AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn terms of assessment, it was concluded that both models are able to offer a balanced variety of process-oriented (formative) and outcome-oriented tools, in line with the Ministry of National Education’s current vision.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The primary objective of this study is to conduct a comparative analysis of lesson plans generated by two different large language models (ChatGPT-5.5 and Gemini 3 Flash) for the “Distinctive Properties of Matter” topic in the 6th-grade middle school Science curriculum, focusing on content, methodology, and assessment dimensions. Designed as a case study (case study) within the qualitative research framework, this study utilized the Ministry of National Education’s Science Curriculum Guide and lesson plan outputs generated by the ChatGPT and Gemini AI tools as data sources. During the data collection process, the researcher developed a lesson plan drafting template consisting of eight core dimensions, and structured commands (prompts) aligned with this template were entered into the AI systems to generate the relevant content. The data obtained were analyzed using content analysis techniques, tabulated through logical categorization, and compared. The most striking finding from the study emerged in lesson time planning; while the curriculum allocated 32 class hours to the relevant topic, both AI tools limited the topic to 2 class hours (80 minutes) in their planning. In terms of learning outcomes and content framework, the models were found to be successful in diversifying cognitive levels and demonstrated a student-centered approach. However, ChatGPT’s inclusion of the “resolution” concept—which is outside the curriculum—and both models’ complete neglect of the “expansion and contraction” concepts, which are fundamental components of the spiral curriculum, indicate the need for the controlled use of AI technologies. On the other hand, it was determined that in pre-assessment and instructional applications, ChatGPT successfully integrated the TGA model and Gemini successfully integrated the 5E model as theoretical templates, offering a wide range of methods and techniques. In enrichment activities, it was determined that AI tools (particularly Gemini’s interdisciplinary STEM and creative writing tasks) go beyond the official curriculum to provide teachers with high-level creative alternatives. In terms of assessment, it was concluded that both models are able to offer a balanced variety of process-oriented (formative) and outcome-oriented tools, in line with the Ministry of National Education’s current vision. In conclusion, generative AI technologies can be used as tools that provide teachers with significant time savings and creative ideas in science education design processes, such as material enrichment, instructional planning, and the use of process-oriented assessment tools. However, due to certain limitations mentioned in the study, it was observed that they cannot function as independent lesson plan designers on their own and are necessarily dependent on teacher oversight. In this regard, it is recommended that AI outputs be verified for alignment with the curriculum before being implemented in the classroom, that teachers’ digital literacy be enhanced, and that institutional prompt guidelines be prepared for educators.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul 6. sınıf Fen Bilimleri dersi öğretim programında yer alan “Maddenin Ayırt Edici Özellikleri” konusuna yönelik iki farklı büyük dil modeli (ChatGPT-5.5 ve Gemini 3 Flash) tarafından üretilen ders planlarının içerik, yöntem ve ölçme-değerlendirme boyutları açısından karşılaştırmalı bir analizini yapmaktır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması (örnek olay) modelinde tasarlanan bu çalışmada veri kaynakları olarak; MEB Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı kılavuzu ile ChatGPT ve Gemini yapay zekâ araçlarından elde edilen ders planı çıktıları kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde, araştırmacı tarafından sekiz temel boyuttan oluşan bir ders planı hazırlama taslağı geliştirilmiş ve bu taslağa uygun yapılandırılmış komutlar (istemler) yapay zekâ robotlarına girilerek ilgili içerikler üretilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi tekniğiyle incelenerek mantıksal gruplandırmalar yoluyla tablolaştırılmış ve karşılaştırılmıştır. Araştırmadan elde edilen en dikkat çekici bulgu, ders süresi planlamasında ortaya çıkmıştır; öğretim programında ilgili konuya 32 ders saati ayrılmışken, her iki yapay zekâ aracı da konuyu 2 ders saatiyle (80 dakika) sınırlandırarak planlamıştır. Öğrenme çıktıları ve içerik çerçevesi boyutunda, modellerin bilişsel basamakları çeşitlendirmede başarılı olduğu ve öğrenci merkezli bir yaklaşım sergilediği görülmüştür. Ancak ChatGPT’nin müfredat dışı olan "çözünürlük" kavramına yer vermesi ve her iki modelin de sarmal programın temel parçası olan "genleşme ve büzülme" kavramlarını tamamen ihmal etmesi, YZ teknolojilerinin kontrollü kullanılması gerektiğine işaret etmenktedir. Diğer taraftan ön değerlendirme ve öğretim uygulamalarında ChatGPT’nin TGA modelini, Gemini’nin ise 5E modelini kuramsal birer şablon olarak başarıyla entegre ettiği, geniş bir yöntem-teknik yelpazesi sunduğu tespit edilmiştir. Zenginleştirme etkinliklerinde yapay zekâ araçlarının (özellikle Gemini’nin disiplinler arası STEM ve yaratıcı yazarlık görevleri) resmi programın ötesine geçerek öğretmenlere yüksek düzeyde yaratıcı alternatifler sunduğu belirlenmiştir. Ölçme-değerlendirme boyutunda ise her iki modelin de MEB'in güncel vizyonuyla paralel olarak süreç (biçimlendirici) ve sonuç odaklı araçları dengeli bir şekilde çeşitlendirebildiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak üretken yapay zekâ teknolojileri, fen eğitimi tasarımı süreçlerinde materyal zenginleştirme, öğretim süreçlerini planlama ve süreç odaklı ölçme-değerlendirme araçlarını kullanmada öğretmenlere ciddi zaman avantajı ve yaratıcı fikirler sağlayabilen yardımcılar olarak kullanılabilirler. Ancak çalışmada bahsedilen bir takım sınırlılıklar nedeniyle tek başlarına bağımsız birer ders planı tasarımcısı olamayacakları, mutlaka öğretmen denetimine muhtaç oldukları görülmüştür. Bu doğrultuda, yapay zekâ çıktılarının öğretim programına uygunluğunun kontrol edilerek sınıfa taşınması, öğretmenlerin dijital okuryazarlıklarının geliştirilmesi ve eğitimcilere yönelik kurumsal istem (prompt) kılavuzlarının hazırlanması önerilmektedir.