AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe study offers operational implications for policy makers, architects, and designers, and argues for the necessity of an interdisciplinary decision-making framework in heritage management.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The existing literature on cultural heritage management centres predominantly on architectural conservation and restoration practices while failing to systematically define the role of industrial design within these processes. This gap creates the conditions for industrial design decisions—spanning exhibition systems, urban furniture, visitor wayfinding, and digital experience design—to be applied inconsistently with conservation principles. To address this gap, the present study proposes an Integrated Design Model that systematically examines the relationship between architectural conservation decisions and industrial design interventions. The model comprises three scalar layers (product, space, and system) and four decision nodes (conservation, reinterpretation, experience, and circularity). The conceptual framework is empirically tested through six cases drawn from Turkey and internationally; the Silahtarağa Power Plant, Neues Museum Berlin, and Zeitz MOCAA are examined as successful integration examples, while the Safranbolu Historic Bazaar serves as a counter-case documenting the consequences of model absence. Findings demonstrate that when industrial design intervention is not co-planned with heritage conservation processes, spatial integrity and visitor experience are significantly compromised. The study offers operational implications for policy makers, architects, and designers, and argues for the necessity of an interdisciplinary decision-making framework in heritage management.
Özet
Kültürel miras yönetimi alanındaki mevcut literatür, mimari koruma ve restorasyon pratiklerini merkeze alırken endüstriyel tasarım disiplininin bu süreçteki rolünü sistematik biçimde tanımlamamaktadır. Koruma kuramı en az yarım yüzyıldır değer temelli bir çerçeveye doğru genişlemiş olsa da bu genişlemenin karar pratiğine aktarılması sınırlı kalmakta; sergileme sistemlerinden kent mobilyasına, ziyaretçi yönlendirmesinden dijital deneyim tasarımına uzanan geniş bir müdahale yelpazesi koruma kararlarından bağımsız biçimde üretilmektedir. Bu durum, miras alanlarında tarihsel kimlikle çelişen, kullanıcı deneyimini zayıflatan ve fiziksel miras dokusuna zarar verebilecek bir tutarsızlık zemini oluşturmaktadır. Çalışma söz konusu boşluğu doldurmak amacıyla, mimari koruma kararları ile endüstriyel tasarım müdahalesi arasındaki ilişkiyi sistematik olarak ele alan bir Bütünleşik Tasarım Modeli önermektedir. Model; ürün, mekân ve sistem olmak üzere üç ölçek katmanı ile koruma, yeniden yorumlama, deneyimleme ve döngüsellik olmak üzere dört karar noktasından oluşmakta, bu iki eksenin kesişiminde bir miras projesinin herhangi bir aşamasında işletilebilecek on iki operasyonel soru üretmektedir. Modelin temel varsayımı, endüstriyel tasarım kararlarının mimari koruma kararlarından bağımsız değil onlarla eşzamanlı ve diyalojik biçimde alınması gerektiğidir; bu ayrım kişilere ya da mesleklere değil, aynı projede iş gören uzmanlık alanlarına ilişkindir. Çalışma nitel araştırma paradigması içinde yorumlayıcı bir konum benimsemekte; amaçlı örneklemeyle oluşturulmuş çoklu vaka incelemesini kuram geliştirmeye dönük bir literatür değerlendirmesiyle birlikte yürütmektedir. Kavramsal çerçeve, Türkiye ve dünya genelinden bilgi odaklı seçim stratejisiyle belirlenmiş beş vaka üzerinden sınanmaktadır: Silahtarağa Elektrik Santrali, Neues Museum Berlin ve Zeitz MOCAA bütünleşik tasarımın örnekleri, Tophane-i Amire Kültür Merkezi kısmi bütünleşmenin bir örneği, Safranbolu Tarihi Çarşısı ise bütünleşme yokluğunu belgeleyen bir karşı vaka olarak incelenmektedir. Bulgular, endüstriyel tasarım müdahalesinin koruma süreçleriyle eşzamanlı planlanmadığı durumlarda alan bütünlüğünün ve kullanıcı deneyiminin sistematik biçimde zayıfladığını; belirleyici etkenin müdahalenin niteliği değil kararların alınma sırası olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma politika yapıcılar, koruma uzmanları ve endüstriyel tasarımcılar için operasyonel çıkarımlar sunmakta ve miras yönetiminde disiplinlerarası bir karar alma çerçevesinin gerekliliğini savunmaktadır.