADOLU

Pages
37–46
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

According to the standards of drinking water, these waters are usually drinkable in terms of their total alpha and beta with hardness, ion and trace element values

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Ekecik recharge area (ERA) is at a distance of 30 km from the NW of Aksaray.
📊
Key Findings & Data:This study aims to investigate 8 springs selected in ERA in terms of water chemistry, isotope, water-rock interaction and drinking properties.
💡
Conclusion & Impact:According to the standards of drinking water, these waters are usually drinkable in terms of their total alpha and beta with hardness, ion and trace element values
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Ekecik recharge area (ERA) is at a distance of 30 km from the NW of Aksaray. This study aims to investigate 8 springs selected in ERA in terms of water chemistry, isotope, water-rock interaction and drinking properties. Magmatic rocks such as Upper Cretaceous aged gabbro, diorite, granodiorite, granite and alkali feldspar granite were exposed in ERA. Due to their fractured, cracked and altered structures, the rocks in the ERA have the characteristics of limited heterogeneous and anisotropic unconfined aquifer. For this reason, all springs are generally contact type, except the tectically controlled ZC-6. The measurements in situ demonstrated that pH, temperature, specific electrical conductivity (SEC) and discharges of the springwaters were varied between 6.52-7.99, 11.8-16 °C, 95.2-269.8 µS/cm and 0.1-0.42 L/sec, respectively. The hydrochemical facies of springwaters are generally CaHCO3 (I) in rainy and dry periods, and Ca-Na-HCO3 (II) are ZC-1a and 6a in only rainy period in the ERA. Whereas (I) indicates shallow and rapid, (II) shows partial mixing during shallow circulation. All the waters are of meteoric origin according to  18O ve  2H isotopic values. All the waters are located between Adana and Ankara Meteoric Water Lines (MWL), except ZC-6a and 6b springs recharged from the lowest elevations, which are deviated from Global Meteoric Water Line (GMWL) due to the evaporation. Hydrological ages (year) of the waters were calculated as 8.97 and 20 according to 3H values. Changes in the values of SEC, pH and hydraulic age of the waters were detected in rainy and dry periods due to the groundwater circulation times. According to the saturation indices, the waters are generally saturated with Ca-montmorillonite, illite, kaolinite, K-mica and quartz minerals, which reflects the rock-water interaction along the flow path, and some waters are saturated with calcite, dolomite and aragonite minerals; waters are unsaturated with gypsum, anhydrite and halite minerals. While these waters can precipitate minerals with which they are saturated, they can dissolve minerals with which they are not saturated. While these waters can precipitate minerals with which they are saturated, they can dissolve minerals with which they are not saturated. According to the standards of drinking water, these waters are usually drinkable in terms of their total alpha and beta with hardness, ion and trace element values

Özet

Ekecik beslenim alanı (EBA) Aksaray’ın KB’sında 30 km uzaklıktadır. Bu çalışmanın amacı, EBA’da seçilmiş 8 su kaynağını su kimyası, izotop, su-kaya etkileşimi ve içilebilme özellikleri açılarından incelemektir. EBA’da, Üst Kretase yaşlı gabro, diyorit, granodiyorit, granit ve alkali feldspat granit türü magmatik kayalar yüzeylenmiştir. EBA’daki kayalar kırıklı, çatlaklı ve yer yer bozuşmuş oldukları için sınırlı heterojen ve anizotrop niteliğinde serbest akiferdir. Bu nedenle, tektonik kontrollü olan ZC-6 dışında diğer sular genelde dokanak türü kaynaklardır. Kaynak başlarında yapılan ölçümlerde suların pH, sıcaklık, özgül elektriksel iletkenlik (ÖEİ), debi değerleri sırasıyla 6.52-7.99, 11.8-16°C, 95.2-269.8 µS/cm ve 0.1-0.42 L/s arasında değişmiştir. EBA’daki suların su kimyası fasiyesleri yağışlı ve kurak dönemlerde genelde Ca-HCO3 (I) olup, sadece yağışlı dönemde ZC-1a ve 6a’da Ca-Na-HCO3 (II)’tür. (I) sığ ve hızlı, (II) ise sığ dolaşım sırasındaki kısmen karışıma işaret eder.  18O ve  2H izotop değerlerine göre tüm sular meteorik kökenlidir. Sular, buharlaşma nedeniyle Küresel Meteorik Su Doğrusu (Küresel MSD)’ndan sapma gösteren en düşük kotlardan beslenmiş (ZC-6a ve 6b) kaynak hariç Adana ile Ankara Meteorik Su Doğruları (MSD)’nın arasında yer almıştır. 3H değerlerine göre suların hidrolojik yaşları (yıl) 8.97 ile 20 olarak hesaplanmıştır. Suların EC, pH ve hidrolik yaş değerlerinde yağışlı ve kurak dönemlerde dolaşım süreleri ile bağlantılı olarak artma ve azalma belirlenmiştir. Doygunluk indislerine göre, sular genelde akış yolu boyunca kaya-su etkileşimini yansıtır biçimde Ca-montmorillonit, illit, kaolinit, K-mika ve kuvarsa; bazı sular ise kalsit, aragonit ve dolomite doygun; tüm sular jips, anhidrit ve halite ise doygun değildir. Bu sular doygun olduğu mineralleri çökeltebilme; doygun olmadığı mineralleri ise çözebilme özelliğine sahiptir. Toplam alfa ve beta ile sertlik, iyon ve iz element değerleri içme suyu standartları açısından sular genelde içmeye uygundur.

🔖

Cite This Article

AFŞİN, M., YILDIZ, M. M., CEYLAN, Z., KÜRE, İ. S. (2019). EKECİK BESLENİM ALANI (EBA)’NDAKİ İÇME SUYU KAYNAKLARININ HİDROJEOKİMYASAL VE İZOTOPİK ÖZELLİKLERİNİN DEĞERLENDİRMESİ, ORTAKÖY, AKSARAY, ORTA ANADOLU. DSİ Teknik Bülteni, Sayı: 134, 37–46. https://ajindex.com/articles/164443

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (5)

  1. Afşin, M., Yıldız, M., Ceylan, Z., Küre, İ.S., 2018. Ekecik beslenim alanı (EBA)’ndaki içme suyu kaynaklarının su–kaya etkileşiminin ön değerlendirmesi, Ortaköy, Aksaray Uluslararası katılımlı Kapadokya Yerbilimleri Sempozyumu, 24-26 Ekim 2018, Niğde, (Sözlü sunum) Afşin, M., İpek, K., Şimşek, N., 2010. Gücünkaya (Aksaray) çevresindeki altere granitlerin akifer olabilme özelikleri. 1. Ulusal Su Kaynakları Yönetimi Sempozyumu, Karaman Üni. 20-22 Ekim 2010, Karaman (poster) Afşin, M., Erdoğan, N., Gürdal, H., Güre, A., Onak, A., Oruç, Ö., Kavurmacı, M, ve Durukan, G., 2007. Orta Anadolu’daki sıcak ve mineralli suların ve travertenlerin hidrojeokimyasal ve izotopik incelenmesi ve suların tıbbî ve biyoiklimsel değerlendirilmesi, Aksaray. TÜBİTAK-ÇAYDAG 104Y197 No'lu Proje Afşin, M. ve Kayabalı, K., 2004. Uygulamalı Hidrojeoloji (Tercüme), Gazi Kitabevi, 682 s. (Kitabın orijinal adı: Applied Hydrogeology, C.W. Fetter, 2001; Prentice-Hall Publ., 593p) Afşin, M. ve Elhatip, H., 2000. Traverten çökelten Tuzlusu (Aksaray) sıcak ve mineralli su kaynaklarının hidrojeokimyasal ve izotopik açıdan incelenmesi. H.Ü. Yerbilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Bülteni, 22, 63-77,
  2. Ankara Altunay, M., 2014. Altere granitlerin akifer olabilme özellikleri. Mühendislik Uygulamaları-I, ASÜ Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Aksaray 39 s Clark, I. ve Fritz, P. 1997. Environmental Isotopes in Hydrogeology. Lewis publishers. Pp: 328 Craig, H., 1961. Isotopic variations in meteoric waters. Science, 133, 1702-1703
  3. Dilaver, A.T., Aydın, B., Özyurt, N.N. ve Bayarı, C.S., 2018. Türkiye yağışlarının izotop içerikleri (2012-2016),
  4. DSİ-TAKK ve MGMAD, Ankara, 44 s Freeze, R.A., Cherry, J.A., 1979.
  5. Groundwater. Prentice hall, Inc, Englewood Cliffs, New Jersey 07632, 604 pp Güllü B., Yıldız, M., 2012. Mamasun Aksaray gabroyidlerinin petrojenetik karakteristiği. KSU Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28- 42 IAH (International Association of Hydrogeologists), 1979. Map of mineral and thermal water of Europe, Scale 1:500.000: United Kingdom Kadıoğlu, Y.K. ve Güleç, N., 2001. Nature and distribution of felsic plutons in central Anaolian crystalline complex, Time space relations. Fourth Int Turkish Geology Symposium, Çukurova University, Adana, abstracts, 206 Kalkan, M., 2018. Ortaköy-Çiftevi (Aksaray) yöresi metamorfik birimlerin ve intrüziflerin jeolojisi ve jeokimyasal incelemesi. ASÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, 338 s (yayımlanmamış) Kalkan, M,, Yıldız M., 2017a. S-tipi Ça