Journals / Rize İlahiyat Dergisi / 2026 / Sayı: 32

An Analysis of the Discourse of Ambiguity in Qur’anic Readings: In the Context of Thomas Bauer’s The Culture of Ambiguity and Islam

Kur’an Kıraatlerinde Müphemlik Söylemi Üzerine Bir İnceleme: Thomas Bauer’in Müphemlik Kültürü ve İslâm Eseri Bağlamında

Resul Akcan(Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)0000-0001-5975-9642
Pages
349–364
Publication Date
2026-10-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this respect, the study demonstrates that qirāʾāt variations should be regarded not as a field of conflict but as a richness exemplifying the pluralistic structure of the Islamic tradition.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the issue of ambiguity in Qur’anic qirāʾāt as presented in Thomas Bauer’s The Culture of Ambiguity and Islam.
📊
Key Findings & Data:Accordingly, selected classical and modern texts and figures are examined comparatively, with Ibn al-Jazarī’s (d. 833/1429) al-Nashr taken as a primary source.
💡
Conclusion & Impact:In this respect, the study demonstrates that qirāʾāt variations should be regarded not as a field of conflict but as a richness exemplifying the pluralistic structure of the Islamic tradition.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kıraat · Bauer · Müphemlik Kültürü

Abstract

This study examines the issue of ambiguity in Qur’anic qirāʾāt as presented in Thomas Bauer’s The Culture of Ambiguity and Islam. Bauer’s concept of a culture of ambiguity reflects a phenomenon in which meaning is not fixed, differences are not suppressed, and interpretive plurality is encouraged. In his analysis, the science of qirāʾāt emerges as a concrete manifestation of this culture of ambiguity. Indeed, the Qur’an’s recitation through different qirāʾāt involves not only phonetic variation but also semantic differences. In connection with this understanding of ambiguity/plurality, the science of qirāʾāt is positioned as a dynamic and interdisciplinary field closely linked with disciplines such as tafsīr, fiqh, and kalām. One of the key foundations of this plurality, the issue of the seven aḥruf, has historically been the subject of ongoing debate in terms of its nature, indication, and scope. Apart from various evaluations of the topic, Bauer’s framing of this issue as an extension of the culture of ambiguity—while emphasizing the traditional understanding of qirāʾāt—and his establishment of a theoretical link between ambiguity, the seven aḥruf, and the concept of the createdness of the Qur’an (khalq al-Qurʾān) present a noteworthy perspective. The main aim of this research is to contribute, within the framework of Bauer’s theory of ambiguity, to ongoing conceptual discussions on the Qur’an and the history of qirāʾāt, particularly regarding the nature of the seven aḥruf. At the same time, this study seeks to analyze Bauer’s approach to qirāʾāt and to identify its shortcomings or contentious aspects. A qualitative research method is adopted, and document analysis is employed. Accordingly, selected classical and modern texts and figures are examined comparatively, with Ibn al-Jazarī’s (d. 833/1429) al-Nashr taken as a primary source. Although Bauer’s evaluations of qirāʾāt contain certain debatable aspects, his critical engagement with restrictive modern approaches through comparison with classical literature constitutes an important observation. Moreover, Bauer’s view of Ibn al-Jazarī’s attempt to delimit qirāʾāt as a provisional solution is considered a remarkable and open-to-debate interpretation. Ultimately, Thomas Bauer’s theory of ambiguity is assumed to offer a perspective that enables a better understanding of the Qur’an’s textual and semantic structure on the basis of qirāʾāt variations. In this respect, the study demonstrates that qirāʾāt variations should be regarded not as a field of conflict but as a richness exemplifying the pluralistic structure of the Islamic tradition.

Özet

Bu çalışmada, Thomas Bauer’in Müphemlik Kültürü ve İslâm adlı eserinde ortaya koyduğu Kur’an kıraatlerindeki müphemlik meselesi ele alınmıştır. Bauer’in müphemlik kültürü anlayışı anlamın sabitlenmediği, farklılıkların bastırılmadığı ve yorum çoğulluğunun teşvik edildiği bir olguyu yansıtmaktadır. Onun analizinde kıraat ilmi, müphemlik kültürünün somut bir göstergesi olarak öne çıkmaktadır. Nitekim Kur’an’ın farklı kıraatlerle okunabilmesi yalnızca fonetik değil aynı zamanda anlam farklılıklarını barındıran bir nitelik arz etmektedir. Bu durum müphemlik/çoğulluk anlayışıyla bağlantılı olarak kıraat ilmini tefsir, fıkıh ve kelam gibi disiplinlerle sıkı ilişkiler kuran dinamik ve interdisipliner bir alan olarak konumlandırmaktadır. Söz konusu çoğulluğun temel dayanaklarından biri olan yedi harf meselesi ise tarih boyunca mahiyet, delalet ve kapsamı açısından süregelen bir tartışma olmuştur. Konuya dair yapılan değerlendirmeler bir yana Bauer’in bu meseleyi geleneksel kıraat anlayışını merkeze alan bir vurgu eşliğinde müphemlik kültürünün uzantısı olarak temellendirmesi ayrıca onun müphemlik ile yedi harf ve halku’l-Kur’ân kavramları arasında teorik ilişkiler kurması dikkat çekici bir bakış açısı ortaya koymuştur. Araştırmanın temel amacı Bauer’in müphemlik teorisi çerçevesinde Kur’an ve kıraat tarihine özellikle de yedi harf meselesinin mahiyetine dair süregelen tartışmalara kavramsal açıdan katkı sunmaktır. Aynı zamanda bu çalışma, Bauer’in kıraatlere ilişkin yaklaşımlarını analiz ederek söz konusu yaklaşımın eksik ya da tartışmalı yönlerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Bu doğrultuda klasik ve modern döneme ait bazı metinler/şahsiyetler karşılaştırmalı incelenmiş özellikle İbnü’l-Cezerî’nin (ö. 833/1429) en-Neşr’i temel kaynak olarak ön plana çıkarılmıştır. Bauer’in kıraatlere ilişkin analizleri bazı yönleriyle tartışmalı hususlar içermekle birlikte onun modern dönemdeki birtakım indirgemeci yaklaşımları klasik literatürle mukayeseli biçimde ortaya koyarak eleştirmesi önemli bir tespit olmuştur. Ayrıca Bauer’in, İbnü’l-Cezerî’nin kıraatleri on kurrâ ile sistemleştirmesini geçici çözüm olarak görmesi dikkat çekici ve tartışmaya açık bir yorum olarak değerlendirilmiştir. En nihayetinde Thomas Bauer’in müphemlik teorisinin, kıraat farklılıkları bağlamında Kur’an’ın hem metinsel hem de anlamsal yapısının daha iyi anlaşılmasına imkân tanıyan bir perspektif sunacağı varsayılmaktadır. Bu açıdan düşünüldüğünde araştırma, kıraat farklılıklarının ihtilaf alanı değil İslâm geleneğinin çoğulcu yapısına örneklik teşkil eden bir zenginlik olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur.

🔖

Cite This Article

Akcan, R. (2026). An Analysis of the Discourse of Ambiguity in Qur’anic Readings: In the Context of Thomas Bauer’s The Culture of Ambiguity and Islam. Rize İlahiyat Dergisi, Sayı: 32, 349–364. https://doi.org/10.32950/rid.1840109

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (69)

  1. Ağırbaş, Abdulhekim. Kıraat Eğitim Öğretim Geleneği ve Günümüzdeki Uygulamalar. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2023.
  2. Akaslan, Yaşar. “Türkiye’de Kıraat İlmi Eğitim-Öğretimi”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22/2 (2018), 1081-1107.
  3. Akcan, Resul. “Kıraat Farklılıklarının Fıkhî Hükümlere Etkisi Bağlamında Muhkem ve Müteşâbih: Cessâs Örneği”. Bilimname 54 (2025), 179-205.
  4. Akdemir, Mustafa Atilla. Kırâat İlmi Eğitim ve Öğretim Metotları. İstanbul: İFAV Yayınları, 2015.
  5. Albayrak, Halis. “Mübhemâtü’l-Kur’ân İlmi ve Kur’ân Tefsirindeki Yeri”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 32/1-2 (1992), 155-182.
  6. Ateş, Süleyman. Yüce Kur’ân’ın Çağdaş Tefsiri. 12 Cilt. İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 1988.
  7. Basfer, Abdullah. “İslam Ülkelerinde Önemli Kur’an ve Kıraat Müessesleri”. Tarihten Günümüze Kıraat İlmi: Uluslararası Kıraat Sempozyumu (16-18 Kasım 2012 İstanbul). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2015.
  8. Bauer, Thomas. Müphemlik Kültürü ve İslâm: Farklı Bir İslâm Tarihi Okuması. çev. Tanıl Bora. İstanbul: İletişim Yayıncılık, 4. Basım, 2020.
  9. Birışık, Abdulhamit - Abdülhâdî Muhammed, Hüseyin. “Mübhemâtü’l-Kur’ân”. TDV İslam Ansiklopedisi. 31/436-438. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
  10. Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Ahkâmü’l-Kur’ân. thk. Muhammed Sâdık Kamhâvî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyai’t-Türasi’l-Arabi, 1992.
  11. Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd. es-Sıhâh tâcü’l-lüga ve sıhâhü’l-‘Arabiyye. thk. Ahmed Abdülgafur Attar. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, 1987.
  12. Çetin, Abdurrahman. Kur’an-ı Kerim’in İndirildiği Yedi Harf ve Kıraatlar. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2. Basım, 2010.
  13. Dağ, Mehmet. Geleneksel Kıraat Algısına Eleştirel Bir Yaklaşım. İstanbul: İSAM Yayınları, 2019.
  14. Dağ, Mehmet. Kıraât Farklılıklarının İslâm Hukukuna ve Metodolojisine Etkisi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1998.
  15. Dağ, Mehmet - Tetik, İbrahim. Nüzûl Dönemi Kur’ân Tarihi: Rivayet Merkezli Bütüncül Bir Okuma. İstanbul: KURAMER, 2023.
  16. Dânî, Ebû Amr. Câmi‘u’l-beyân fi’l-kırâ’âti’s-seb‘i’l-meşhûra. thk. Muhammed Sadûk el-Cezâirî. Beyrut: Dâru’l- Kütübi’l-İlmiyye, 2005.
  17. Dânî, Ebû Amr. Kitabü’t-Teysîr fi’l-kırâ’âti’s-seb‘. thk. Halef Hamûd Sâlim Şağdelî. Hâil: Dâru’l-Endelüsî li’n-Neşri ve’t-Tevzî’, 2015.
  18. Demirel, Serdar. Hadis Tasnifinin Altın Çağında Halku’l-Kur’an Meselesi ve Hadis Kaynaklarına Etkisi. İstanbul: İbn Haldun Üniversitesi Yayınları, 2021.
  19. Dimyâtî, Ahmed b. Muhammed. İthâfü füdâlâi’l-beşer bi’l-kırâ’âti’l-erbaʿati ʿaşer. thk. Şa’ban Muhammed İsmail. Beyrut: Âlemü’l-Kütüb, 1407.
  20. Ebû Alî el-Fârisî, Hasen b. Ahmed b. Abdilgaffâr. el-Hucce li’l-kurrâi’s-sebʿ. thk. Âdil Ahmed Abdülmevcud - Ali Muhammed Muavvad. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Basım, 2007.
  21. Ebû Şâme el-Makdisî. el-Mürşidü’l-vecîz ilâ ʿulûmin teteʿalleku bi’l-Kitâbi’l-ʿazîz. thk. İbrâhim Şemsüddîn. Beyrut- Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1. Basım, 2003.
  22. Fârisî, Ebû Alî Hasen b. Ahmed. el-Hucce li’l-kurrâi’s-sebʿ. thk. Bedruddîn Kahvecî - Beşir Cüveycâtî. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Me’mûn li’t-Türâs, 1987.
  23. Gençosmanoğlu, Alper. “Modern Dünyada Müslümanlar İçin İslam’ı Yeniden Keşfetmek: Müphemlik Kültürü ve İslâm Üzerine Eleştirel Bir Değerlendirme”. insan & toplum 3/10 (2020), 190-216.
  24. Gökkır, Necmeddin. Tanzimattan Günümüze Din-Devlet İlişkileri ve Siyaset Bağlamında Mushaf Basımı. İstanbul: İFAV Yayınları, 1. Basım, 2015.
  25. İbn Asâkir, Muhammed b. ‘Ali el-Gassânî. et-Tekmîl ve’l-itmâm. thk. Hasan İsmail Merve. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1997.
  26. İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir b. Muhammed b. Muhammed et-Tûnisî. et-Tahrîr ve’t-tenvîr. Beyrut: Müessesetü Târîhi’l-Arabî, 2000.
  27. İbn Hâleveyh, Ebû Abdullah Hüseyin b. Ahmed. el-Hucce fi’l-kırâ’âti’s-seb’. thk. Abdulâl Sâlim Mükerrem. Beyrut: Dâru’ş-Şurûk, 3. Basım, 1979.
  28. İbn Hallikân, Ebü’l-Abbâs Şemsüddîn Ahmed b. Muhammed b. İbrâhîm b. Ebî Bekr el-Bermekî el-İrbilî. Vefeyâtü’l- aʿyân ve enbâʾü ebnâʾi’z-zamân. thk. İhsan Abbas. 8 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1972.
  29. İbn Manzûr, Cemâluddin Muhammed b. Mukerrem. Lisânü’l-‘Arab. Beyrut: Dâru Sâdır, 3. Basım, 1993.
  30. İbn Mücâhid, Ebû Bekr b. Ahmed. Kitâbü’s-seb‘a fi’l-kırâ’ât. thk. Şevki Dayf. Mısır: Dâru’l-Meârif, 1972.
  31. İbn Teymiyye, Takıyyüddîn. Mecmû‘u fetâvâ. 37 Cilt. Kahire: Dâru’l-Vefâ, 3. Basım, 2005.
  32. İbn Useymin, Muhammed. Usûl fi’t-tefsîr. Riyad: Dâru İbni’l-Cevzî, 1423.
  33. İbn Zencele, Halîl Ebû Zürʿa Abdurrahman b. Muhammed. Huccetü’l-kırâ’ât. thk. Saîd Afgânî. Beyrut: Müessesetu’r- Risale, 5. Basım, 1997.
  34. İbnü’l-Arabî, Ebû Bekr Muhammed b. Abdillâh b. Muhammed el-Meâfirî. Ahkâmü’l-Kur’ân. thk. Muhammed Abdulkadir Ata. 4 Cilt. Beyrut-Lübnan: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 3. Basım, 2003.
  35. İbnü’l-Cezerî, Ebü’l-Hayr Şemsüddin Muhammed. Neşru’l-kırâ’âti’l-‘aşr. thk. Eymen Rüşdî Süveyd. 5 Cilt. Dımaşk: Dâru’l-Gavsân li’d-Dirâseti’l-Kur’âniyye, 3. Basım, 2023.
  36. İskenderoğlu, Muammer. “Thomas Bauer, Müphemlik Kültürü ve İslâm: Farklı Bir İslâm Tarihi Okuması”. Din ve Felsefe Araştırmaları 3/4 (2020), 122-126.
  37. Kalkan, Cemal. “Thomas Bauer, Müphemlik Kültürü ve İslâm: Farklı Bir İslâm Tarihi Okuması”. Tevilat 1/1 (2020), 223- 228.
  38. Kaya, Orhan. “Fahreddin er-Râzî’nin Kırâat Anlayışı”. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD) 10/1 (2023), 98-114.
  39. Kılıç, Mustafa. Kırâat-Tefsîr İlişkisi Zemahşeri Örneği. İstanbul: İFAV, 2015.
  40. Kurtubî, Muhammed b. Abdilvehhab el-Ensârî. el-Câmi’ li Ahkâmi’l-Kur’ân. 24 Cilt. Beyrut: Müessesetu’r-Risale, 1. Basım, 2006.
  41. Maşalı, Mehmet Emin. Tarihi ve Temel Meseleleriyle Kıraat İlmi. Ankara: Otto Yayınları, 2016.
  42. Mekkî b. Ebî Tâlib, Ebû Muhammed Hammûş b. Muhammed el-Kaysî. el-Keşf ʿan vücûhi’l-kırâʾâti’s-sebʿ ve ʿilelihâ ve hucecihâ. thk. Muhyiddin Ramazan. 2 Cilt. Beyrut: Müessesetu’r-Risale, 1. Basım, 2014.
  43. Mekkî b. Ebî Tâlip, Ebû Muhammed. el-İbâne ‘an meâni’l-kırâ’ât. thk. Abdülfettah İsmail Şelebî. Kahire: Dâru Nahzati Mısır, ts.
  44. Mevdûdî, Ebu’l-A’lâ. Tefhîmu’l-Kur’an: Kur’an’ın Anlamı ve Tefsiri. çev. Muhammed Han Kayanî vd. İstanbul: İnsan Yayınları, 1986.
  45. Nalbant, Sümeyra. “Sahâbe-Tâbiîn Arasındaki Hoca-Talebe İlişkisinde İhtilaf: İbn Abbas ve Mücâhid Örneği”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 9/2 (Ekim 2025), 473-497.
  46. Öztürk, Mustafa. “Mübhemâtü’l-Kur’ân ve İmâmiyye Şiası”. Dini Araştırmalar 3/8 (2000), 117-135.
  47. Pilatin, Ebu Bekir. “Thomas Bauer, Müphemlik Kültürü ve İslâm – Farklı Bir İslâm Tarihi Okuması”. Artuklu Akademi 7/1 (2020), 247-253.
  48. Râgıb el-İsfahânî, Ebü’l-Kâsım el-Hüseyn b. Muhammed b. el-Mufaddal. el-Müfredât fî garîbi’l-Kur’ân. thk. Muhammed Seyyid Geylani. Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, ts.
  49. Râzî, Ebû Abdillâh (Ebü’l-Fazl) Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn. Mefâtîhu’l-gayb: et-Tefsîru’l-kebîr. 32 Cilt. Beyrut-Lübnan: Dâru’l-Fikr, 1. Basım, 1401.
  50. Sâbûnî, Muhammed Ali. Ravâiu’l-beyân tefsîru âyâti’l-ahkâm mine’l-Kur’ân. 2 Cilt. İstanbul: Mektebetü’l-Gazzâlî- Müessesetü Menâhili’l-İrfân, 2018.
  51. Sağır, Semih. “Thomas Bauer, Müphemlik Kültürü ve İslâm - Farklı Bir İslâm Tarihi Okuması”. İslami İlimler Araştırmaları Dergisi 10 (2021), 169-177.
  52. Snober, Ahmed. “Küçük Sahâbîler ve Tabiûn Arasındaki İlmî Rekabet -İbn Abbâs ve Bazı Tabiîler Arasındaki İlmi Tartışmalara Yönelik Analitik Bir İnceleme- (et-Tenâfüsü’l-İlmiyyü Beyne Tabakati Sıgâri’s-Sahâbe ve Tabakati’t- Tâbiîn: Dirâse Tahlilîyye li’l-Münâkaşâti’l-İlmiyye Beyne İbn Abbâs ve Ba’zı’t-Tâbiîn)”. İslâm Medeniyetinin Kurucu Nesli Sahâbe-III: -Sahâbe ve Dirâyet İlimleri- Tebliğ ve Müzâkereler. İstanbul, 2018.
  53. Süheylî, Abdurrahman b. Abdullah Darîr el-Endelûsî. et-Ta‘rîf ve’l-i‘lâm bimâ übhime fi’l-Kur’ân mine’l-esmâi ve’l- a’lâm. Kahire, 1938.
  54. Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî. el-İtkân fî ’ulûmi’l-Kur’ân. thk. Şuʿayb el-Arnavut. Beyrut-Lübnan: Müessesetü’r-Risale, 2008.
  55. Şahin Aynur, Hatice. “Kırâat İlmi İcâzetnâme Geleneğinde Osmanlı Kırâat Âlimi Mustafa b. Abdirrahmân b. Muhammed el-İzmirî’nin Rolü -Mısır ve Endonezya Örneği”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 29/1 (2025), 251-276.
  56. Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî el-Bağdâdî. Câmiʿu’l-beyân ‘an te’vîli âyi’l-Kur’an. thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî. 25 Cilt. Kahire: Merkezü’l-Bühûs ve’d-Dirâsâti’l-Arabiyyeti ve’l-İslamiyye, 2001.
  57. Taha Hüseyin. Fi’l-edebi’l-câhilî. Kahire: Müessesetü Hindâvî li’t-Ta’lîm ve’s-Sekâfeti, 2014.
  58. Tetik, İbrahim. Tarihsel, Bilimsel ve Siyasal Boyutlarıyla Âsım Kıraati Hafs Rivayetinin Şöhret Bulma Nedenleri. Ankara: İlâhiyât Yayınları, 2. Basım, 2024.
  59. Turgut. “Thomas Bauer, Müphemlik Kültürü ve İslâm: Farklı Bir İslâm Tarihi Okuması”. insan & toplum 2/11 (2021), 212-218.
  60. Uzun, Ayşe. “Müphemlik Kültürü ve İslâm: Farklı Bir İslâm Tarihi Okuması”. İslam Araştırmaları Dergisi 46 (2021), 225- 241.
  61. Yaşar, Naif. “Taberî’nin Kıraatlere Bakışı”. Marife 16/1 (2016), 59-86.
  62. Yavuz, Yusuf Şevki. “Halku’l-Kur’ân”. TDV İslam Ansiklopedisi. 15/371-375. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
  63. Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili. 10 Cilt. İstanbul: Azim, ts.
  64. Yerinde, Adem. “Müşkilü’l-Kur’ân”. TDV İslam Ansiklopedisi. 32/164-167. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  65. Yerlikaya, Cafer. “Kur’an ve Kıraatlerin Özdeşliği Üzerine Bir İnceleme”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 24/2 (Aralık 2024).
  66. Yılmaz, Lokman. “el-Keşşâf’ta Hz. Peygamber’e Nispet Edilen Kıraatlerin Tahlili”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 28/1 (2024), 103-123.
  67. Yüksel, Muhammed Bahaeddin. “Mahiyet ve Muhatap Açısından Mübhemâtu’l-Kur’ân”. Dini Araştırmalar 21/53 (2018), 55-77.
  68. Zebîdî, Ebü’l-Feyz b. Muhammed b. Muhammed b. Abdirrezzâk el-Bilgrâmî el-Hüseynî. Tâcu’l-ʿarus min cevahiri’l- kâmus. thk. Abdülkerim Uzbâvî. 40 Cilt. Kuveyt: Dâru’l-Hidâye, 1. Basım, 2001.
  69. Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân et-Türkmânî el-Fârikî ed-Dımaşkî. Maʿrifetü’l- kurrâʾi’l-kibâr ʿale’t-tabakāti ve’l-aʿsâr. thk. Tayyar Altıkulaç. İstanbul: İSAM Yayınları, 1995.