Journals / Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD) / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

The cyclization of epics about the Forty Batyrs and the epic tradition

KIRK BATIR HAKKINDA DESTANLAR DAİRESİ VE DESTANSI GELENEK

Gumru Şehriyar(Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Folklor Enstitüsü)0000-0001-6130-7063
Pages
121–128
Publication Date
2025-06-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

All of the epics in this series cover the period from the formation of the Golden Horde and the Nogay Horde to their collapse, that is, from the 14th century to the 17th century.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The “Forty Batyrs” epic cycle began to attract more attention with the collapse of the Soviet Union.
📊
Key Findings & Data:The number of epics included in the “Kırk Batır” epic cycle, which is part of the repertoire of Jırav-narrators, sometimes varies between 26 and sometimes 35.
💡
Conclusion & Impact:All of the epics in this series cover the period from the formation of the Golden Horde and the Nogay Horde to their collapse, that is, from the 14th century to the 17th century.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Destanlar dairesi · Seri · Kırk Batır

Abstract

The “Forty Batyrs” epic cycle began to attract more attention with the collapse of the Soviet Union. The epics it includes, like its name, have not yet been properly learned in the scientific world. Although these epics have been the subject of research, it remains unclear whether the cycle contains forty or fewer epics. The number of epics included in the “Kırk Batır” epic cycle, which is part of the repertoire of Jırav-narrators, sometimes varies between 26 and sometimes 35. There are three series (or four, according to some legends) within the “Forty Batyrs” epic cycle. All of the epics in this series cover the period from the formation of the Golden Horde and the Nogay Horde to their collapse, that is, from the 14th century to the 17th century.

Özet

“Kırk Batır” destanlar dairesi Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla daha çox ilgi görmeğe başladı. Destanlar dairesi ismi gibi içerisine aldığı destanlar da bilim aleminde henüz doğru-dürüst öğrenilmedi. Onlarla araştırmaya konu olmasına rağmen, destanlar dairesinin içerisinde kırk yoksa daha az destanın olması belirlenemedi. Jırav-söyleyicilerin repertuarlarına bağlı olan “Kırk Batır” destanlar dairesinin içeriğinde yer alan destanların sayı bazen 26 ve bazen de 35 arası değişmektedir. “Kırk Batır” destanlar dairesinin içerisinde 3 (bazı menkıbelerin yazdığına göre 4) seri yeralmaktadır. Bu serideki destanların hepsi de konu itibariyle Altın Orda ve Nogay Orda`nın oluşumu ile yıkılmadan önceki dönemi, yani XIV. yüzyıldan XVII. yüzyıla kadar olan dönemi kapsamaktadır.

🔖

Cite This Article

Şehriyar, G. (2025). The cyclization of epics about the Forty Batyrs and the epic tradition. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD), Cilt: 9 Sayı: 1, 121–128. https://doi.org/10.30563/turklad.1602261

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (22)

  1. Arslan, M. (2022). Türkmenlerin Kahramanlık Destanı Göroğlu. İnceleme – Metin. Çanakkale: Paradigma Akademi.
  2. Edigey Destanı (1998) / haz. R. Sulti. Ankara: Türksoy Yayınları No.10
  3. Kazak Destanları – IV (2007). Kırım`ın Kırk Batırı (çev. F. Türkmen ve M. Ekici). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  4. Kitabi (2004). Kitabi-Dede Qorqud. Esil ve sadeleşdirilmiş metnler. Bakı: “Önder neşriyyat”
  5. Kahramanlık (2017). Qehremanlıq salnamesi – “Edigey” dastanı (noqay variantı) – I, Dede Qorqud dergisi, 2017 (1), s.158-179.
  6. Schimmel, A. (2011). Sayların Gizemi. /Çevirmen M.Küpüşoğlu. İstanbul: Kabalçı Yayınevi.
  7. Şehriyar, Q. (2022). Edigey haqqında Qızıl Orda dastanı (giriş, metnlerin tercümesi ve tesviri, şerh). Bakı, Elm ve tehsil neşriyyatı.
  8. Abtkarimov, U.M., Aytbayev A.B. (2019). İstoriografiya Nogaylinskogo Geroiçeskogo Eposa ot Kazaxskix Skaziteley-jırau i Akınov XIX v. – Pervoy Polovinı XX v. «L.N.Gumilev Atındağı Euraziya Ұlttıқ Universitetinin Xabarşısı. Tarıxı ğılımdar. Filosofiya. Dintanu» Seriyası. Nur-Sultan: ЕҰU. – 2 (127).
  9. Ayt desengiz, aytayım. // Yırlardı Yıyıgan, Yıyıntıktı tüzgen A.Sikaliyev. Çerkessk: Stavropol Knigizdatelstvosı – 1971. – 144 б.
  10. Velihanov, Ç. (1985). Sobraniye Soçineniy v Pyati Tomax. – T. 2. – Alma-Ata: Glavnaya Redaksiya Kazaxskoy Sovetskoy Ensiklopedii.
  11. Dala Folklorının Antologiyası. (2019). Batırlar jırı. 10 Tomdık, 2 Tom. / Тоmdı kurastırıp, baspağa dayındağandar S.İ.Seken, N.Ə.Sersek. – Almatı: Brand Book.
  12. Dombıra (1993). Nogay Halk Destanları. Birinşi kitap. Çerkessk, 1993. − 207 с.
  13. İsin, A. (2002). Каzakskoye Hanstvo i Hogayskaya Orda vo Vtoroy Polovine XV-XVI v. – Semipalatinsk.
  14. Kazak Halık Edebiyatı (1089). Kırımnın Kırık Batırı (Murin Jıraudan Jazılgan Muralar). Т. 5. / Kurast. K. Sıdikov, О. Hurmağambetova. Almatı: Jazuşı.
  15. Sadırbayev, S. (2015). Ğalımnın Hatı: Gılımi Zertteuler, Makalalar, Estelikter, Kösemsözder, Oy-tolgamdar. Almatı: Deyip-Kitap.
  16. Sikaliyev, A.İ. (1991). Noqaydın Kırk Batırı. Mahaçkala.
  17. Ahmetcanov, T. (2019). Sorok Batırov Krıma Rodom iz Deşt-i-Kipçaka (20.09.2019). Erişim adresi: http://milli-firka.org/%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%BE¬%D0%BA-%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D1%80%D1%8B%¬D0%BC%D0%B0-%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC-%D0%B8%D0%B7-%D0%B4%D0%B5%-D1%88%D1%82-%D0%B8-%D0%BA%D0%B8%D0%BF/
  18. Kazahi i Nogai – Razdelyonnıy Narod (2017). (18.10.2017). Erişim adresi: https://esquire.kz/kazahi-i-nogai-v-razdelnny-narod/
  19. Karatayev, A. (2016). Kırımının Kırık Batırı (06.04.2016). Erişim adresi: https://vk.com/wall-38304529_307924
  20. Moy pradeduşka Zeyid!!! (2010). (11.03.2010). Erişim adresi: https://kaybalieva.livejournal.com/1438.html
  21. Folklornıye İstoçniki o Çura-Batıre (Nogaysı) (2018). (24.02.2018). Erişim adresi: https://so-217.livejournal.com/11952.html#_edn16
  22. Ayt desengiz, aytayım. // Yırlardı Yıyıgan, Yıyıntıktı tüzgen A.Sikaliyev. Çerkessk: Stavropol Knigizdatelstvosı – 1971. – 144 б.