Journals / Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 1

A Multidimensional Analysis of Attitudes Toward Post-Mortem Organ Donation

Ölüm Sonrası Organ Bağışına Yönelik Tutumların Çok Boyutlu Analizi

Mine Arabacı(PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ, ÇİVRİL MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0002-3483-4535
Pages
29–49
Publication Date
2026-03-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Associations between the overall attitude score and the scale subdimensions were analyzed using Spearman’s rank correlation.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The present study aimed to analyze adults’ attitudes toward post-mortem organ donation using a multidimensional perspective and to assess how these attitudes vary across different sociodemographic groups.
📊
Key Findings & Data:This cross-sectional study was carried out with a sample of 420 adults residing in Denizli, Turkey.
💡
Conclusion & Impact:Associations between the overall attitude score and the scale subdimensions were analyzed using Spearman’s rank correlation.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Ölüm sonrası organ bağışı · tutumlar · dini faktörler

Abstract

The present study aimed to analyze adults’ attitudes toward post-mortem organ donation using a multidimensional perspective and to assess how these attitudes vary across different sociodemographic groups. This cross-sectional study was carried out with a sample of 420 adults residing in Denizli, Turkey. Data were obtained through an online survey including a Personal Information Form and the Post-Mortem Organ Donation Attitude Scale, which comprises four dimensions: positive attitude, negative attitude, religious considerations, and family consent. The reliability of the scale was evaluated using Cronbach’s alpha coefficients, all of which exceeded the acceptable threshold (α > 0.70). Descriptive statistics were computed to summarize the data. As the distribution of variables did not satisfy normality criteria, nonparametric statistical methods were employed. Group differences were examined using the Mann–Whitney U test for two-group comparisons and the Kruskal–Wallis test for comparisons involving three or more groups. When significant differences were detected, Dwass–Steel–Critchlow–Fligner tests were applied for pairwise comparisons. Associations between the overall attitude score and the scale subdimensions were analyzed using Spearman’s rank correlation. All statistical procedures were performed with the Jamovi statistical software. The results showed that participants generally exhibited strong positive attitudes toward post-mortem organ donation, while negative attitudes were comparatively low. Mean scores for the religious and family consent dimensions were found to be at moderate to high levels. Statistically significant differences emerged across various sociodemographic variables—including gender, marital status, educational attainment, occupational group, and age—depending on the specific attitude dimension. Correlation analyses indicated that the overall attitude score was significantly associated with all subdimensions, with the highest correlation coefficients observed for the religious and negative attitude dimensions. In summary, the findings suggest that attitudes toward post-mortem organ donation are influenced by a combination of sociodemographic and sociocultural factors rather than a single determinant.

Özet

Bu çalışma, yetişkinlerin ölüm sonrası organ bağışına yönelik tutumlarını çok boyutlu bir perspektiften analiz etmeyi ve bu tutumların farklı sosyodemografik gruplar arasında nasıl değiştiğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu kesitsel çalışma, Türkiye'nin Denizli ilinde ikamet eden 420 yetişkin örneklemle gerçekleştirilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve dört boyutu (olumlu tutum, olumsuz tutum, dini hususlar ve aile onayı) içeren Ölüm Sonrası Organ Bağışı Tutum Ölçeği'ni kapsayan çevrimiçi bir anket aracılığıyla elde edilmiştir. Ölçeğin güvenilirliği, kabul edilebilir eşiğin (α > 0,70) üzerinde olan Cronbach alfa katsayıları kullanılarak değerlendirilmiştir. Verileri özetlemek için tanımlayıcı istatistikler hesaplanmıştır. Değişkenlerin dağılımı normallik kriterlerini karşılamadığı için parametrik olmayan istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Grup farklılıkları, iki grup karşılaştırması için Mann-Whitney U testi ve üç veya daha fazla grubu içeren karşılaştırmalar için Kruskal-Wallis testi kullanılarak incelenmiştir. Önemli farklılıklar tespit edildiğinde, ikili karşılaştırmalar için Dwass–Steel–Critchlow–Fligner testleri uygulandı. Genel tutum puanı ile ölçek alt boyutları arasındaki ilişkiler Spearman sıra korelasyonu kullanılarak analiz edildi. Tüm istatistiksel işlemler Jamovi istatistik yazılımı ile gerçekleştirildi. Sonuçlar, katılımcıların genel olarak ölüm sonrası organ bağışına karşı güçlü olumlu tutumlar sergilediğini, olumsuz tutumların ise nispeten düşük olduğunu gösterdi. Dini ve aile onayı boyutları için ortalama puanların orta ila yüksek seviyelerde olduğu bulundu. Cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, meslek grubu ve yaş dahil olmak üzere çeşitli sosyodemografik değişkenler arasında, belirli tutum boyutuna bağlı olarak istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar ortaya çıktı. Korelasyon analizleri, genel tutum puanının tüm alt boyutlarla anlamlı bir şekilde ilişkili olduğunu ve en yüksek korelasyon katsayılarının dini ve olumsuz tutum boyutlarında gözlemlendiğini gösterdi. Özetle, bulgular, ölüm sonrası organ bağışına yönelik tutumların tek bir belirleyici faktörden ziyade sosyodemografik ve sosyokültürel faktörlerin bir kombinasyonundan etkilendiğini göstermektedir.

🔖

Cite This Article

Arabacı, M. (2026). A Multidimensional Analysis of Attitudes Toward Post-Mortem Organ Donation. Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 1, 29–49. https://doi.org/10.59312/ebshealth.1881451

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (19)

  1. Aijing, L., Wenzhao, X., Wei, W., Qiquan, W., & Xuantong, D. (2016). Public opinion on posthumous organ donation and its impact on attitudes toward organ donation. Annals of Transplantation, 21, 516–524.
  2. Alshamsi, F., Al-Bluwi, G. S., Valero, R., & Bakoush, O. (2025). Attitudes toward organ donation among university students in the United Arab Emirates: A cross-sectional survey. Frontiers in Public Health, 13, 1551380. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1551380
  3. Bastami, S., Matthes, O., Krones, T., & Biller-Andorno, N. (2013). Systematic review of attitudes toward donation after cardiac death among healthcare providers and the general public. Critical Care Medicine, 41(3), 897–905. https://doi.org/10.1097/CCM.0b013e3182746648
  4. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (22. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
  5. Diyanet İşleri Başkanlığı. (2026). Organ bağışı ile ilgili fetvalar [Çevrimiçi]. Mevcut adres: https://goruntulufetva.diyanet.gov.tr (Erişim tarihi: 17 Ocak 2026).
  6. Efil, S., Parlak, E., & Türen, S. (2023). Yoğun bakım hemşirelerinin organ bağışı tutumlarının belirlenmesi. Akdeniz Tıp Dergisi, 9(3), 309–316.
  7. Gökkaya, D. (2023). Merhametin organ bağışı tutumu üzerine etkisinde psikolojik iyi oluşun aracılık rolü. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(3), 453–463. https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1283372
  8. Gökkaya, D., & Karaman, M. (2023). Ölüm sonrasına yönelik organ bağışı tutum ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(39), 831–846. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1258235
  9. Gürler, H., & Hançer, A. T. (2020). Bir aile sağlığı merkezine başvuran bireylerin organ bağışı konusundaki tutumları. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, 28(1), 90–98. https://doi.org/10.5336/mdethic.2019-71012.
  10. Korkmaz, S. (2020). Organ bağışı tutumları ve dindarlık ilişkisi. Amasya İlahiyat Dergisi, (15), 493–516.
  11. Kurt, B., Öztaş, D., İlter, H., & Akbaba, M. (2018). Konya ilindeki birinci basamak sağlık çalışanlarının organ bağışı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları. Sakarya Tıp Dergisi, 8(3), 497–504. https://doi.org/10.31832/smj.419060
  12. Oliver, K. J. (2023). Overview of organ donation. Mexican Journal of Medical Research ICSA, 11(21), 55–63.
  13. Özbolat, A. (2017). “Organlarımla dirilmek istiyorum”: Organ bağışının dinî ve toplumsal arka planı. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(1), 61–87. https://doi.org/10.30627/cuilah.326050
  14. Öztaş, D., Keskin, S. T., Uğurlu, Y., & Akgün, Ş. (2025). Evaluation of organ donation attitudes in the context of health literacy and fatalism: A cross-sectional correlational study. Nursing & Health Sciences, 27(2), e70145. https://doi.org/10.1111/nhs.70145
  15. Sağlık Bakanlığı. (2026). Organ ve Doku Nakli Bilgi Sistemi [Çevrimiçi]. Mevcut adres: https://organkds.saglik.gov.tr (Erişim tarihi: 6 Ocak 2026).
  16. T.C. Resmî Gazete. (1979). 2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun. Mevcut adres: https://www.mevzuat.gov.tr (Erişim tarihi: 17 Ocak 2026).
  17. Uhlig, C. E., Böhringer, D., Hirschfeld, G., Seitz, B., & Schmidt, H. (2015). Attitudes concerning postmortem organ donation: A multicenter survey in various German cohorts. Annals of Transplantation, 20, 614–621.
  18. Wakefield, C. E., Watts, K. J., Homewood, J., Meiser, B., & Siminoff, L. A. (2010). Attitudes toward organ donation and donor behavior: A review of the international literature. Progress in Transplantation, 20(4), 380–391.
  19. Zikmund, W. G. (1997). Business research methods (5th ed.). New York: The Dryden Press.