Journals / Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

The Semiotics of Symbol and Myth in the Arabic Short Story

Arap Kısa Öyküsünde Sembol ve Mitin Göstergebilimi

Bozan Alhamad(Aksaray Üniversitesi)0000-0001-8446-8505
Pages
352–379
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In conclusion, the study reveals that the interplay between symbol and myth plays a decisive role in the aesthetic maturation of the modern Arabic short story, representing literature’s capacity to reconstruct social memory, identity, and cultural resilience.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the narrative functions of symbol and myth in the modern Arabic short story within a semiotic and critical framework, aiming to elucidate the role of these two aesthetic components in the intellectual, structural, and thematic transformation of Arabic literature throughout its modernization process.
📊
Key Findings & Data:The central premise of the research is that symbol and myth are not merely decorative literary devices but rather two complementary narrative strategies that indirectly reflect the social, political, and existential realities of the Arab world.
💡
Conclusion & Impact:In conclusion, the study reveals that the interplay between symbol and myth plays a decisive role in the aesthetic maturation of the modern Arabic short story, representing literature’s capacity to reconstruct social memory, identity, and cultural resilience.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Arap Edebiyatı · Çağdaş Arap Edebiyatı · Arap Kısa Öyküsü

Abstract

This study examines the narrative functions of symbol and myth in the modern Arabic short story within a semiotic and critical framework, aiming to elucidate the role of these two aesthetic components in the intellectual, structural, and thematic transformation of Arabic literature throughout its modernization process. The central premise of the research is that symbol and myth are not merely decorative literary devices but rather two complementary narrative strategies that indirectly reflect the social, political, and existential realities of the Arab world. In this sense, symbol and myth transcend the limits of direct discourse, producing new layers of meaning through association and implication, thereby creating an interactive semantic space between the reader and the text. The study adopts a qualitative and text-centered methodology, analyzing modern Arabic short stories—particularly those written since the second half of the twentieth century—in terms of their symbolic discourse, implicit meaning networks, narrative–context relationships, and mythological references. The analyses reveal that the symbol functions not only as an aesthetic image but also as an effective semiotic system for exploring social consciousness, identity, power, resistance, gender relations, environmental concerns, and generational conflicts. Myth, on the other hand, operates as a form of historical and cultural memory that endows the modern short story with both timelessness and universality. In this context, myth serves as an interface connecting the narrative patterns of the past with contemporary social realities, reconstructing the individual’s inner conflicts and existential anxieties within a broader collective framework. The theoretical framework of the study is based on an interdisciplinary approach. In this regard, the semiotic analyses draw upon Ferdinand de Saussure’s approach based on the concepts of signifier and signified; while the myth analyses are grounded in Claude Lévi-Strauss’s structuralist myth theory. Furthermore, Carl Gustav Jung’s concepts of the archetype and collective unconscious are taken into account as the theoretical background to explain the psychological and cultural dimensions of symbols. The meaning-multiplying capacity of the symbol allows language to transcend its direct communicative function and construct a concealed, multi-layered semantic network. Myth, in turn, imparts historical depth, cultural continuity, and a metaphysical dimension to the narrative, thereby expanding the aesthetic and intellectual horizons of the modern Arabic short story. In the examined examples, myth is associated with the individual’s quest for identity, confrontation with fate, and pursuit of liberation through supernatural figures, archetypal characters, and themes of death and rebirth. The findings demonstrate that when employed together, symbol and myth generate semantic shifts and multiple interpretive spaces that elevate the narrative to a multi-layered aesthetic plane. This interaction transforms the modern Arabic short story from a medium of mere social critique or individual narration into a sophisticated artistic form that reconstructs the human existential experience on a symbolic level. Moreover, the research shows that symbolic and mythological expression enables authors to develop an indirect language of critique in response to censorship, political repression, and social taboos. Thus, symbol and myth emerge as instruments of both artistic emancipation and intellectual profundity in modern Arabic storytelling. In conclusion, the study reveals that the interplay between symbol and myth plays a decisive role in the aesthetic maturation of the modern Arabic short story, representing literature’s capacity to reconstruct social memory, identity, and cultural resilience.

Özet

Bu çalışma, modern Arap kısa öyküsünde sembol ve mitin anlatısal işlevlerini göstergebilimsel ve eleştirel bir çerçevede incelemekte; bu iki estetik unsurun, Arap edebiyatının modernleşme sürecindeki düşünsel, biçimsel ve tematik dönüşümde oynadığı rolü açıklamayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel varsayımı, sembol ve mitin yalnızca edebî süsleme unsurları değil, aynı zamanda Arap dünyasının toplumsal, siyasal ve varoluşsal gerçekliğini dolaylı biçimde yansıtan iki tamamlayıcı anlatı stratejisi olduğudur. Bu yönüyle sembol ve mit, doğrudan söylemin sınırlarını aşarak, çağrışım ve ima yoluyla yeni anlamlar üreten, okurla metin arasında etkileşimli bir anlam alanı kuran yapılar olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel ve metin merkezli bir yöntem benimsenmiş; özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren kaleme alınan modern Arap kısa öykülerinde sembolik ve mitolojik anlatımın belirgin biçimde kullanıldığı metinler seçilerek simgesel söylem, örtük anlam ağları, anlatı–bağlam ilişkisi ve mitolojik göndermeler açısından çözümlenmiştir. İncelenen metinlerde sembolün yalnızca bir estetik imge değil, toplumsal bilinç, kimlik, iktidar, direniş, toplumsal cinsiyet, çevre ve kuşak çatışmaları gibi olguların çözümlemesinde etkin bir gösterge sistemine dönüştüğü tespit edilmiştir. Mitin ise tarihsel ve kültürel bir bellek formu olarak, modern öyküye hem zamansızlık hem de evrensellik boyutu kazandırdığı görülmüştür. Bu bağlamda mit, geçmişin anlatı kalıplarını çağdaş toplumsal gerçeklikle ilişkilendiren bir arayüz işlevi görmekte; bireyin içsel çatışmalarını, toplumsal baskılarla birleşen varoluşsal kaygıları yeniden kurgulayan bir yapı olarak öne çıkmaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi ise disiplinler arası bir yaklaşıma dayanmaktadır. Bu bağlamda göstergebilimsel çözümlemelerde Ferdinand de Saussure’ün gösteren ve gösterilen kavramlarına dayalı yaklaşımından yararlanılmış; mit çözümlemelerinde Claude Lévi-Strauss’un yapısalcı mit kuramı esas alınmıştır. Bunun yanı sıra sembollerin psikolojik ve kültürel boyutlarını açıklamak amacıyla Carl Gustav Jung’un arketip ve kolektif bilinçdışı kavramları da teorik arka plan olarak dikkate alınmıştır. Sembolün anlam çoğaltıcı özelliği, dilin doğrudan iletim işlevini aşarak gizli, çoklu bir anlam ağı kurmasına olanak tanımaktadır. Mit ise anlatıya tarihsel derinlik, kültürel süreklilik ve metafizik boyut kazandırmakta; böylece modern Arap öyküsünün estetik ve düşünsel ufkunu genişletmektedir. İncelenen örneklerde mit, doğaüstü figürler, arketip karakterler, ölüm ve yeniden doğuş gibi temalar aracılığıyla bireyin kimlik arayışı, kaderle yüzleşmesi ve özgürleşme çabasıyla ilişkilendirilmiştir. Çalışma, sembol ve mitin birlikte kullanıldığında, metinde anlam kaymaları ve çoklu yorum alanları yaratarak anlatıyı çok katmanlı bir estetik düzleme taşıdığını göstermektedir. Bu etkileşim, modern Arap kısa öyküsünü yalnızca toplumsal eleştiri veya bireysel anlatı düzeyinden çıkararak, insanın varoluşsal deneyimini simgesel düzeyde yeniden kuran bir sanatsal forma dönüştürmektedir. Ayrıca araştırma, sembolik ve mitolojik anlatımın, yazarların sansür, politik baskı ve toplumsal tabular karşısında dolaylı bir eleştiri dili geliştirmelerine olanak tanıdığını da ortaya koymaktadır. Böylece sembol ve mit, modern Arap öyküsünde hem sanatsal özgürleşmenin hem de düşünsel derinleşmenin araçları hâline gelmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, sembol ve mit etkileşiminin modern Arap kısa öyküsünün estetik olgunlaşma sürecinde belirleyici bir rol oynadığını; bu iki anlatı stratejisinin, edebiyatın toplumsal hafızayı, kimliği ve kültürel direnci yeniden üretme gücünü temsil ettiğini göstermektedir.

🔖

Cite This Article

Alhamad, B. (2026). The Semiotics of Symbol and Myth in the Arabic Short Story. Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 352–379. https://doi.org/10.32955/neu.ilaf.2026.12.1.13

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (49)

  1. Abbâd, Abdurrahmân. el-Muğaffelûne’n-nâfi’ûn. Beyrut: Menşûrâtu Filistîn, 1981.
  2. Abdülganî, Muhammed es-Seyyid Muhammed. “Nazratü’l-esniyyîn ile’l-ustûra”. Âlemu’l-fikr 4 (2012), 7-45.
  3. Abdülkâdir, Ahmed. er-Remziyye fi’l-edebi’l-Mısrî. Kahire: Dâru’s-Sekāfe, 2010.
  4. Alî, Abdurridâ. “Tevzîfü’l-ustûra fi’r-rivâye”. Mecelletü’l-aklâm 9 (1972), 75-78.
  5. Aristo. Kitâbu’l-ibâra, tercümetü Ahmed Fuâd el-ehvânî. Şam: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabiyy, 1980.
  6. Câhiz Ebû Osmân ʿAmr b. Bahr. Kitâbü’l-hayevân. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1424/2002.
  7. Câsim, Nâsır Sâlim. en-Nûru’l-esved. Beyrut: Müessesetü’l-İntişâri’l-’Arabî, 2020.
  8. Cündî, Semîr. et-Tûfân. Kudüs: ed-Dâru li’n-Neşri ve’t-Tevzî’, 2006.
  9. Dumra, Yûsuf. Tarîku’l-harîr. Amman: Menşûrâtü Vizâreti’s-Sekâfe, 2017.
  10. Fâyiz, Cemâl. ʿAnâkîdü’l-beşer. Doha: Şeriketü’l-Halîc li’n-Neşr ve’t-Tıbâʿa, 2016.
  11. Feylâlî, Hüseyin. el-Bahsü ʿani’l-vehm. Cezair: Râbiṭatü Küttâbi’l-İhtilâf, 2001.
  12. Fîrûzâbâdî Ebu’t-Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Ya‘kûb b. Muhammed. el-Kâmûsü’l-muhît. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2005.
  13. Frazer, James. el-Ğusnü’z-zehebî. çev. Muhammed Ziyâd Kube. Abudabi: Meşrûʿu Kelime, 2013.
  14. Freud, Sigmund. Tefsîrü’l-ahlâm. çev. Fehmî Luḳā. Kahire: Maṭbaʿatü’l-Hilâl, 1980.
  15. Halîfe, Abdullâh. el-A’mâlü’l-kasasiyye. Şam: Dâru Nînvâ, 2021.
  16. Halîl, Ahmed. Mazmûnü’l-ustûra fi’l-fikri’l-ʿArabî. Beyrut: Dâru’t-Talîʿa, 1986.
  17. Halîl, İbrâhîm. Entolociyyetü’l-kıssati’l-Filistîniyyeti’l-kasîra. Amman: Dâru’l-Kirmil, 1990.
  18. Hallâse, Ammar. “Delâletü’l-üstûra fî rivâyeti Rîhi’l-Cenûb”. Mecelletü’l-edebi ve’l-lüga 4 (Mayıs 2025) 15-22. https://dspace.univ-ouargla.dz/jspui/bitstream/123456789/6688/1/T0402.pdf
  19. Hâzimî, Hasan. Mecmûʿatü tilke’t-tefâsîl. Riyad: Dâru İşbîliye, 2000.
  20. Hudayr, Muhammed. “Ru’yâ’l-burc”. Mecelletü’l-aklâm 11 (1988), 137-145.
  21. Hûrî, İdrîs. Beytü’n-nuʿâs. ed-Dâru’l-Beydâʾ: Menşûrâtü Külliyyeti’l-Âdâb fî Câmiʿati İbn Mesîk, 2008.
  22. İbn Manzûr Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem. Lisânu’l-Arab. Beyrut: Dâru Sâdir, 1414/1993.
  23. İbrâhîm, Muhammed. Muhtârât mine’l-İmârât. Amman: Menşûrâtu İttihâdi’l-Küttâbi’l-’Arab, 1994.
  24. İbrâhîm, Sun‘ullâh. Verde. Kahire: Dâru’l-Müstakbili’l-ʿArabî, 2000.
  25. İsmaîl, İzzeddin. el-Edebü ve fünûn, dirâsetün ve nakd. Kahire: Dâru’l-Fikri’l-Arabiyy, 2013.
  26. Karaismailoğlu, Adnan. “Kelîle ve Dimne”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 25/210-212. Ankara: TDV Yayınları, 2022. https://islamansiklopedisi.org.tr/kelile-ve-dimne
  27. Kehîli, Venâsse. “Tavzîfü’l-üstûra fi’l-kıssati’l-kasîra dirâsetün nakdiyyetün üstûriyyetün fî kıssati ‘el-Muvâtinü’l-ahîr’ li Senâ’i Şa’lân” 7/1 (30 Haziran 2021), 17-25.
  28. Kenefânî, Ğassân. Edebü’l-mukāveme fî Filastîne’l-muhtelle. Beyrut: Müessesetü’l-Ebhâŝi’l-ʿArabiyye, 1982.
  29. Kınye, Ömer. el-Edebü’l-Cezîriyyi’l-hadîs târîhan ve kadâyâ ve aʿlâmen. Cezair: Divânu’l-matbûʿâti’l-câmiʿiyye, 1995.
  30. Kırmân, Abdülkerîm. en-Nebd. Nablus: Menşûrâtü Yesâri’d-Dâhil, 1981.
  31. Kudâme b. Ca’fer b. Kudâme b. Ziyad. Nakdü’n-nesr. thk. Kemal Mustafa. Kahire: Mektebetü’l-Hancî, 1979.
  32. Lalande, André. el-Mevsû’atü’l-felsefiyye. thk. Halîl Ahmed Halîl. Beyrut: Menşûrâtu Oveydât, 1996.
  33. Lukács, Georg. er-Rivâyetü’t-târîhiyye. çev. Sâlih Cevâd et-Tı’me. Beyrut: Dâru’t-Tenvîr, 2009.
  34. Mahfûz, Necîb. Beyne’l-kasreyn. Kahire: Dâru’ş-Şurûḳ, 2006.
  35. Malinowski, Bronisław. el-Vazîfetü’s- sekāfiyye li’l-ustûra. çev. İyâd Muhyiddîn. Beyrut: Dâru’t-Talîʿa, 2012.
  36. Mazhar, Süleymân. Esâtîru’l-garb. Kahire: Daru’ş-Şurûk, 2000.
  37. Mekkî, Tâhir Ahmed. el-Kıssatü’l-kasîra, dirâsetün ve muhâdarât. Kahire: Dâru’l-Maârif, 1978.
  38. Munîf, Abdurrahmân. Şarku’l-mutavassit. Beyrut: el-Müessesetü’l-ʿArabiyye li’d-Dirâsât ve’n-Neşr, 1983.
  39. Münâsıra, Hüseyin. et-Tefessu hulmen. Amman: Dâru Fedâât, 2009.
  40. Nasr, Âtıf Cûde. er-Ramzü’ş-şi’rî inde’s-sûfiyye. Beyrut: Dâru’l-Endülüs ve Dâru’l-Kindî, 1978.
  41. Nessâc, Seyyid Hâmid. Bânûrâmâ er-rivâyeti’l-ʿArabiyyeti’l-hadîse. Kahire: Dâru Garîb li’t-Tıbâʿa, 2007.
  42. Nüsûr, Teysir Recep Selim. “Teclîlâtü’r-remzi fi’l-kıssati’l-kasîrati’s-Sûriyyeti’l-mu’âsira”. Mecelletu’l-Funun ve’l-Adab ve Ulumi’l-İnsaniyyat ve’l-İctima’ 89 (30 Mart 2023), 126-153. https://doi.org/10.33193/JALHSS.89.2023.804
  43. Ömer, Ahmed Muhtâr. Mu’cemu’l-lügati’l-Arabiyyetü’l-muâsira. Kahire: Âlemü’l-Kütüb, ts.
  44. Sabbâğ, Ahmed. ed-Delâletü’r-remziyye fi’ş-şiʿri’l-ʿArabî. Beyrut: Dâru’n-Nehâr, 2015.
  45. Sâlih, Tayyib. Mevsimu’l-hicre ile’ş-şemâl. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1997.
  46. Sâliha, Nihâd. el-Medârisü’l-mesrahiyyetü’l-muʿâsira. Kahire: el-Hey’etü’l-Mısriyyeti’l-ʿÂmme li’l-Kitâb, 1982.
  47. Sükkerî, Ebû Saʿîd. Dîvânü Kâʿb b. Züheyr. çev. Hannâ Nasr el-Hattî. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-ʿArab, 1994.
  48. Tâmir, Zekeriyyâ. en-Numûr fi’l-yevmi’l-ʿâşir. Beyrut: Dâru’l-Âdâb, 1983.
  49. Yâsîn, Ferac. Ramâdü’l-ekâvîl. Bağdat: Dâru’ş-Şuûni’s-Sekâfiyyeti’l-’Âmme, 2006.