OSMANLI SEYYAHLARININ GÖZÜNDEN GEBZE

Özet

Anadolu, ya da Batılıların tabiriyle Küçük Asya, tarihin her döneminde gerek tarihi güzellikleri gerekse bu topraklarda yaşayan eski uygarlıkların izlerini takip eden birçok seyyahın dikkatini çekmiştir. Bu gizemli coğrafyayı daha yakından tanımak ve keşfetmek amacıyla yerli ve yabancı çok sayıda seyyahın uğradığı bir yer olmuştur. Diğer Anadolu şehirleri gibi Gebze de konumu itibariyle Antik Çağlardan Osmanlı Devleti’nin yıkılışına kadar geçen süre içerisinde birçok yerli ve yabancı seyyahın uğradığı önemli şehirlerden biridir. Hem Türk öncesi hem de Türk döneminde İstanbul’u Anadolu’ya bağlayan yol güzergâhının Anadolu topraklarındaki ilk durak ve konaklama yeridir. Gebze, bu konumundan dolayı İstanbul’dan Anadolu’ya giden seyyahların uğradığı, ordunun Doğu’ya yapacağı seferler sırasında konakladığı, hacıların hac yolculuğu sırasında geçtiği ve dinlendiği önemli menzil noktalarından birisidir. Yolu Gebze’den geçen seyyahlar eserlerinde, bölgenin tarihi, sosyo-ekonomik durumu, fiziki yapısı, tarihi eserleri ve kent hakkındaki izlenimlerine yer vermişlerdir. Seyahatnameler içerisinde ayrı bir yere sahip olan rûznâmeler, menzilnameler ile hac seyahatnamelerinde geçilen menzil yerleri, bunlar arasındaki mesafeler saat olarak verilmiş olup bölge hakkındaki bilgiler birbirinin tekrarı mahiyetindedir. Bu çalışmada Gebze’ye uğrayan Osmanlı seyyahları tarafından yazılmış seyahatnameler kronolojik bir sıra halinde verilerek bölge tarihine katkı sağlaması amaçlanmıştır.