Journals / Maruf İktisat İslâm İktisadı Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 11

Carbon Tax in Islamic Economics: An Evaluation within the Framework of Tax, Maslahah, and Maqasid al-Sharia

İslam Ekonomisinde Karbon Vergisi: Vergi, Maslahat ve Makâsıdü’ş-Şerîa Ekseninde Bir Değerlendirme

Günay Terzi(Sakarya Üniversitesi)0000-0001-6583-7061
Pages
55–83
Publication Date
2026-07-01
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

A carbon tax that is not designed in accordance with Islamic principles will impose a burden on low-income households and will not be socially acceptable.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Many policies are being implemented by governments to minimize the effects of climate change and global warming, and one of these is environmental taxes.
📊
Key Findings & Data:A carbon tax is defined as an environmental tax that aims to reduce carbon emissions generated by fossil fuel use.
💡
Conclusion & Impact:A carbon tax that is not designed in accordance with Islamic principles will impose a burden on low-income households and will not be socially acceptable.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslam Ekonomisi · Vergi · Karbon Vergisi

Abstract

Many policies are being implemented by governments to minimize the effects of climate change and global warming, and one of these is environmental taxes. A carbon tax is defined as an environmental tax that aims to reduce carbon emissions generated by fossil fuel use. Carbon taxes, or carbon emission trading, are believed to play an effective role in ensuring environmental sustainability and reducing emissions. Carbon taxes, particularly those seen globally in developed countries, are a fiscal policy tool used to eliminate negative externalities and ensure sustainable development. The purpose of this study is to discuss the role of carbon taxes in an Islamic economy. At this point, the study discusses the carbon tax, which has no precedent in the Islamic economy, in terms of taxes and principles in the Islamic economy and the principle of maslaha and maqasid al-shariah. According to the findings of the study, carbon taxes can be considered legitimate in an Islamic economy based on the principles of maslaha and maqas al-shariah. However, the fact that carbon taxes are regressive taxes, consequently disrupt income equity, and lack the Islamic economics' emphasis on justice necessitates a rethinking of carbon taxes. A carbon tax that is not designed in accordance with Islamic principles will impose a burden on low-income households and will not be socially acceptable.

Özet

İklim değişikliği ve küresel ısınmanın etkilerinin en aza indirilebilmesi için hükümetler tarafından birçok politika uygulanmaktadır ve bunlardan biri de çevresel vergilerdir. Karbon vergisi, fosil yakıt kullanımının ortaya çıkardığı karbon emisyonlarını azaltmayı hedefleyen çevresel bir vergi olarak tanımlanmaktadır. Karbon vergisi ya da karbon emisyon ticaretinin, çevresel sürdürülebilirliği sağlamada ve emisyon oranlarını azaltmada etkili bir rol üstleneceği düşünülmektedir. Küresel düzeyde özellikle de gelişmiş ülkelerde örnekleri görülen karbon vergisi, negatif dışsallıkları ortadan kaldırma ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlama amacıyla kullanılan mali bir politika aracıdır. Bu çalışmanın amacı, karbon vergisinin İslami bir ekonomideki yerini tartışmaktır. Bu noktada çalışma, İslam ekonomisinde örneğine rastlanmayan karbon vergisini, İslam ekonomisindeki vergi ve ilkeleri ile maslahat ve makâsıdü’ş-şerîa ilkesi açısından ele almaktadır. Çalışmanın bulgularına göre maslahat ve makâsıdü’ş-şerîa ekseninde karbon vergisi, İslami bir ekonomide meşru görülebilir. Ancak karbon vergisinin regresif vergilerden olması, bunun bir sonucu olarak gelir adaletini bozması ve İslam ekonomisinin adalet vurgusundan uzak olması, karbon vergisinin yeniden düşünülmesini gerekli kılmaktadır. İslami prensiplere uygun olarak tasarlanmayan bir karbon vergisi, düşük gelirli hane halkına bir yük getirecek ve toplumsal kabul edilebilirliği olmayacaktır.

🔖

Cite This Article

Terzi, G. (2026). Carbon Tax in Islamic Economics: An Evaluation within the Framework of Tax, Maslahah, and Maqasid al-Sharia. Maruf İktisat İslâm İktisadı Araştırmaları Dergisi, Sayı: 11, 55–83. https://doi.org/10.58686/marufiktisat.1825799

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (72)

  1. Ak, S. (2013). Yeşil tüketim yaklaşımı ekseninde İslami çevrecilik (Yayın No. 357685) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=v2XeoLA56fuaP6qUUzL3Iw&no=S97HfcFOTg-pddp6JOin0A
  2. Akdoğan, R. (2022). Varlık anlayışından ahlaki temellere İslam’da ekoloji. Klm Yayınları.
  3. Åkerfeldt, S., ve Stigzelius, K. (2023). Carbon taxation in Sweden. Government Offices of Sweden. https://www.government.se/contentassets/419eb2cafa93423c891c09cb9914801b/230323-carbon-tax-sweden---general-info.pdf
  4. Al-Rawi, Y. A., Yusup, Y., Ahmed, E., Ali, A. F., ve Yahya, S. B. (2023). An examination of environmental taxes from the Islamic and Shariah perspectives. Journal of Environmental Studies and Sciences, 13(1), 141-155. https://doi.org/10.1007/s13412-022-00806-5
  5. Alam, N., Duygun, M., ve Ariss, R. T. (2016). Green Sukuk: an innovation in Islamic capital markets. In Energy and Finance (pp. 167–185). Springer.
  6. Anis, M., ve Zaki, I. (2019). How Islamic economics view on ecology?. AFEBI Islamic Finance And Economic Review, 4(2), 115-122.
  7. Aptasari, F. W., ve Falah, M. H. (2024). Carbon incentive distribution in review of economic benefit in Islam and Lucas critique. Accounting and Finance Studies, 4(4), 285-305. https://doi.org/10.47153/afs44.11772024
  8. Balı, S., ve Yaylı, G. (2019). Karbon vergisinin Türkiye’de uygulanabilirliği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(1), 302-319. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.19.03.1104
  9. Boyce, J. K., Ash, M., ve Ranalli, B. (2023). Environmental justice and carbon pricing: can they be reconciled?. Global Challenges, 7(4), 2200204. https://doi.org/10.1002/gch2.202200204
  10. Boynukalın, E. (2003). Makâsıdü’ş-şerîa. Diyanet İslam Ansiklopedisi (Cilt 27, ss. 423–427). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  11. Buhari, E.A.M.b.İ. (2000). Sahih-i Buhari el-Kütübü’s-Sitte, (Mevsûatü’l-Hadis eş-Şerîf içinde, Haz. Sâlih b. Abdülazîz) Dâru’s Selâm.
  12. Can, B., ve Ahmed, Z. (2023). Do Islamic values matter for environmental protection? Empirical evidence and policy suggestions based on a global dataset. OPUS Journal of Society Research, 20(Human Behavior and Social Institutions), 881-897. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1343467
  13. Chapra, M.U. (2018). İktisadi tehditler ve İslam. (G. Kalfa, Çev.). İktisat Yayınları.
  14. Criqui, P., Jaccard, M. ve Sterner, T. (2019). Carbon taxation: a tale of three countries. Sustainability, 11(22), 6280. https://doi.org/10.3390/su11226280.
  15. Cuervo, J., ve Gandhi, P. V. (1998). Carbon taxes: Their macroeconomic effect and prospects for global adoption – A survey of the literature (IMF Working Paper No. 39). International Monetary Fund.
  16. Dağlı, H. (2019). İklim değişikliği ile mücadelede iktisadi mali araç: Karbon vergisi. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 30-42.
  17. Dönmez, İ. K. (2003). Maslahat. Diyanet İslam Ansiklopedisi (Cilt 28, ss. 79-94). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  18. Ekins, P. (1994). The impact of carbon taxation on the UK economy. Energy policy, 22(7), 571-579. https://doi.org/10.1016/0301-4215(94)90076-0
  19. El-Kardâvî, Y. (2001), Riâyetü’l-bîe fî şcerîati’l-İslam. Dâru’ş-Şurûk.
  20. Ela, M. (2019). Yeşil sukuk ve Türkiye’de uygulanabilirliği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 26(1), 221-237.
  21. Erdem, H. (2014). İsraf, tüketim çılgınlığı ve çevre kirliliği. Çevre ve Ahlak (Sempozyum). ed. M. Doğan Karacoşkun, içinde, 285-301.
  22. Ergün, Y. (2025). İslam hukukunda vergi. Maliye ve Finans Yazıları, (123), 270-289. https://doi.org/10.33203/mfy.1607858
  23. Erkal, Mehmet (1993). Cizye. Diyanet İslam Ansiklopedisi (Cilt 8, ss. 45-48). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  24. Erkol, A. (2018). İslam kozmoloji öğretisinde Allah-tabiat ve insan ilişkisi bağlamında doğa ve doğanın korunması. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 18(2), 571-587. https://doi.org/10.33420/marife.471327
  25. Eurostat (2025). Glossary: Kyoto protocol. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:Kyoto_Protocol
  26. Gazzâlî, E.H.M. (2011). El-Mustasfâ min ilmi’l-usûl. thk. Muhammed Tâmir. 2 Cilt. Dâru’l-Hadîs.
  27. Göktaş, V., ve Chowdury, S. R. H. (2019). The role of sustainable development goals on environmental sustainability: a discourse from an Islamic perspective. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(5), 279-295.
  28. Grosjean, J., Cuny, O., Gianella, C., ve Reyl, P. (2024). Carbon pricing in Nordic countries (Tresor-Economics, No. 346). https://www.tresor.economie.gouv.fr/Articles/be819667-5da9-4563-8fe0-bcdf7db1e038/files/c9f7ad0a-aa03-404c-bc9f-d0e8b4e5becc
  29. Gümüş Böke, E. (2019). İslam hukukunda çevre bilinci algısı üzerine. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(16), 229-251.
  30. Haites, E. (2018). Carbon taxes and greenhouse gas emissions trading systems: what have we learned?. Climate policy, 18(8), 955-966. https://doi.org/10.1080/14693062.2018.1492897
  31. Haneef, S.S.S. (2002). Principles of environmental law in Islam. Arab Law Quarterly, 17(3), 241-254.
  32. Haq, S.N. (2003). Islam and Ecology: Toward Retrieval and Reconstruction. Islam and Ecology a Bestowed Trust. Cambridge, Massachusetts.
  33. Hasan, Z. (1988). Distributional equity in Islam. In M. Iqbal (Ed.), Distributive justice and need fulfilment in an Islamic economy. Islamabad and Leicester: International Institute of Islamic Economics, International Islamic University, Islamic Foundation.
  34. Hotunluoğlu, H., ve Tekeli, R. (2007). Karbon vergisinin ekonomik analizi ve etkileri: Karbon vergisinin emisyon azaltıcı etkisi var mı?. Sosyoekonomi, 6(6).
  35. Izlawanic, M. (2023). Islamic perspectives on environmental tax: a review of literature. I-iECONS e-proceedings, 123-129. DOI: 10.33102/iiecons.v10i1.130
  36. İbn Hanbel, A. (2003). El-Müsned, El Fethu’r- Rabbani Tertibi, çev: Rıfat Oral- Süleyman Sarı. Ensar Yayıncılık. İbn Mâce, E.A.M.B.Y.el-K. (1992). Sünenü İbn Mâce. Çağrı Yayınları.
  37. İzzettin, M. Y. (1991). İslami ahlak ve çevre. Fazlun M. Khalin (ed.) İslam ve ekoloji içinde. İgdaş Yayınları.
  38. Jan, S., ve Asutay, M. (2022). İslami kalkınma için bir model İslami ahlak ekonomisinde bir yaklaşım. (H. Tekin, Çev.). Albaraka Yayınları.
  39. Kallek, C. (1997). Haraç. Diyanet İslam Ansiklopedisi (Cilt 16, ss. 71-88). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  40. Karatepe Kaya, M. (2024). Bir kıymetli evrak türü olarak sukukun sürdürülebilir hedefler için kullanılması: Yeşil sukuk üzerine bir analiz. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 14(1), 443-472. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1441899
  41. Kenanoğlu, M. M. (2013). Vergi. Diyanet İslam Ansiklopedisi (Cilt 43, ss. 52-58). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  42. Kılıçer, Ö. Ü. E. (2019). Yabancı ülke örnekleri ışığında kırmızı et üzerine vergisel tartışmalar. Vergi Dünyası Dergisi, 1(458), 63-73. http://orcid.org/0000-0002-3249-4100
  43. Kocabaş, S. (2014). Çevreyi korumaya esas teşkil edecek İslam hukuku kaideleri. Gaziantep Üniversitesi Çevre ve Ahlak Sempozyum Bildiri Metinleri (ss. 131–151). Gaziantep Üniversitesi.
  44. Kovancılar, B. (2001). Küresel ısınma sorununun çözümünde karbon vergisi ve etkinliği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 8(2), 7-20.
  45. Mathur, A., ve Morris, A.C. (2012). Distributional effects of a carbon tax in broader u.s. fiscal reform. https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/14-carbon-tax-fiscal-reform-morris.pdf
  46. Merkle, M., ve Dolphin, G. (2024). Distributional Impacts of Heterogenous Carbon Prices in the EU. IMF. https://www.imf.org/-/media/files/publications/wp/2024/english/wpiea2024149-print-pdf.pdf
  47. Metcalf, G. E., ve Stock, J. H. (2020). The macroeconomic impact of Europe’s carbon taxes (NBER Working Paper No. 27488). National Bureau of Economic Research. https://media.rff.org/documents/WP_20-13_Metcalf_Stock.pdf
  48. Organ, İ., ve Çiftçi, T. E. (2013). Karbon vergisi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 81-95.
  49. Önemli, K. (2025). Allah’ın halifesi olarak insan: Yaratılışın anlamı ve sorumlulukları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12(3), 93-110.
  50. Özdemir, İ. (1997). Çevre ve din. Çevre Bakanlığı Yayınları.
  51. Parry, I. W. H., Black, S., ve Zhunussova, K. (2022). Carbon taxes or emissions trading systems? Instrument choice and design. International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/Publications/staff-climate-notes/Issues/2022/07/14/Carbon-Taxes-or-Emissions-Trading-Systems-Instrument-Choice-and-Design-519101
  52. Poderati, G. (2021). An Islamic perspective of environmental law and policy. Rivista Giuridica AmbienteDiritto.it, I, 1-27.
  53. Rahim, S., ve Mohammed, M. O. (2018). Operationalizing distributive justice from the perspective of Islamic economics. International Journal of Economics, Management and Accounting, 26(2), 415-442.
  54. Sheehan, J.M. (2024). An Austrian critique of using carbon taxes to manage climate catastrophe risk. Quarterly Journal of Austrian Economics, 27 (2): 39–67. https://doi.org/10.35297/001c.120037.
  55. Soualhi, Y., ve Hashim, A. (2025). The Sharīʿah Compliance and Sustainability Implications of Carbon Credits (ISRA Research Paper No. 124/2025). ISRA & CIMB Islamic Bank Berhad. https://www.cimbislamic.com/content/dam/cimb/group-islamic/documents/shariah-standards/the-shariah-compliance-and-sustainability-implications-of-carbon-credits.pdf
  56. Şahin, I. F. O., ve Çiftçi, T. E. (2021). İklim değişikliği ile mücadelede Türkiye için karbon vergisi önerisi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 16(2), 254-269. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1005072
  57. Şâtıbî, İ.B.M.B.M. (1997). el-Muvâfakât fî Usûli’ş Şeri’a (thk. Ebû Ubeyde), 1. Baskı, Dâru İbn Affan.
  58. Şencan, D. (2021). Çevresel sorunların önlenmesinde karbon vergisi üzerine genel bir bakış. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, (6), 50-58. https://doi.org/10.46236/jovosst.966313
  59. Timilsina, G. R. (2022). Carbon taxes. Journal of Economic Literature, 60(4), 1456-1502. https://doi.org/10.1257/jel.20211560
  60. Tümtürk, T., ve Metin, B. (2025). İklim değişikliğinden sosyal eşit(siz)liklere: yoksullukla mücadelede karbon vergisinin rolü. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 345-378. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1626184
  61. Ulya, H. N. M., Humaidi, M., Abdullah, U., ve Sari, I. F. (2025). Equitable and sustainable economy: a study on the relevance of the low-carbon economy to maslahah mursalah. Journal of Islamic Economics and Finance Studies, 6(1), 27-52.
  62. United Nations (2021). United Nations handbook on carbon taxation for developing countries. https://www.government.se/contentassets/419eb2cafa93423c891c09cb9914801b/un-handbook-on-carbon-taxation-for-developing-countries.pdf
  63. United Nations Climate Change (2025). The Paris Agreement. What is the Paris Agreement?. https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement
  64. Ünverdi, M. (2013). Çevre sorumluluğunun teolojik gerekçeleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 35(35), 189-221.
  65. Withana, S., Brink, P. T., Illes, A., Nanni, S., ve Watkins, E. (2014). Environmental tax reform in Europe: Opportunities for the future. Institute for European Environmental Policy. https://ieep.eu/wp-content/uploads/2022/12/ETR_in_Europe_-_Final_report_of_IEEP_study_-_30_May_2014.pdf World Bank, (2017). Putting a Price on Carbon With a Tax.
  66. https://www.worldbank.org/content/dam/Worldbank/document/SDN/background-note_carbon-tax.pdf World Bank, (2024). What Is Carbon Pricing?. https://carbonpricingdashboard.worldbank.org/what-carbon-pricing
  67. Yerlikaya, G. K. (2003). Karbon vergisi. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(1-2), 685-700.
  68. Yıldırım, M. (2009). Mecelle’nin külli kaideleri. İzmir İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
  69. Yolal, M. (2025). Karbon vergisi uygulamalarının İskandinav ülkeleri açısından değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(53), 265-290. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1642788
  70. Yurtseven, A. (2019). İslam’ın ilk döneminde vergi uygulamalarının topluma yansıması. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 8(1), 65-96.
  71. Zuhaylî, V. (1990). İslam Fıkhı Ansiklopedisi. (A. Efe, B. Eryarsoy, Çev.). Risale Yayınları.
  72. Zuzu, F. (2007). Maksad-ı hıfzı’l-bîe ve eserihi fî ameliyyeti’l-istihlâf. İslâmiyyetü’l-ma’rife. 12(48). https://doi.org/10.35632/citj.v12i48.1277