AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that Tafsīr-i Hilāl addressed a significant social need and reflects influences from al-Ṭabarī’s Jāmiʿ al-Bayān, al-Qurṭubī’s al-Jāmiʿ li-Aḥkām al-Qur’ān, and Ibn Kathīr’s Tafsīr al-Qur’ān al-ʿAẓīm.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The aim of this study is to comparatively examine Tafsīr-i Hilāl, authored in contemporary Uzbek by Shaykh Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, who was born in Andijan, Uzbekistan, and became the country’s first mufti after independence. The absence of a complete Uzbek commentary on the Qur’an during the Soviet Union due to restrictions renders this work highly original. To reveal the exegete’s hermeneutical approach, who passed away in 2015, a qualitative research design with a meta-analysis method was employed. The findings indicate that Tafsīr-i Hilāl addressed a significant social need and reflects influences from al-Ṭabarī’s Jāmiʿ al-Bayān, al-Qurṭubī’s al-Jāmiʿ li-Aḥkām al-Qur’ān, and Ibn Kathīr’s Tafsīr al-Qur’ān al-ʿAẓīm. Previous attempts by Altınhan Töra, Alauddin Mansur, Usmanhan Alimov, and Abdulaziz Mansur remained at the level of partial translations or incomplete works, thus lacking the scope of a comprehensive tafsīr. Furthermore, the impact of significant works in the regional exegetical tradition, such as Ta’wīlāt al-Qur’ān, al-Kashshāf, al-Taysīr fī al-Tafsīr, and Madārik al-Tanzīl, was identified. In conclusion, Tafsīr-i Hilāl both continues the exegetical legacy of Māwarāʾ al-Nahr with a contemporary approach and makes a significant contribution to the of Qur’anic exegesis.
Özet
Özbekistan’ın Andican şehrinde doğan ve bağımsızlık sonrası ülkenin ilk müftüsü olan Şeyh Muhammed Sâdık Muhammed Yusuf’un, günümüz Özbekçesiyle kaleme aldığı Tefsîr-i Hilâl adlı eserini tefsir tarihi açısından mukayeseli biçimde ele almak bu araştırmanın amacını teşkil etmektedir. Sovyetler Birliği döneminde baskılar nedeniyle Kur’ân’ın tamamına dair Özbekçe bir tefsirin yazılmamış olması, bu eseri özgün kılmaktadır. 2015’te vefat eden müfessirin tefsir anlayışını ortaya koymak için nitel araştırma yöntemi ve meta-analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmada, Tefsîr-i Hilâl’in sosyal alandaki ihtiyaca cevap verdiği, Taberî’nin Câmi’u’l-Beyân, Kurtubî’nin el-Câmiu li-Ahkâmi’l-Kur’ân ve İbn Kesîr’in Tefsîru’l-Kur’ân eserlerinden izler taşıdığı görülmüştür. Daha önce Altınhan Töra, Alauddin Mansur, Usmanhan Alimov ve Abdülaziz Mansur’un çalışmaları, meal düzeyinde veya eksik kalmış, kapsamlı bir tefsir niteliği taşımamıştır. Bunun yanında, bölge tefsir geleneğinin önemli eserleri olan Tevîlâtü’l-Kur’ân, Keşşâf, et-Teysîr ve Medârikü’t-tenzîl gibi kaynakların etkisi tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Tefsîr-i Hilâl, hem Mâverâünnehir tefsir mirasını çağdaş bir yaklaşımla sürdürmüş hem de mevcut mirasa ait kaynakların tarih süzgecinden geçirilerek sunulmasıyla tefsir yazımına önemli katkılar sunmuştur.