Journals / Rize İlahiyat Dergisi / 2026 / Sayı: 32

Teaching Methods of Arabic as a Foreign Language in Faculties of Theology: A Descriptive Study

İlahiyat Fakültesindeki Yabancı Dil Olarak Arapça Öğretim Yöntemleri: Betimsel Bir İnceleme

Ahmad Alalı(AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ/İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-3378-584X
Pages
401–423
Publication Date
2026-10-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The descriptive results indicate that there is no shared perception of a clear and unified method for teaching Arabic as a foreign language.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Teaching languages has been a subject of discussion throughout history, as the teaching method provides a pedagogical framework that shapes the organization of the learning process and classroom practices.
📊
Key Findings & Data:Furthermore, the findings highlight the need for developing a more context-sensitive and theoretically grounded framework for teaching Arabic that takes into account both linguistic and cultural dimensions in an integrated manner.
💡
Conclusion & Impact:The descriptive results indicate that there is no shared perception of a clear and unified method for teaching Arabic as a foreign language.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Arap Dili ve Belagatı · Uygulamalı Dil Bilimi · Yabancı Dil Eğitimi

Abstract

Teaching languages has been a subject of discussion throughout history, as the teaching method provides a pedagogical framework that shapes the organization of the learning process and classroom practices. Moreover, each language is distinguished from others by its grammatical structure, morphological system, phonetic patterns, and unique cultural aspects, which highlights the importance of considering the structural and cultural characteristics of each language in selecting appropriate teaching methods. In this context, contemporary approaches increasingly emphasize that language learning is not limited to formal structures but involves interaction with meaning as it emerges within specific cultural and situational contexts. This study aims to descriptively examine the methods used in teaching Arabic as a foreign language in faculties of theology. Within this framework, a descriptive survey method was adopted, and the commonly used methods in teaching Arabic were analyzed descriptively. The study is based on a questionnaire developed in line with expert opinions in applied linguistics, individual interviews, and document analysis. Such a multi-dimensional data collection process allows for a more comprehensive understanding of current teaching practices and the challenges faced by instructors in different institutional settings. The research sample consists of teaching staff working in faculties of theology who have experience in teaching Arabic, and the sample was selected through purposive sampling in a manner consistent with the nature of descriptive research. The main research questions included whether there are specific teaching methods designed for teaching Arabic as a foreign language, what the most used method in teaching Arabic is, and how the perceived relationship between teaching methods and the concept of linguistic competence is defined. Particular attention was also given to how instructors conceptualize meaning construction and the role of contextual knowledge in facilitating comprehension. The descriptive results indicate that there is no shared perception of a clear and unified method for teaching Arabic as a foreign language. In contrast, participants stated that more institutionalized teaching methods have been developed for some other foreign languages. Participants also indicated that this situation has led educators to adopt methods that are not fully aligned with the cultural and structural characteristics of Arabic. These findings suggest that participants perceive methodological discussions regarding Arabic teaching as insufficiently systematic. Additionally, participants’ responses reveal a marked variation in how the concept of linguistic competence is evaluated and that this variation is associated with multiple factors. Furthermore, the findings highlight the need for developing a more context-sensitive and theoretically grounded framework for teaching Arabic that takes into account both linguistic and cultural dimensions in an integrated manner. In this regard, the study points toward the importance of incorporating culturally enriched and context-based instructional practices that enable learners to activate their background knowledge and interpret meaning beyond the literal level. It also underlines the value of designing learning environments in which meaning is approached as a dynamic process shaped by a network of cultural references and prior experiences. Accordingly, future directions may involve developing instructional models based on context-driven activities and culturally embedded materials that support learners in constructing meaning more effectively within real communicative situations. Such efforts are expected to contribute to enhancing both the effectiveness and consistency of Arabic language teaching practices in higher education contexts.

Özet

Tarih boyunca dil öğretimi farklı yöntemlerle ele alınmıştır. Kullanılan öğretim yöntemi, öğretim sürecinin örgütlenme biçimini ve sınıf içi uygulamaların yapısını belirleyen pedagojik bir çerçeve sunar. Bunun yanı sıra her dil, kendine özgü sözdizimi, morfolojisi, fonetik yapısı ve kültürel kimliğiyle diğer dillerden ayrılır. Bu durum, öğretim süreçlerinde her dilin yapısal ve kültürel özelliklerinin dikkate alınmasının pedagojik bir gereklilik olarak tartışıldığını göstermektedir. Bu bağlamda, çağdaş yaklaşımlar dil öğrenimini yalnızca dilsel yapıların edinimiyle sınırlı görmemekte, anlamın belirli kültürel ve bağlamsal çerçeveler içinde ortaya çıktığı dinamik bir süreç olarak ele almaktadır. Bu çalışma, İlahiyat Fakültelerinde Arapçanın yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan yöntemleri betimleyici bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede araştırmada betimsel tarama yöntemi benimsenmiş ve Arapça öğretiminde kullanılan yöntemler içerik odaklı bir çözümleme ile analiz edilmiştir. Araştırma, uygulamalı dilbilim alanındaki uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilen bir anket, bireysel görüşmeler ve belge incelemesine dayanmaktadır. Bu çok yönlü veri toplama süreci, mevcut öğretim uygulamalarının daha kapsamlı biçimde değerlendirilmesine ve farklı kurumsal ortamlarda karşılaşılan sorunların daha açık biçimde ortaya konulmasına imkân sağlamaktadır. Çalışmanın örneklemini, İlahiyat Fakültelerinde görev yapan ve Arapça öğretme deneyimine sahip öğretim elemanları oluşturmaktadır. Örneklem, betimsel araştırmanın doğasına uygun biçimde amaçlı örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Araştırma kapsamında şu sorulara yanıt aranmaktadır: Arapçanın yabancı dil olarak öğretimi için özel bir yöntem var mıdır? Arapça öğretiminde en yaygın kullanılan yöntemler hangileridir? Öğretim yöntemleri ile dil yeterliliği kavramı arasındaki algılanan ilişki nasıl tanımlanmaktadır? Ayrıca öğretim sürecinde anlamın nasıl kurulduğu ve bağlamsal bilginin anlama sürecindeki rolü de dikkate alınmıştır. Elde edilen bulgular, Arapçanın yabancı dil olarak öğretiminde belirli ve ortak bir yönteme ilişkin algının bulunmadığını göstermektedir. Buna karşın katılımcılar, bazı yabancı diller için daha kurumsallaşmış öğretim yöntemlerinin geliştirildiğini ifade etmiştir. Katılımcılar ayrıca bu durumun, eğitimcilerin Arapçanın kültürel ve yapısal özellikleriyle tam uyumlu olmayan yöntemlere yönelmesine yol açtığını belirtmiştir. Bu bulgular, katılımcıların Arapça öğretimine ilişkin yöntem tartışmalarını yeterince sistematik bulmadıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca katılımcıların yanıtları, dil yeterliliği kavramına ilişkin değerlendirmelerde belirgin bir farklılaşma bulunduğunu ve bu farklılaşmanın çeşitli faktörlerle ilişkilendirildiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, Arapça öğretiminde dilsel ve kültürel boyutları bütüncül bir şekilde ele alan, bağlam duyarlı ve kuramsal temeli güçlü bir öğretim çerçevesine duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, öğrencilerin arka plan bilgilerini harekete geçirmelerini ve anlamı yalnızca yüzeysel düzeyde değil, bağlam içinde yorumlamalarını sağlayan kültürel olarak zenginleştirilmiş öğretim uygulamalarının geliştirilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca anlamın, bireyin sahip olduğu deneyim ve bilgi ağı içerisinde şekillenen dinamik bir süreç olarak ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu çerçevede, bağlam temelli etkinlikler ve kültürel içeriklerle desteklenen öğretim modellerinin geliştirilmesi, Arapça öğretiminde daha etkili ve tutarlı sonuçlar elde edilmesine katkı sağlayabilir.

🔖

Cite This Article

Alalı, A. (2026). Teaching Methods of Arabic as a Foreign Language in Faculties of Theology: A Descriptive Study. Rize İlahiyat Dergisi, Sayı: 32, 401–423. https://doi.org/10.32950/rid.1833408

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. Abo El Seoud, Dalal (ed.). Challenges in Teaching Arabic as a Foreign Language. Cairo – New York: The American University in Cairo Press, 2024.
  2. Alhawary, Mohammad T. Arabic Second Language Acquisition. New York: Routledge, 2022.
  3. Aluseyli, Abdülaziz B. İbrahim. Yabancılar İçin Arapça Öğretiminin Temelleri. Suudi Arabistan: Ummül Kura Üniversitesi Yayınları, 2003.
  4. Beruli, Rosalia Evaldt. Edebiyatın Temsilleri ve Öğretimi: Portekizce Konuşulan Üniversite Bağlamında Bir Analiz. Fransa: Stendhal Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2011.
  5. Bolt, Jolin. Dilsel Bilincin Yer ve Önemi: Çoklu Ortamda İngilizce Eğitimi Üzerine Bir İnceleme. Fransa: Jean Moulin Lyon Üniversitesi, Doktora Tezi, 1999.
  6. Burin, Kristiyan. Tarihi Yöntemlerle Dil Öğretimi. Fransa: Burin Yayınları, 1988.
  7. Buş, Agnes. Dil Öğretimi Yöntemlerinin İlhamı. ABD: Porto Riko Üniversitesi Yayınları, 2009.
  8. Buşmal, Falik. Okul Dışı Merkezlerde Sözlü Öğretim. Cezayir/Konstantin: Menturi Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
  9. Deli Çay, Mehmet. “Arapçanın Yabancılara Öğretiminde Mısır Modeli”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/1 (2007), 63-82.
  10. Demircan, Ömer. Yabancı Dil Öğretim Yöntemleri. İstanbul: DER Yayınları, 1990.
  11. Doğan, Can Demir. Arapçanın Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yöntem ve Teknikler. Ankara: Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı/Devlet Memurları Yabancı Diller Eğitim Merkezi, 1989.
  12. Erşed, Ezher. Madhal ila Tarik Ta’lim el-Lughah el-Ecnabiyyah. Malang: Owen Malik Francis Matbaası, 2010.
  13. Snow, Marguerite Ann – Brinton, Donna. The Content-Based Classroom: Perspectives on Integrating Language and Content. New York: Longman, 1997.
  14. Ellis, Rod. Task-Based Language Learning and Teaching. Oxford: Oxford University Press, 2003. https://alad.enallt.unam.mx/modulo7/unidad1/documentos/CLT_EllisTBLT.pdf
  15. Harmer, Jeremy. İngilizce Öğretiminde Pratikler. Harlow, 2007.
  16. Hengirmen, Mehmet. Yabancı Dil Öğretim Teknikleri ve TÖMER Yöntemi. Ankara: Engin Yayınları, 1993.
  17. İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el-Ensârî er-Rüveyfiî. Lisânü’l-ʿArab. Beyrut: Dar Sadir, 1994.
  18. Gül Şen Yaman, "Yabancı Dil Olarak Arapça Öğretimi Araştırmalarında Eğilimler", EKEV Akademi Dergisi, 343–362.
  19. Kahul, Şefika. “Yabancı Dil Öğretim Yöntemleri Üzerine Teorik Yaklaşımlar: İngilizce Örneği”. Eğitim Sorunları Dergisi 30/2 (2018), 37-51.
  20. Kılıç, Fatih. “Arapça Konuşma Becerisi Öz Yeterlilik Algılarının Ölçümü”. Kafkas Elektronik Eğitim Araştırmaları Dergisi 8/45 (2021), 86-100.
  21. Larsen, Freeman Diane. Dil Öğretim Teknikleri ve İlkeleri. Oxford: Oxford Üniversitesi Yayınları, 2000.
  22. Larsen-Freeman, Diane – Anderson, Marti. Techniques and Principles in Language Teaching. Oxford: Oxford University Press, 2024.
  23. Memiş, Mehmet Raşad. “Yabancı Dil Öğretiminde Kullanılan Yöntemler: Avantajlar, Kullanım ve Eleştiriler”. Türk Araştırmaları Dergisi 9/8 (2013), 297-318.
  24. Mokano, Carmen Cholie. Roman Dilleri ve İngilizce Öğretimi: Lise Seviyesi Kitap Analizi ve Uygulama Pratikleri. Fransa: Avignon Üniversitesi, Doktora Tezi, 2011.
  25. Muhammed Esat Altıntaş، "İlahiyat Fakültelerinde Arapça Öğretiminde Karşılaşılan Sorunlar: Bir Meta-Sentez Çalışması"، Eskiyeni dergisi, 405-433.
  26. Nashfati, Nabila, and Salamuddin. “Contextual Teaching and Learning in Arabic as a Foreign Language: A Classroom-Based Case Study in Indonesia.” Alibbaa’: Jurnal Pendidikan Bahasa Arab 6, no. 2 (2025): 356–372. https://doi.org/10.19105/ajpba.v6i2.21278
  27. Nation, I. S. P. Teaching ESL/EFL Listening and Speaking. New York: Routledge, 2020.
  28. Öncu, Mustafa - Baltacı, Ali. “Müslüman Eğitiminde Arapça Öğretimi Problemleri: Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Örneği”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25/2 (2020), 55-82.
  29. Rizyo, Joseph. Çoklu Ortamda Eğitsel Arabuluculuk ve Uygulamaları. Fransa: Victor Segalen Bordeaux Üniversitesi, Doktora Tezi, 2011.
  30. Rogers, Theodor - Richard, Jack C. Dil Öğretiminde Yöntemler ve Yaklaşımlar. New York: Cambridge Üniversitesi Yayınları, 2001.
  31. Said, Hanan. FLE Sınıflarında Öğretim/Öğrenim Kuralları: 8. Sınıf AF Örneği. Cezayir: Menturi Üniversitesi/Eğitim ve Dilbilim Bölümü, Doktora Tezi, 2006.
  32. Soyupek, Hasan. “İlahdyat Fakültelerinde Arapça öğretiminin Mesleki Öğretim Açısından Önemi ve Yöntem Sorunu”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesinin Dergisi 12/1 (2004), 97-115.
  33. Şleminger, Gerald. “Dil Öğretimi ve Eğitsel Aktarım Zorlukları”. Eğitim Araştırmaları Dergisi 16/11 (1995), 147-169.
  34. Temel, Ahmet Vefa. “Türkiye’de Arapça Öğretiminde Kullanılan Yöntemlerin Değerlendirilmesi ve Karşılaşılan Sorunlara Çözüm Önerileri”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/5 (2015), 166-174.
  35. Tuayme, Rüsdi. el-Merci’ fi talimi’l-lügati’l-Arabiyyeti. Mekke: Ummül Kura Üniversitesi Yayınları, 1986.
  36. Vaks, Sandrine. “Yabancı Dil Olarak Fransızca Telaffuz Öğretiminde Güncel Yaklaşımlar”. Modern Diller Dergisi 45/14 (2011), 187-210
  37. Ellis, Rod. Task-Based Language Learning and Teaching. Oxford: Oxford University Press, 2003.
  38. Kumaravadivelu, B. Understanding Language Teaching: From Method to Postmethod. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 2006.
  39. Richards, Jack C. – Rodgers, Theodore S. Approaches and Methods in Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press, 2014.
  40. Kumaravadivelu, B. Understanding Language Teaching: From Method to Postmethod. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 2006. https://doi.org/10.4324/9781410615725
  41. Richards, Jack C. Key Issues in Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press, 2021.
  42. Richards, Jack C. – Rodgers, Theodore S. Approaches and Methods in Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. https://www.cambridge.org/core/books/approaches-and-methods-in- language-teaching/communicative-language-teaching/83DA3F264D1D5132392582B07E9984E5
  43. Ryding, Karin C. Teaching and Learning Arabic as a Foreign Language. Washington: Georgetown University Press, 2023.
  44. Snow, Marguerite Ann – Brinton, Donna. The Content-Based Classroom: Perspectives on Integrating Language and Content. New York: Longman, 1997. https://books.google.com/books?id=UeJHAAAAMAAJ