Journals / Journal of Silk Road Tourism Research / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 1

An Analysis of the Factors Affecting Food Safety Knowledge of Kitchen Staff: The Case of Mardin

Mutfak Çalışanlarının Gıda Güvenliği Bilgisini Etkileyen Faktörlerin Analizi: Mardin Örneği

Yunus Çınaroğlu(MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4153-2778
Semra Gürbüz(MARDIN ARTUKLU UNIVERSITY, FACULTY OF TOURISM)0000-0002-7099-0308
Pages
49–60
Publication Date
2026-02-25
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The data were analyzed using SPSS 22.0, applying Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis H tests, with a significance level of p < 0.05.The findings indicate that participants answered 65.71% of the questions correctly, while knowledge regarding the time–temperature relationship was relatively low.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study aims to examine the food safety knowledge levels of food handlers working in food service establishments and to identify the factors affecting these levels.
📊
Key Findings & Data:The research was conducted with 126 food handlers employed in 12 food service establishments in Mardin.
💡
Conclusion & Impact:The data were analyzed using SPSS 22.0, applying Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis H tests, with a significance level of p < 0.05.The findings indicate that participants answered 65.71% of the questions correctly, while knowledge regarding the time–temperature relationship was relatively low.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Gıda Güvenliği · Gıda Hijyeni · Mutfak Çalışanları

Abstract

This study aims to examine the food safety knowledge levels of food handlers working in food service establishments and to identify the factors affecting these levels. The research was conducted with 126 food handlers employed in 12 food service establishments in Mardin. A quantitative survey design was used, and data were collected through a questionnaire. The data were analyzed using SPSS 22.0, applying Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis H tests, with a significance level of p < 0.05.The findings indicate that participants answered 65.71% of the questions correctly, while knowledge regarding the time–temperature relationship was relatively low. Job position, vocational training, professional experience, and interest in food safety had a significant effect on knowledge levels. In contrast, demographic variables and training frequency did not show a significant impact. Based on these results, regular training programs that include both theoretical and practical components are recommended to enhance food handlers’ competencies and strengthen their sense of responsibility. This approach is expected to contribute not only to the protection of consumer health and the improvement of service quality, but also to the strengthening of business and destination image.

Özet

Bu çalışmanın amacı; toplu tüketim hizmeti sunan işletmelerdeki gıda çalışanlarının, gıda güvenliği bilgi düzeylerini ve bu düzeyi etkileyen faktörleri incelemektir. Araştırma; Mardin ilinde faaliyet gösteren 12 toplu tüketim işletmesindeki 126 gıda çalışanının katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli ile gerçekleştirilen çalışmada veriler anket tekniğiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiş; değerlendirmelerde Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H testleri, aritmetik ortalama, standart sapma ve yüzde dağılımlarından yararlanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulguları; katılımcıların soruların %65,71’ine doğru yanıt verdiğini, gıda kaynaklı hastalıkların önlenmesinde kritik öneme sahip olan zaman-sıcaklık ilişkisine yönelik soruların ise doğru yanıtlanma oranının düşük olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçları; işyerindeki görevi, mesleki eğitim alma durumu, sektördeki deneyim süresi ve gıda güvenliği konusuna duyulan ilginin bilgi düzeyi üzerinde anlamlı etkisi olduğunu, buna karşılık cinsiyet, yaş, medeni durum, mevcut işyerindeki deneyim süresi ile alınan eğitimlerin sıklığı ve süresinin bilgi düzeyini anlamlı biçimde etkilemediğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, gıda çalışanlarının gıda güvenliği konusundaki yetkinliklerinin artırılmasına yönelik olarak teorik ve pratik uygulamaları içeren düzenli eğitimlerin planlanması ve sorumluluk bilincinin güçlendirilmesi önerilmektedir. Bu yaklaşımın, tüketici sağlığının korunması ve hizmet kalitesinin artırılması yanında işletme ve destinasyon imajının güçlendirilmesi açısından da önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.

🔖

Cite This Article

Çınaroğlu, Y., Gürbüz, S. (2026). An Analysis of the Factors Affecting Food Safety Knowledge of Kitchen Staff: The Case of Mardin. Journal of Silk Road Tourism Research, Cilt: 6 Sayı: 1, 49–60. https://ajindex.com/articles/1619163

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (46)

  1. Adıgüzel, M. (2017). Hastane mutfaklarında güvenilir gıda hazırlanması ve hasta beslenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Aydın Üniversitesi.
  2. Beyhan, Y., Baş, M., Elmacıoğlu, F., Bilici, S., Ayaz, A., Güleç, A., Ayan, H., Bitlislioğlu, F., Çelikcan, E. (2016). Besin güvenliği ve ilkeleri. A.G. Pekcan, N. Şanlıer, M. Baş, S. Başoğlu, N. Acar Tek (Ed.), Türkiye beslenme rehberi 2015. 74-87. T.C. Sağlık Bakanlığı.
  3. Bıyıklı, A.E. (2011). Hastane mutfaklarında çalışan aşçıların gıda güvenliği bilgi ve uygulamalarının belirlenmesi: Konya il merkezi örneği. (Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi.
  4. Bilici, S. (2008). Toplu beslenme sistemleri çalışanları için hijyen el kitabı. T.C. Sağlık Bakanlığı.
  5. Budak M.N., Ataman R.P., Özkaya Ş. (2017). Üretici için güvenli gıda güvenli gelecek. Anadolu Kalkınma Derneği. Ceyhun Sezgin, A., Artık, N. (2015). Toplu tüketim yerlerinde gıda güvenliği ve HACCP uygulamaları. Journal of Tourism And Gastronomy Studies 3/2, 56 – 62.
  6. Ceyhun Sezgin, A., Durlu Özkaya, F. (2014). Toplu beslenme sistemlerine genel bir bakış. Akademik Gıda 12(1). 124 –128.
  7. Çetin, M., Durlu Özkaya, F. (2019). Medyada gıda zehirlenmeleri. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 76(3), 285-296.
  8. Dağnilak, B. (2010). Konya ’da faaliyet gösteren gıda işletmelerinin HACCP bilgi ve uygulama düzeylerinin belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi.
  9. Derso, T., Tariku, A., Ambaw, F., Alemenhew, M., Biks, G.A., Nega, A. (2017). Socio-demographic factors and availability of piped fountains affect food hygiene practice of food handlers in Bahir Dar town, northwest Ethiopia: a cross-sectional study. BMC Research Notes, 10(1), 1-7.
  10. Dolmacı, N., Bulgan, G. (2018). Turizmde gıda güvenliğinin bir insan hakkı olan sağlık hakkı açısından taşıdığı önem. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi. 2(1), 234-250.
  11. Dündar, C., Elmacıoğlu, F., Topbaş, M., Pekşen, Y. (2000). Samsun il merkezindeki hastane mutfaklarının hijyen durumunun değerlendirilmesi. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi. 57(1), 1-6.
  12. Dikmen, D. (2015). Toplu Beslenme Yapan Kuruluşlarda Hijyen. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü. Toplu Beslenme Sistemleri Anabilim Dalı.
  13. Eren, R., Nebioğlu, O., Şık, A. (2017). Otel işletmeleri mutfak çalışanlarının gıda güvenliği konusunda bilgi düzeyleri: Alanya örneği. Disiplinlerarası Akademik Turizm Dergisi. 1(2), 47-64.
  14. Erkmen, O. (2010). Gıda kaynaklı tehlikeler ve güvenli gıda üretimi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 53. 220-235.
  15. Ersin, M., Beyhan, Y. (2001). Toplu beslenme sistemlerinde hijyen sanitasyonu sağlama önerileri. Türk Tabipleri Birliği. Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi. 19-26.
  16. Gıda Hijyeni Yönetmeliği (2011). T.C. Resmi Gazete. Sayı, 28145. Tarih, 17 Aralık 2011. Madde 6 (a, b). Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü.
  17. Girgin, G.K. (2008). HACCP sisteminin otel işletmeleri açısından değerlendirilmesi: 5 yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama. (Yüksek Lisans Tezi), Balıkesir Üniversitesi.
  18. Gould, L.H., Rosenblum, I., Nicholas, D., Phan, Q., Jones., T.F. (2013). Contributing factors in restaurant-associated foodborne disease outbreaks, FoodNet sites, 2006 and 2007. Journal of Food Protection. 76(11). 1824-1828.
  19. Gruenfeldova, J., Domijan, K., Walsh, C. (2019). A study of food safety knowledge, practice and training among food handlers in Ireland. Food Control 105, 131-140.
  20. Güner, M. (2017). Toplu beslenme hizmeti veren kurum mutfaklarının hijyen ve sanitasyon durumlarının değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi.
  21. Gürbüz, S., Çelikel Güngör, A. (2020). Yiyecek ve içecek işletmelerinde gıda güvenliği. L. Toprak (Ed.) Yiyecek içecek yönetimi ve işletmeciliği. (s. 39-66). Detay Yayıncılık.
  22. Gürbüz, S., Çelikel Güngör, A., Arık Yüksel, T., İflazoğlu, N., Toprak, L. (2019). Yiyecek-içecek işletmelerinde HACCP sisteminin uygulanmasının önündeki engeller: Mardin örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies 7/4, 2685-2700.
  23. İnce Palamutoğlu, M., Palamutoğlu, R., Kasnak, C. (2021). Gıda güvenliği yönetim sistemleri. 6. Uluslararası beslenme obezite ve toplum sağlığı kongresi. 174-179.
  24. Insfran-Rivarola, A., Tlapa, D., Limon-Romero, J., Baez-Lopez, Y., Miranda-Ackerman, M., Arredondo-Soto, K., Ontiveros, S. (2020). A systematic review and meta-analysis of the effects of food safety and hygiene training on food handlers. Foods 2020. 9(9), 1169. https://doi.org/10.3390/foods9091169
  25. Kabacık, M. (2013). Dört ve beş yıldızlı otel mutfaklarında çalışan mutfak personelinin gıda güvenliği konusunda bilgi düzeylerinin saptanması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 112-120.
  26. Koç, F. ve Öztürk, G. (2023). Hastane gastronomisi. T. Akarsu (Ed.), Sağlık bilimlerinde öncü ve çağdaş çalışmalar içinde (s. 101-110). Duvar Yayınları.
  27. Kubde, S.R., Pattankar, J., Kokiwar, P.R. (2016). Knowledge and food hygiene practices among food handlers in food establishments. International Journal of Community Medicine and Public Health. 3(1). 251-256.
  28. McIntyre, L., Vallaster, L., Wilcott, L., Henderson S.B., Kosatsky, T. (2013). Evaluation of food safety knowledge, attitudes and self-reported hand washing practices in FOODSAFE trained and untrained food handlers in British Columbia, Canada. Food Control 30. 150-156.
  29. Muratoğlu, K., Çetin, Ö., Çolak, H. (2015). Besin kaynaklı hastalıkların epidemiyolojisi. Türkiye Klinikleri J Food Hyg Technol – Special Topics. 1(3). 1-8.
  30. Osaili, T.M., Al-Nabulsi, A.A., Daif Allah Krasneh, H. (2018). Food safety knowledge among food service staff at the universities in jordan. Food Control 89. 167-176.
  31. Özkan, R. (2021). Toplu beslenme sistemlerinde kullanılan gıda kalite güvence sistemleri. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi, 2(3). 45-56.
  32. Parlak, L., Dikmen, D. (2020). Gıda kaynaklı hastalıklarda intestinal mikrobiyotanın önemi. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi. 77(4). 497-508.
  33. Rifat, M.A., Talukdar I.H., Lamichhane, N., Atarodi, V., Alam S.S. (2022). Food safety knowledge and practices among food handlers in Bangladesh: a systematic review. Food Control 142. 109262.
  34. Smigic, N., Djekic, I., Liz Martins, M., Rocha, A., Sidiropoulou, N., Kalogianni, E.P. (2016). The level of food safety knowledge in food establishments in three european countries. Food Control 63. 187-194.
  35. Tan, Ş. (2009). Misuses of KR-20 and cronbach’s alpha reliability coefficients. Education and Science, 34(152). 101-112. https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/810
  36. Todd, E. C., Greig, J. D., Bartleson, C. A. ve Michaels, B. S. (2007). Outbreaks where food workers have been Implicated in the spread of foodborne disease. Part 2. Description of outbreaks by size, severity, and settings. Journal Of Food Protection, 70(8), 1975-1993.
  37. URL 1: World Health Organization, Food safety, Erişim Tarihi: 12.12.2025. https://www.who.int/news-room/factsheets/detail/food-safety
  38. URL 2: Tarım ve Orman Bakanlığı (2011). Gıda Hijyeni Yönetmeliği, Resmî Gazete Tarihi: 17.12.2011, Resmî Gazete Sayısı: 28145, Erişim tarihi: 27.12.2025.
  39. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=15592&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  40. Ünal, M.M. (2015). Hastane mutfaklarından alınan yüzey örneklerinde hijyenik durumun ve çalışan personelde hijyen farkındalığının belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Medipol Üniversitesi.
  41. Ünlüönen, K., Cömert, M. (2013). Otel işletmeleri mutfak çalışanlarının personel hijyeni bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies 1/1. 3-12.
  42. Vukolić, D., Radišić, M., Radišić, M., Pevac, D., Milošević, S., Gajić, T. (2025). The role of food safety in sustainable gastronomic tourism: ınsights from farm-stay tourist experiences. Agriculture, 15(18), 1966. https://doi.org/10.3390/agriculture15181966
  43. Yeung, R. M., Yee, W.M. (2020). Travel destination choice: does perception of food safety risk matter?. British Food Journal. 122(6), 1919-1934.
  44. Yörük, N.G., Güner, A. (2014). Gıda güvenliği’nin tarihsel gelişimi. İkinci Ulusal Laboratuvar Akreditasyonu ve Güvenliği Sempozyumu ve Sergisi. 102-103.
  45. Bıyıklı, A.E. (2011). Hastane mutfaklarında çalışan aşçıların gıda güvenliği bilgi ve uygulamalarının belirlenmesi: Konya il merkezi örneği. (Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi.
  46. URL 1: World Health Organization, Food safety, Erişim Tarihi: 12.12.2025. https://www.who.int/news-room/factsheets/detail/food-safety