AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBy referencing the works of earlier and contemporary scholars, we aim to fill the gap in modern research regarding al-Nasafī’s kalām identity.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Abū Muṭīʿ Makḥūl al-Nasafī, d. 318/930, a scholar from Transoxiana, lived in the third Islamic century and passed away in the early fourth century. Information about his life is limited. His surviving works and references in biographical dictionaries indicate his engagement with disciplines such as the history of sects, jurisprudence, hadith, and Sufism. Notably, his works contain numerous expressions suggesting an interest in kalām, a field that had not yet gained formal recognition in Transoxiana during his time. This makes his involvement with kalām a significant topic for exploration. However, modern studies on al-Nasafī’s life and scholarly persona have not sufficiently illuminated his role as a kalām scholar. These studies often present differing views on his sectarian identity, focusing primarily on his contributions to the history of sects and Sufism. While al-Nasafī’s works include expressions linked to kalām, the term ʿilm-i kalām does not explicitly appear. This study will address contemporary interpretations of al-Nasafī’s sectarian identity, trace his kalām tradition through his teachers, and identify kalām-related content in his surviving works, exploring their implications for his sectarian persona. By referencing the works of earlier and contemporary scholars, we aim to fill the gap in modern research regarding al-Nasafī’s kalām identity.
Özet
Ebû Mutî‘ Mekhûl en-Nesefî (ö. 318/930) hicrî üçüncü asırda yaşamış ve hicrî dördüncü asrın başlarında vefat etmiş Mâverâünnehir âlimidir. Hayatı ile ilgili bilgiler oldukça sınırlıdır. Günümüze ulaşan eserleri ve âlimlerin tabakât kitaplarında yer alan bilgiler vasıtasıyla mezhepler tarihi, fıkıh, hadis ve tasavvuf gibi ilim dallarıyla uğraştığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Ebû Mutî‘ en-Nesefî’nin eserlerinde kelâm ilmi ile de ilgilenmiş olduğuna delâlet edebilecek pek çok ifade bulunmaktadır. Mâverâünnehir bölgesinde o yıllarda kelâm ilmi henüz geniş kesimlerce resmi bir hüviyet kazanmamışken Nesefî’nin bu ilimle ilgilenmiş olması üzerinde durulması gereken bir konudur. Ancak Nesefî’nin hayatı ve ilmi kişiliği ile ilgili yapılmış güncel çalışmalarda kelâmcı kişiliği yeterince aydınlatılmış değildir. Bu çalışmalarda Nesefî’nin mezhebî kimliği üzerinde farklı görüşler ortaya atılmış ve daha çok mezhepler tarihçiliği ve mutasavvıf kişiliği üzerinde durulmuştur. Nesefî’nin eserleri incelendiğinde kelâm ilmi ile ilişkilendirilebilecek birçok ifade bulunmaktadır. Ancak yine de onun eserlerinde doğrudan ilm-i kelâm ifadesi yer almamaktadır. Bizler çalışmamızda Nesefî’nin mezhebî kişiliği ile ilgili yapılmış güncel yorumlara değinecek ve ardından hocaları vasıtasıyla ait olduğu itikâdî geleneği ortaya çıkarmaya çalışacağız. Son olarak günümüze kadar ulaşmış eserlerinde yer alan kelâm ilmi ile ilişkilendirilebilecek kısımların neler olduğuna, bu kısımların onun mezhebî kişiliği hakkında verdiği bilgilere yer vereceğeyiz. Bunu yaparken Nesefî’den önce yaşamış ve çağdaşı olan âlimlerin eserlerine de müracaat edeceğiz. Böylelikle Ebû Mutî‘ en-Nesefî’nin kelâmcı kişiliği ile ilgili güncel çalışmalarda yer alan boşluğun giderilebileceğini düşünmekteyiz.