Journals / Harp Tarihi Dergisi / 2026 / Sayı: 5

XVII. Yüzyılın İlk Yarısında İstanbul’daki Ok Ustalarının Ekonomik Gelirleri

Şükrü Seçkin Anık(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7414-0442
Pages
73–99
Publication Date
2022-06-29
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Böylelikle Osmanlı okçuluğunun ekonomik cephesi ele alınarak İstanbul’da ok imal eden ustaların ekonomik yaşantılarını anlamak ve açıklamaya çalışmak hedeflenmektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Okçuluk tarihin erken dönemlerinden itibaren insanlığın hem korunma hem de beslenme ihtiyacını karşılamak için başvurduğu faaliyetlerden biridir.
📊
Key Findings & Data:Ancak okçuluğun kullanım değerini koruduğu ve sportif amaçlarla varlığını sürdürdüğü de bir gerçektir.
💡
Conclusion & Impact:Böylelikle Osmanlı okçuluğunun ekonomik cephesi ele alınarak İstanbul’da ok imal eden ustaların ekonomik yaşantılarını anlamak ve açıklamaya çalışmak hedeflenmektedir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Okçuluk · Narh · Tirger

Özet

Okçuluk tarihin erken dönemlerinden itibaren insanlığın hem korunma hem de beslenme ihtiyacını karşılamak için başvurduğu faaliyetlerden biridir. Buna mukabil okçuluğun bu kadar eski bir tarihe sahip olması onun, askerî misyonunun yanı sıra kültürel, sosyolojik, teknik ve ekonomik açıdan incelenmesi gerektiğini gerektirmektedir. Türkiye’de kültürel, sosyolojik ve teknik açıdan okçuluk tarihi üzerine yapılan çalışmalar mevcuttur. Ancak okçuluk etrafında gelişen ekonomik hayat geri planda bırakılmıştır. Bununla beraber XVII. yüzyıla doğru gelinen süreçte ateşli silahların savaş alanlarındaki belirleyiciliği artmış ve okçuluk faaliyeti askerî yönünü kaybetmeye başlamıştır. Ancak okçuluğun kullanım değerini koruduğu ve sportif amaçlarla varlığını sürdürdüğü de bir gerçektir. Bu nedenle, bu çalışmada da görüleceği üzere, XVII. yüzyılda müsabakalar için imal edilen okların çeşitliliğinin arttığı görülmektedir. Bu çalışma ateşli silahların okun yerini almaya başladığı XVII. yüzyılın ilk yarısında İstanbul’daki ok imalatını ve dönemin askerî ve ekonomik şartlarına göre ok imalatındaki değişimleri ele almaktadır. Böylece hem okçuluğun süreç içerisinde geçirdiği değişim ortaya konulacak hem de ok imal eden grupların ekonomik yaşantılarına ışık tutulacaktır. Bu doğrultuda Osmanlı Devleti’nde yazılan Kavsname türündeki eserler üzerinden söz konusu imalatın aşamaları incelenecektir. Bunun yanı sıra, belirlenen dönem içerisinde İstanbul’da ok imal eden grupların maaş defterleri ve narh kayıtları üzerinden ekonomik gelirleri tespit edilmeye çalışılacaktır. Böylelikle Osmanlı okçuluğunun ekonomik cephesi ele alınarak İstanbul’da ok imal eden ustaların ekonomik yaşantılarını anlamak ve açıklamaya çalışmak hedeflenmektedir.

🔖

Cite This Article

Anık, Ş. S. (2022). XVII. Yüzyılın İlk Yarısında İstanbul’daki Ok Ustalarının Ekonomik Gelirleri. Harp Tarihi Dergisi, Sayı: 5, 73–99. https://ajindex.com/articles/1615489

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (49)

  1. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (=BOA), A. DVNSMHM.d., nr. 103/139, Zilhicce 1103 [1692]
  2. BOA, A.DVNSMHM.d., nr. 108/545, Şaban 1107 [1696]
  3. BOA, AE. SMST. III., 281/22513, 29 Zilhicce 1176 [11 Temmuz 1763]
  4. BOA, C. BH., 35/1647, 27 Zilkade 1067 [6 Eylül 1657]
  5. BOA, C. BLD., 133/6634, 19 Recep 1191 [23 Ağustos 1777]
  6. BOA, MAD.d., nr. 3697
  7. BOA, TS.MA.d., nr. 2924
  8. BOA, TS.MA.d., nr. 7253
  9. BOA, MAD.d., nr. 4586
  10. BOA, MAD.d., nr. 5085
  11. BOA, MAD.d., nr. 6299
  12. BOA, TS.MA.d., nr. 10010
  13. BOA, TS.MA.d., nr. 2993
  14. BOA, TS.MA.d., nr. 487
  15. BOA, TS.MA.d., nr. 488
  16. BOA, TS.MA.d., nr. 489
  17. BOA, TS.MA.d., nr. 7443
  18. BOA, TS.MA.d., nr. 7444
  19. BOA, TS.MA.d., nr. 9604
  20. BOA, TS.MA.d., nr. 9613/3
  21. Okçular Vakfı Arşivi (=OVA), EV – 742, s. 18. 20 Zilhicce 1235 [28 Eylül 1820]
  22. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi, Defter nr: 950/240, Defter nr: 954/1
  23. 166 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Anadolu Defteri (937/1530), Hudâvendigâr, Biga, Karesi, Saruhân, Aydın, Menteşe, Teke ve Alâiye Livâları, yay. haz. Ahmet Özkılınç, Ali Coşkun, Mustafa Karazeybek, Abdullah Sivridağ ve Murat Yüzbaşıoğlu, Ankara 1995
  24. Çukadar Ahmed, Hediyyetü’l-Keman fi İrşadü’r-Rumat, Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Hazine, nr. 626
  25. Evliya Çelebi, Seyahatname, yay. haz. Seyit Ali Kahraman ve Yücel Dağlı, İstanbul 2016
  26. İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri 1009 (1600) Tarihli, yay. haz. Mehmed Canatar, İstanbul 2004
  27. Katip Abdullah Efendi, Kavaidü’r-Remy, yay. haz. İlhan Uçar, Mucize Yayınları, 2013
  28. Mustafa Kani Bey, Telhis-i Resailat-ı Rumat, İstanbul Üniversitesi, Nadir Eserler Kütüphanesi, nr. 922
  29. Mustafa Kani Bey, Telhis-i Resailat-ı Rumat, yay. haz. Kemal Yavuz, Mehmed Canatar ve İ. Aydın Yüksel, İstanbul 2010
  30. ANIK, Şükrü Seçkin, 17. Yüzyıla Ait Bir Okçuluk Risalesi: Tezkire-i Rumat (Transkripsiyon ve Değerlendirme), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2018
  31. BARKAN, Ömer Lütfü, “XVI. Asrın ikinci Yarısında Türkiye’de Fiyat Hareketleri”, Belleten, Sayı 136 (Ekim 1970), c. 34, s. 557-607
  32. CAN, Barış, “Geleneksel Ok, Yay, Zihgir Yapımı”, Geleneksel Meslekler Ansiklopedisi, T.C. Ticaret Bakanlığı Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü, Ankara 2021, s. 439-450
  33. EKİCİ, Sakine Akcan, III. Mehmed Döneminde 1596-1601 Tarihleri Arası Ehl-i Hıref Defterlerine Göre Sanatkârlar, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2013
  34. İPÇİOĞLU, Mehmed, “Kanuni Süleyman'ın Estergon (Esztergom) Seferi 1543-Yeni Bir Kaynak”, Osmanlı Araştırmaları, Sayı 10 (1990), c. 10, s. 137-161
  35. KARASU, Sümeyra, Çukadâr-ı Şehriyârî Kemânkeş Ahmed'in İrşâdü'r-Rumât Adlı Eseri Transkripsiyon ve Değerlendirilme, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Tokat 2022
  36. KUNTER, Halim Baki, “Atıcılar Kanunnamesi”, Tarih Vesikaları Dergisi, Sayı (1942), c. 2, s. 253-273
  37. KÜTÜKOĞLU, Mübahat, “1009 (1600) Tarihli Narh Defterine Göre İstanbul’da Çeşitli Eşya ve Hizmet Fiyatları”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Enstitüsü Dergisi, Sayı 9 (1978), s. 1-84
  38. KÜTÜKOĞLU, Mübahat, Osmanlılarda Narh Müessesesi ve 1640 Tarihli Narh Defteri, Enderun Kitabevi, İstanbul 1983
  39. Osmanlı Arşiv Belgelerinde Türk Okçuluğu, yay. haz. Hasan Şahintürk, Yılmaz Karaca, Ahmet Özkılınç, Esin Kırca, Mehmet Selim Temel ve Kemal Gurulkan, Okçular Vakfı Yayınları, İstanbul 2019
  40. PAMUK, Şevket, Osmanlı Ekonomisi ve Kurumları, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2016
  41. SALİHLİOĞLU, Halil, “XVII. Asrın İlk Yarısında İstanbul’da Tedavüldeki Sikkelerin Raici”, Belgeler, Sayı 2 (Temmuz 1964), c. 1, s. 227-233
  42. TABAKOĞLU, Ahmet, “XVII. ve XVIII. Yüzyıl Osmanlı Bütçeleri”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Sayı 1-4 (1985), c. 41, s. 389-414
  43. TABAKOĞLU, Ahmet, Osmanlı Mali Tarihi, Dergah Yayınları, İstanbul 2016
  44. UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti Saray Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2014
  45. YI, Eunjeong, 17. Yüzyıl İstanbul’unda Lonca Dinamikleri, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2018
  46. YÜCEL, Ünsal, Türk Okçuluğu, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara 2015
  47. YÜCEL, Yaşar, Osmanlı Ekonomi-Kültür-Uygarlık Tarihine Dair Bir Kaynak: 1640 Tarihli Es‘Ar Defteri, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1992
  48. Mustafa Serdar Tekçe, “Şem Endam”, http://www.tirendaz.com/tr/?page_id=1227, (Erişim tarihi: 20.03.2022)
  49. 166 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Anadolu Defteri (937/1530), Hudâvendigâr, Biga, Karesi, Saruhân, Aydın, Menteşe, Teke ve Alâiye Livâları, yay. haz. Ahmet Özkılınç, Ali Coşkun, Mustafa Karazeybek, Abdullah Sivridağ ve Murat Yüzbaşıoğlu, Ankara 1995