Journals / Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Psychological Effects of Divorce and Religious Meaning-Making Processes in the Context of Separation Trauma

Ayrılık Travması Bağlamında Boşanmanın Psikolojik Etkileri ve Dini Anlamlandırma Süreçleri

Fatma Baynal(Yalova Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi)0000-0002-6705-4340
Pages
265–295
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this context, the religious meaning-making processes addressed in this study may contribute to the literature by providing a theoretical framework for the development of psychometrically valid and reliable quantitative measurement tools in future research.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Traumas are among the significant experiences that profoundly affect individuals' psychological functioning and life integrity.
📊
Key Findings & Data:The separation of a parent from a child can increase the child's need for love and attention; family conflicts witnessed by children or communicated to them can pave the way for the development of psychological problems.
💡
Conclusion & Impact:In this context, the religious meaning-making processes addressed in this study may contribute to the literature by providing a theoretical framework for the development of psychometrically valid and reliable quantitative measurement tools in future research.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Din Psikolojisi · Ayrılık Travması · Boşanma

Abstract

Traumas are among the significant experiences that profoundly affect individuals' psychological functioning and life integrity. Interpersonal relationships, which play a decisive role in human life, can acquire a traumatic nature as a result of disappointments and negative experiences. In this context, it is possible to say that separation experiences arising from relationships have traumatic effects on individuals. Divorce, which can be evaluated within the scope of separation traumas, can have multidimensional and profound effects on an individual's psychological structure. However, it is often difficult for individuals to make sense of the traumatic experiences they encounter during the divorce process. This study examines the psychological effects of divorce in the context of separation trauma and the religious interpretation of this process. The main objective of the study is to reveal the psychological effects of divorce, which is considered a form of separation trauma, on the individual and to examine these effects within the framework of religious interpretation approaches. The study was designed as a literature-based research study. Research findings show that divorce, one of the types of separation trauma, deeply affects individuals psychologically and can pave the way for various psychological problems such as anxiety, fear, and depression. It has been observed that both women and men may experience stress, anxiety, and depression during the divorce process due to factors such as feelings of loneliness, social isolation, economic difficulties, and disappointment. However, it can be said that divorce has more pronounced and lasting effects on children in terms of separation trauma. The separation of a parent from a child can increase the child's need for love and attention; family conflicts witnessed by children or communicated to them can pave the way for the development of psychological problems. It is believed that this situation may lead to new traumatic experiences in later years or an increased tendency toward divorce in the individual's own life. Turning to religious explanations such as the transience of the world, the concept of trial, and divine justice; regulating emotions through forms of spiritual acceptance such as patience, gratitude, and forgiveness; participation in religion-based social support networks; and attributing spiritual meaning to religious texts and lived experiences emerge as key elements that can be examined within the context of the process of religious meaning-making. In this context, religious values play a supportive role in individuals' interpretation of the traumatic process and in restoring emotional balance. The findings point to the importance of reducing the negative effects of traumatic experiences such as parental separation during childhood and highlight the need for psychological, spiritual, and social support for individuals experiencing separation trauma, especially children. In this context, the religious meaning-making processes addressed in this study may contribute to the literature by providing a theoretical framework for the development of psychometrically valid and reliable quantitative measurement tools in future research.

Özet

Travmalar, bireylerin psikolojik işleyişini ve yaşam bütünlüğünü derinden etkileyen önemli yaşantılar arasında yer almaktadır. İnsan yaşamında belirleyici bir role sahip olan kişilerarası ilişkiler, yaşanan hayal kırıklıkları ve olumsuz deneyimler sonucunda travmatik bir nitelik kazanabilmektedir. Bu bağlamda, ilişkilerden kaynaklanan ayrılık deneyimlerinin birey üzerinde travmatik etkiler oluşturduğunu söylemek mümkündür. Ayrılık travmaları kapsamında değerlendirilebilecek olan boşanma, bireyin psikolojik yapısı üzerinde çok boyutlu ve derin etkiler doğurabilmektedir. Bununla birlikte, boşanma sürecinde yaşanan travmatik deneyimlerin birey tarafından anlamlandırılması çoğu zaman güçleşmektedir. Bu araştırmada, ayrılık travması bağlamında boşanmanın psikolojik etkileri ile söz konusu sürecin dinî açıdan anlamlandırılması ele alınmıştır. Araştırmanın temel amacı, ayrılık travmaları arasında değerlendirilen boşanmanın birey üzerindeki psikolojik etkilerini ortaya koymak ve bu etkileri dinî anlamlandırma yaklaşımları çerçevesinde incelemektir. Çalışma, literatür temelli bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırma sonuçları, ayrılık travması türlerinden biri olan boşanmanın bireyi psikolojik açıdan derinden etkilediğini ve kaygı, korku ile depresyon gibi çeşitli psikolojik sorunların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabildiğini göstermektedir. Kadın ve erkeklerin boşanma sürecinde yalnızlık hissi, sosyal izolasyon, ekonomik güçlükler ve hayal kırıklıkları gibi etkenler nedeniyle stres, kaygı ve depresyon yaşayabildikleri görülmektedir. Bununla birlikte, ayrılık travması açısından boşanmanın çocuklar üzerinde daha belirgin ve kalıcı etkiler oluşturduğu söylenebilir. Ebeveynlerden birinin çocuktan uzaklaşması, çocuğun sevgi ve ilgi ihtiyacının artmasına yol açabilmekte; çocukların önünde yaşanan ya da kendilerine aktarılan aile içi çatışmalar ise ruhsal sorunların oluşumuna zemin hazırlayabilmektedir. Bu durumun, çocuklarda ilerleyen yıllarda yeni travmatik yaşantıların ortaya çıkmasına ya da bireyin kendi yaşamında boşanmaya yönelik eğilimlerin artmasına neden olabileceği değerlendirilmektedir. Dünyanın geçiciliği, imtihan ve ilahi adalet anlayışı gibi dinî açıklamalara yönelme; sabır, şükür ve affedicilik gibi manevi kabullenme biçimleri aracılığıyla duyguların düzenlenmesi, dinî temelli sosyal destek ağlarına katılım, dinî metinlere ve yaşanılan deneyimlere manevî bir anlam atfedilmesi dinî anlamlandırma süreci bağlamında ele alınabilecek önemli unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bu çerçevede, dinî değerlerin bireylerin travmatik süreci anlamlandırmalarında ve duygusal dengenin yeniden sağlanmasında destekleyici bir rol üstlendiği görülmektedir. Sonuç olarak, çocukluk döneminde yaşanan ebeveyn ayrılığı gibi travmatik deneyimlerin olumsuz etkilerinin azaltılmasının önemi ortaya çıkmakta; başta çocuklar olmak üzere ayrılık travması yaşayan bireyler için psikososyal desteğin yanında hayatı anlamlandırma ve dinî anlamlandırmanın önemi anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada ele alınan dinî anlamlandırma süreçlerinin, ilerleyen araştırmalarda psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir nicel ölçme araçlarının geliştirilmesi önerilmektedir.

🔖

Cite This Article

Baynal, F. (2026). Psychological Effects of Divorce and Religious Meaning-Making Processes in the Context of Separation Trauma. Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 265–295. https://doi.org/10.32955/neu.ilaf.2026.12.1.10

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (119)

  1. Acar, Ceyda. “Göç Eden ve Yoksul Kadınların Boşanma Sonrası Hayatta Kalma Stratejilerinin Niteliksel Analiz ile Değerlendirilmesi”. Atatürk Üniversitesi Yayınları 4/1 (2022), 1-10.
  2. Akgül Sarpkaya, Olcay. “Boşanmış Kadınlarda Toplumsal Baskıya Direnme Stratejileri: Van Örneği”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 6/26 (2013), 29-50.
  3. Akıncı, Adem. “Hayata Anlam Vermede Dinî Değerlerin ve Din Öğretiminin Rolü”. Değerler Eğitimi Dergisi 3/9 (2005), 7-24.
  4. Aktaş, Çisem. “Boşanmanın Erkekler Üzerindeki Etkisi: İstanbul Örneği”. İmgelem 2 (2018), 25-54.
  5. Akyüz, Esra. Çocukluk Çağı Travmaları ve Boşanma İlişkisi: Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Kadın Danışma Merkezlerine Başvuran Bireyler Örneği. İstanbul: T.C. İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
  6. Aldwin, Carolyn M. “Posttraumatic Growth: A Developmental Perspective”. Psychological Inquiry 15/1 (2004), 19-92.
  7. Almeida, Margarida vd. “Meaning in life, meaning-making and posttraumatic growth in cancer patients: Systematic review and meta-analysis”. Frontiers in Psychology 13 (09 Aralık 2022), 995981. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.995981.
  8. Altundal Erkmen, Hatice. "The Perception of Women in Early Psychology of Religion: A Study in the Context of the Disciplinary Developments of Psychology of Women and Psychology of Religion”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 66/2 (November 2025), 865-904. https://doi.org/10.33227/auifd.1720287.
  9. Anand, Navya. Exploring Religious Meaning-Making in Individual Psychotherapy. London: University College London, 2021.
  10. Arıkan, Çiğdem. Yoksulluk, Evlilikte Geçimsizlik ve Boşanma. Ankara: Şafak Matbaacılık, 1992.
  11. Atay, Miray. Kemoterapi Tedavisi Gören Kanser Hastalarında Psikolojik Dayanıklılık ve Hayatın Anlamının Yaşanan Semptomlar Üzerine Etkisi. İstanbul: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  12. Auersperg, Felicitas vd. “Long-Term Effects of Parental Divorce on Mental Health – A Meta-Analysis”. Journal of Psychiatric Research 119 (Aralık 2019), 107-115. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2019.09.011
  13. Aydın, Okan - Baran, Gülen. “Toplumsal Değişme Sürecinde Evlenme ve Boşanma”. Toplum ve Sosyal Hizmet 2/2 (2010), 117-126.
  14. Ayten, Ali vd. “Dini başa çıkma, şükür ve hayat memnuniyeti i̇lişkisi: hastalar, hasta yakınları ve hastane çalışanları üzerine bir araştırma”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 12/2 (2012), 45-79.
  15. Ayten, Ali. Tanrı’ya Sığınmak. İstanbul: İz Yayıncılık, 2012.
  16. Bahadır, Abdulkerim. İnsanın Anlam Arayışı ve Din: Logoterapik Bir Araştırma. İstanbul: İnsan Yayınları, 2002.
  17. Balin, Hatice. “Aile İçi Rollerde Babalığın Önemi”. Çocuk ve Medeniyet 6/11 (06 Aralık 2021), 55-81.
  18. Baynal, Fatma. “Boşanma Sonrası Başa Çıkmada Dini ve Manevi Etkilerin İncelenmesi”. Bilimname 35 (2018), 253-282.
  19. Baynal, Fatma. “Modern Zamanın Kolaylıkları ve Kaygıları Arasında Ebeveyn Olmak: Helikopter Ebeveynlik ve Manevi Ebeveynlik Karşılaştırması”. Küresel Tehditler Karşısında Aile. ed. Turgay Şirin. 181-201. İstanbul: İstanbul Aile Vakfı Yayınları, 2024.
  20. Belen, Fatıma Zeynep. “Manevi Danışmanlıkta Bibliyoterapi Uygulama Örneği: Bibliyoterapi’nin Algılanan Stres ve Dini Başa Çıkma Üzerindeki Etkisi”. Toplum Bilimleri Dergisi 10/19 (2016), 9-42.
  21. Bilici, Ali Baz. “Hayatı Anlamlandırma Sürecinde Boşanmanın Ortaokul Çocukları Üzerindeki Psiko-Sosyal Etkileri, Fevzi Çakmak Ortaokulu Örneği”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 11/56 (2006).
  22. Birol, Sefa Şahan vd. “Kadınların Boşanma Sonrası Yaşamlarının Psiko-Sosyal Açıdan İncelenmesi”. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 19/32 (2017), 47-54.
  23. Boon, Christine. Women After Divorce: Exploring The Psychology Of Resilience. Pretoria: University of South Africa, 2005.
  24. Borelli, Jessica L. - Sbarra, David A. “Trauma History and Linguistic Self-Focus Moderate the Course of Psychological Adjustment to Divorce”. Journal of Social and Clinical Psychology 30/7 (Eylül 2011), 667-698. https://doi.org/10.1521/jscp.2011.30.7.667
  25. Bozkurt, Asiye. “Boşanma Sürecinde ve Sonrasında Kadın”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi 1/2 (2021), 97-114.
  26. Buehler, Cheryl - Langenbrunner, Mary. “Divorce-Related Stressors”. Journal of Divorce 11/1 (26 Ekim 1987), 25-50. https://doi.org/10.1300/J279v11n01_02
  27. Can, Yücel - Aksu, Nazlı Buket. “Boşanma Sürecinde ve Sonrasında Kadın”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 15/58 (2016), 888-902.
  28. Ceylan, Melike - Kışlak, Şennur. “Posttraumatic Growth in Battered Women and the Reflection of Violence on Post-Divorce Growth: A Systematic Review”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 16/4 (Aralık 2024), 740-752. https://doi.org/10.18863/pgy.1379675
  29. Cihan, Ümran. Boşanan Kadının Durumu: Elazığ Örneği. Elazığ: Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  30. Clemente, Miguel vd. “Revenge among Parents Who Have Broken up Their Relationship through Family Law Courts: Its Dimensions and Measurement Proposal”. International Journal of Environmental Research and Public Health 16/24 (Aralık 2019), 1-17. https://doi.org/10.3390/ijerph16244958
  31. Cobb, Amanda R. vd. “Correlates of Posttraumatic Growth in Survivors of Intimate Partner Violence”. Journal of Traumatic Stress 19/6 (Aralık 2006), 895-903. https://doi.org/10.1002/jts.20171
  32. David, Adam B. vd. “Meaning in Life as a Mechanism between Perceived Posttraumatic Growth and Subsequent Mental Health in OEF/OIF/OND Military Veterans”. The Journal of Positive Psychology 19/3 (03 Mayıs 2024), 490-498. https://doi.org/10.1080/17439760.2023.2218342
  33. Demirel, Yüksel. “Baba Yokluğunun Ergenler Üzerindeki Olumsuz Etkileri”. Journal of Social and Humanities Sciences Research 8/66 (2021), 413-424.
  34. Diyanet İşleri Başkanlığı. "Hadislerle İslam". Erişim 21 Eylül 2025. https://hadislerleislam.diyanet.gov.tr/pdf/index.php?DERGI=hadislerle_islam_cilt3.pdf
  35. Dorris, Brianna Grace - Plisco, Mary Keeley. “Early Relational Trauma and the Development of Internalizing Symptoms in Females with Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome”. Journal of Trauma & Dissociation 26/5 (20 Ekim 2025), 617-633. https://doi.org/10.1080/15299732.2025.2542122
  36. Dreidi, Mu’taz vd. “The effects of mother-child relationship and mother’s personality traits on Child’s emotional and behavioral well-being”. Journal of Neonatal Nursing 30/5 (01 Ekim 2024), 470-475. https://doi.org/10.1016/j.jnn.2024.01.008
  37. Dreman, Solly. “Coping with the Trauma of Divorce”. Journal of Traumatic Stress 4/1 (Ocak 1991), 113-121. https://doi.org/10.1002/jts.2490040109
  38. Dursun, Pınar - Söylemez, İbrahim. “Travma Sonrası Büyüme: Gözden Geçirilmiş Son Model ile Kapsamlı Bir Değerlendirme”. Türk Psikiyatri Dergisi 31/1 (2020), 57-68.
  39. Engin, Esra - Demir, Serap. “Covid-19 Pandemi Sürecinde Boşanma ve Boşanmanın Ruh Sağlığına Etkileri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 6/25 (2022), 14-28.
  40. Ercan, Soner. “Varoluşsal Şükür ve Kanaat Erdemi İlişkisi”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2024), 895-914.
  41. Ferah, Nimet. “Boşanma Sürecindeki Bireylerde Depresyon Anksiyete Stres ve Dini Başa Çıkma Arasındaki İlişki”. Bilimname XXXVII (2019), 383-405.
  42. Frankl, Victor. Duyulmayan Anlam Çığlığı Psikoterapi ve Hümanizm. çev. Selçuk Budak. Ankara: Öteki Yayınları, 1994.
  43. Frankl, Victor. İnsanın Anlam Arayışı. İstanbul: Okuyan Us, 2009.
  44. Gabrić, Branka. “Religion and Health: The Role of Religious Communities”. JCSW (Journal of Church and State) 65 (2024), 61-72. https://doi.org/10.17879/jcsw-2024-6006
  45. Giunta, Serena vd. “Study on the Relationship between Interpersonal Trauma, Attachment Styles and Aggressive Tendencies among Adults”. Mediterranean Journal of Clinical Psychology 7/3 (12 Aralık 2019), (2019) 1-19. https://doi.org/10.6092/2282-1619/2019.7.2166
  46. Göcen, Gülüşan. Şükür Pozitif Psikolojiden Din Psikolojisine Köprü. İstanbul: DEM Yayınları, 2014.
  47. Gökçe, Burak. Boşanmış Ebeveynlerin Boşanma Nedenleri ve Boşanma Kararlarına İlişkin Nitel Bir Araştırma. Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
  48. Greene, Shannon M. “Risk and Resilience after Divorce”. Normal Family Process 96-120 ed. Froma Walsh. New York: Guilford, 2003.
  49. Greif, Geoffrey L. Out of Touch: When Parents and Children Lose Contact after Divorce. New York: Oxford University Press, 1997.
  50. Hakkim, Adeeba - Deb, Amrita. “Religious Meaning-Making and Prosocial Action among Disaster Response Volunteers”. Mental Health, Religion & Culture 25/7 (2022), 712-734.
  51. Halama, Peter. “On the Relationship between Religiosity and Life Meaningfulness”. Archive for the Psychology of Religion 24 (2002), 218-233.
  52. Han, Byung-Chul. Palyatif Toplum Günümüzde Acı. İstanbul: Metis Yayınları, 2022.
  53. Han, Byung-Chul. Şeffaflık Toplumu. çev. Haluk Barışcan. İstanbul: Metis Yayınları, 2024.
  54. Han, Suk-Jung vd. “The Impact of Resilience on Post-Traumatic Growth among Nurses in COVID-19-Designated Hospitals: The Mediating Effect of Meaning in Life”. Healthcare 11/21 (2023), 2895. https://doi.org/10.3390/healthcare11212895
  55. Isobel, Sophie vd. “Psychological Trauma in the Context of Familial Relationships: A Concept Analysis”. Trauma, Violence, & Abuse 20/4 (01 Ekim 2019), 549-559. https://doi.org/10.1177/1524838017726424
  56. James, William. Dini Deneyimin Çeşitleri İnsan Doğaası Üzerine Bir İnceleme. çev. İsmail Hakkı Yılmaz. İstanbul: Pinhan Yayınları, 2017.
  57. Janoff-Bulman, Ronnie. “Posttraumatic growth: Three explanatory models”. Psychological Inquiry 15/1 (2004), 30-34.
  58. Jim, Heater S. vd. “Measuring Meaning in Life Following Cancer”. Quality of Life Research 15/8 (2006), 1355-1371.
  59. Kandemir, Yusuf. Kader İnancının Psikoterapik Açıdan Fonksiyonu. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2006.
  60. Karahan, Ayşegül Sayan. “Boşanma Sürecinde Psikolojik Müdahaleler Üzerine Bir Derleme”. Ayna Klinik Psikoloji Dergisi 9/1 (2022), 88-111.
  61. Kur’an Yolu: Türkçe Meâl ve Tefsir. haz. Hayrettin Karaman vd. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2023.
  62. Kasapoğlu, Abdurrahman. Kur’an’da İman Psikolojisi. İstanbul: Yalnızkurt Yayınları, 1997.
  63. Kasapoğlu, Abdurrahman. “Kur’an’da Terapötik Boşanma”. Bilimname IX/3 (2005), 75-87.
  64. Kauppinen, Antti. “Meaning and Happiness”. Philosophical Topics 41/1 (2013), 161-185.
  65. Keskin, Gurbet Sıla. Travmatik Bir Yaşantı Olarak Boşanma: Aile İçi Şiddet, Travmatik Stres ve Sosyal Desteğin Travma Sonrası Büyüme ile İlişkisi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2013.
  66. Koç, Mustafa. “Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 59 (Aralık 2025), 517-549.
  67. Koenig, HG vd. “Religious Coping and Health Status in Medically Ill Hospitalized Older Adults.” J Nerv Ment Dis 186/9 (1998), 513-521.
  68. Kołodziej-Zaleska, Anna - Przybyła-Basista, Hanna. “Psychological Well-Being of Individuals after Divorce: the Role of Social Support”. Current Issues in Personality Psychology 4/4 (2016), 206-216.
  69. Krok, Dariusz. “The Role of Meaning in Life Within the Relations of Religious Coping and Psychological Well-Being”. Journal of Religion and Health 54/6 (2015), 2292-2308.
  70. Kucur, Fatih - Kelebek, Özlem. “Boşanmış Kadınların Boşanma Aşaması, Süreci ve Sonrasında Yaşadıkları Zorluklar: Esenler SHM Örneği”. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi 80 (2021), 231-266.
  71. Kuk, Anna - Guszkowska, Monika. “Changes and Predictors of the Sense of Meaning in Life in Polish University Students Participating in Psychological Workshops Communication–Forgiveness–Love”. Journal of Religion and Health 58/4 (2019), 1095-1106.
  72. Lee, Sueheon. “Removing the Stigma of Divorce: Happiness Before and After Remarriage”. SOEP papers on Multidisciplinary Panel Data Research 1061. Berlin: DIW Berlin, 2019. Erişim 12 Ocak 2026 http://www.diw.de/soeppapers.
  73. Levin, Jeffrey S. - Taylor, Robert Joseph. “Panel Analyses of Religious Involvement and Well-Being in African Americans: Contemporaneous vs. Longitudinal Effects”. Journal for the Scientific Study of Religion 37/4 (1998), 695-709.
  74. Marshall, Emma M - Kuijer, Roeline G. “Weathering the storm? The impact of trauma on romantic relationships”. Relationships and stress 13 (01 Şubat 2017), 54-59. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2016.04.013
  75. Mevlana. Mesnevi. çev. Abdülbaki Gölpınarlı. İstanbul: İnkılap Kitabevi, 2014.
  76. Mostarac, Ivana - Brajković, Lovorka. “Life After Facing Cancer: Posttraumatic Growth, Meaning in Life and Life Satisfaction”. Journal of Clinical Psychology in Medical Settings 29/1 (Mart 2022), 92-102. https://doi.org/10.1007/s10880-021-09786-0
  77. Mulahalilović, Aron vd. “Meaning and the Sense of Meaning in Life from a Health Perspective”. Psychiatria Danubina 33/4 (2021), 1025-1031.
  78. Oğurtan, Sevim Güler. Boşandım Diyemedim: Boşanmanın Aile ve Toplum Üzerine Etkileri. Konya: Çizgi yayınları, 2011.
  79. Özarslan, Selim. “Ahiret İnancının İnsanın Anlam Arayışına Müspet Katkısı”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 (2000), 295-307.
  80. Öztan, Arzu. İnsanın Anlam ve Mutluluk Arayışında İnancın Rolü. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  81. Öztürk, Abdullah Harun. Varoluşçu Bakışa Göre Hayatın Anlamı ve Amacının Depresyon ve Umutsuzlukla İlişkisi. İstanbul: Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
  82. Park, Crystal L. “Making Sense of the Meaning Literature: An Integrative Review of Meaning Making and Its Effects on Adjustment to Stressful Life Events”. Psychological Bulletin 136/2 (Mart 2010), 257-301. https://doi.org/10.1037/a0018301
  83. Park, Crystal L. “Religion as a Meaning‐ Making Framework in Coping with Life Stress”. Journal of social issues 61/4 (2005), 707-729.
  84. Pazer, Sora. Faith and Altruism: Exploring the Psychological Underpinnings of Compassionate Acts; Interdisciplinary Perspectives on the Interplay of Belief and Benevolence. München: GRIN Verlag, 2024. https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:0168-ssoar-96668-7.
  85. Perrig-Chiello, Pasqualina vd. “Patterns of Psychological Adaptation to Divorce After a Long-Term Marriage”. Journal of Social and Personal Relationships 32/3 (2015), 386-405.
  86. Rai, Srishti - Saxena, Tamanna. “A Study on Childhood Trauma and Relationship Satisfaction among Young Adults”. International Journal of Interdisciplinary Approaches in Psychology 3/4 (Ocak 2025), 94-101.
  87. Ratcliff, Jennifer J. vd. “Posttraumatic Growth and Meaning in Life Mediate the Relationship between Severity of Adolescent Bullying Victimization and Adulthood Health Outcomes”. Journal of Interpersonal Violence (31 Mayıs 2025). https://doi.org/10.1177/08862605251343203
  88. Rezapour, Mahdi. “Impacts of traumatic lifetime event on the likelihood of divorce”. Discover Psychology 4/1 (25 Ekim 2024), 157, 1-11. https://doi.org/10.1007/s44202-024-00272-w
  89. Sancaklı, Derya. Boşanmış Annelerin ve Çocuklarının Boşanma Sürecine İlişkin Yaşantıları. İstanbul: Maltepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2014.
  90. Sayan Karahan, Ayşegül. “Boşanma Sürecinde Psikolojik Müdahaleler Üzerine Bir Derleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9/1 (Şubat 2022), 88-111. https://doi.org/10.31682/ayna.943037
  91. Schulenberg, Stefan E. vd. “Logotherapy for Clinical Practice”. Psychotherapy: Theory, Research, Practice, Training 45/4 (2008), 447-463. https://doi.org/10.1037/a0014331
  92. Seki, Tolga - Başarıkan, Refika. “Boşanma Yaşantısı Olan Bireylerin Yaşamda Anlam ve Psikolojik Dayanıklılık Düzeyleri ile Travma Sonrası Büyümeleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 12/1 (Ocak 2023), 258-269. https://doi.org/10.33206/mjss.1166664
  93. Seligman, Martin E.P. Gerçek Mutluluk. çev. Semra Kunt Akbaş. Ankara: HYB Yayınları, 2002.
  94. Slanbekova, Gulnara vd. “The Impact of Coping and Emotional Intelligence on the Relationship between Posttraumatic Stress Disorder from Past Trauma, Adjustment Difficulty, and Psychological Distress Following Divorce”. Journal of Mental Health 26/4 (04 Temmuz 2017), 334-341. https://doi.org/10.1080/09638237.2017.1322186
  95. Sonika, T.H. - Narula, Aashna. “Early Trauma: Understanding Attachments in Relationships”. International Journal of Interdisciplinary Approaches in Psychology 3/11 (Kasım 2025), 37-42. https://doi.org/10.61113/ijiap.v3i11.1195
  96. Şen, Bülent. Boşanma Süreci ve Arabuluculuğu. Ankara: Hacettepe Üniveristesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2013.
  97. Şentepe Lokmanoğlu, Ayşe. “Din ve Sağlık İlişkisi”. Din Psikolojisi. ed. Nevzat Gencer - Muammer Cengil. 237-271. İstanbul: Lisans yayıncılık, 2021.
  98. Şentürk Aydın, Rabia - Nazlı, Serap. “Yaşam Becerileri Eğitim Programı’nın Boşanmış Aile Çocuklarının Uyum Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 14/33 (2014), 127-153.
  99. Tanhan, Fuat - Çevik, Özlem. “Morita Therapy: Educational and Cultural Equivalent”. Sakarya University Journal of Education 12/2 (2022), 447-463.
  100. Tatlılıoğlu, Durmuş - Demirel, Kasım. “Sosyal Bir Gerçeklik Olarak Boşanma Olgusu: Sosyal Psikolojik Bir Değerlendirme”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi 4/22 (2016), 59-71.
  101. Taylor, Raymond J. “Therapeutic Intervention of Trauma and Stress Brought on by Divorce”. Journal of Divorce & Remarriage 41/1-2 (15 Haziran 2004), 129-135. https://doi.org/10.1300/J087v41n01_08
  102. Tedeschi, Richard G. - Calhoun, Lawrence G. “Target Article ‘Posttraumatic Growth: Conceptual Foundations and Empirical Evidence’”. Psychological Inquiry 15/1 (Ocak 2004), 1-18. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_01
  103. Tekin, Mustafa. “Türkiye Toplumunun Dinî Hayatında Postmodern Tezahürler”. Journal of Istanbul University Faculty of Theology 25 (2012), 5-28.
  104. Topino, Eleonora - Gori, Alessio. “Separation, Loss, and Posttraumatic Symptoms: A Path Analysis Model Exploring the Role of Attachment and Defense Mechanisms in People Who Experienced a Significant Mourning or a Separation.” Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy (2025). https://doi.org/10.1037/tra0002009
  105. Tor, Hacer. Boşanma ve Boşanmış Kadınların Psiko-Sosyal Ekonomik Durumları Üzerine Bir Araştırma. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1993.
  106. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). "Evlenme ve Boşanma İstatistikleri" Erişim 18 Mart 2026. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58165/metadata
  107. Uray, Duygu. Erkeklerin Boşanma Süreci ve Bu Süreç ile Baş Etme Stratejileri. Denizli: Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
  108. Varıcı, Zeynep Erva - Horozcu, Ümit. “Kadınların Dine Yöneliş Süreçleri: Din Psikolojisi Perspektifinden Nitel Bir Araştırma”. Türk Din Psikolojisi Dergisi 12 (2025), 13-42. https://doi.org/10.59379/tdpd.1640553
  109. Vergote, Antonie. Din, İnanç ve İnançsızlık. çev. Veysel Uysal. İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1999.
  110. Vural, Gökhan. Çocuklarda Ebeveyn Kaybı ile Ebeveyn Boşanmasının Travmatik Etkileri. Ankara: İKSAD Yayınları, 2021.
  111. Weiss, Robert S. “The Emotional Impact of Marital Separation”. Journal of Social Issues 32/1 (Ocak 1976), 135-145. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1976.tb02484.x
  112. Whisman, Mark A. “Childhood Trauma and Marital Outcomes in Adulthood”. Personal Relationships 13/4 (Aralık 2006), 375-386. https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2006.00124.x
  113. Yalom, Irvin. Varoluşçu Psikoterapi. çev. Zeliha İ. Babayiğit. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2011.
  114. Yanar, Kübra - İlhan, Tahsin. “Boşanmış Aile Çocuklarında Boşanmanın Etkileri ve Travma Sonrası Büyüme: Nitel Bir Çalışma / The Effects of Divorce on Divorced Family Children and Posttraumatic Growth: A Qualitative Study”. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi 6/12 (Ağustos 2022), 172-186.
  115. Yehuda, Rachel. “Post-Traumatic Stress Disorder”. New England Journal of Medicine 346/2 (10 Ocak 2002), 108-114. https://doi.org/10.1056/NEJMra012941
  116. Yıldırım, Neşide. “Türkiye’de Boşanma ve Sebepleri”. Bilig 28 (2004), 59-81.
  117. Yılmaz, Mehmet Taki. “Bireyin Gelişmesi”. Eğitim Psikolojisi. Ankara: Anı Yayınları, 2019.
  118. Zara, Ayten. “Kayıplar, Yas Tepkileri ve Yas Süreci”. Yaşadıkça & Psikolojik Sorunlar ve Başa Çıkma Yöntemi. ed. Z. Ayten. 73-90. İstanbul: İmge Yayınları, 2011.
  119. Zurbriggen, Eileen L. vd. “Trauma, Attachment, and Intimate Relationships”. Journal of Trauma & Dissociation 13/2 (01 Mart 2012), 127-133. https://doi.org/10.1080/15299732.2012.642762