AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis analysis reveals that Artuqid Diyarbakır functioned not only as a political centre but also as a significant basin of science, culture, and commerce within the medieval Islamic world.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the multifaceted relationship between political stability, economic vitality, and social structure in Diyarbakır during the Artuqid period. The scope of the research encompasses the city’s economic framework shaped by agricultural production, trade networks, and mining activities; its social fabric grounded in religious and ethnic diversity; and its developments in the fields of science, culture, and architecture. The primary aim of the study is to demonstrate how Artuqid Diyarbakır acquired a distinctive urban identity through the integration of military, economic, and cultural elements. In this context, the research elucidates the impact of geographical location on agriculture and trade, the role of fiscal policies in shaping production and migration patterns; the experience of coexistence among diverse religious communities; and the contributions of scientific and architectural advancements to urban life. The study employs a qualitative research design based on historical document analysis. Chronicles, travel accounts, waqf records, and modern scholarly works related to the Artuqid period were examined, and the collected data were thematically analysed within the framework of the interaction between political stability and economic dynamism. This analysis reveals that Artuqid Diyarbakır functioned not only as a political centre but also as a significant basin of science, culture, and commerce within the medieval Islamic world.
Özet
Araştırmanın konusu, Artuklular döneminde Diyarbakır’ın siyasî istikrar, ekonomik canlılık ve toplumsal yapı arasındaki çok yönlü ilişkisidir. Çalışmada şehrin tarım, ticaret ve madencilik faaliyetleriyle şekillenen ekonomik yapısı; dinî ve etnik çeşitliliğe dayalı toplumsal dokusu ile ilmî, kültürel ve mimarî alandaki gelişmeleri ele alınmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Artuklu dönemi Diyarbakır’ının askerî, ekonomik ve kültürel unsurların bütünleşmesiyle nasıl özgün bir şehir kimliği kazandığını ortaya koymak; bu doğrultuda coğrafi konumun tarım ve ticarete etkilerini, vergi politikalarının üretim ve göç üzerindeki rolünü, farklı dinî grupların bir arada yaşama tecrübesini ve bilim ile mimari alanındaki ilerlemelerin şehir hayatına katkılarını aydınlatmaktır. Çalışma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak tarihsel doküman analizi tekniği ile yürütülmüş; Artuklular dönemine ait kronikler, seyahatnameler, vakıf kayıtları ve modern araştırma eserleri taranarak elde edilen veriler, siyasî istikrar-ekonomik canlılık etkileşimi çerçevesinde tematik olarak analiz edilmiştir. Bu inceleme, Artuklu döneminde Diyarbakır’ın yalnızca bir siyasi merkez değil aynı zamanda bir bilim, kültür ve ticaret havzası olarak Orta Çağ İslam dünyasındaki özgün konumunu da gözler önüne sermektedir.