AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicated that the general time-chronology factor positively predicted both dimensions of historical empathy and both dimensions of good citizenship.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study aimed to examine the relationships among middle school students’ ability to perceive time and chronology, historical empathy, and good citizenship tendencies within a partial mediation model. The study was designed as a cross-sectional correlational survey. The study group consisted of 384 students attending three public middle schools in the city center of Kütahya, Türkiye. Data were collected using the Time and Chronology Perception Skill Scale, the Historical Empathy Scale, and the Middle School Good Citizenship Cognitive and Affective Scales. Item-level confirmatory factor analyses were estimated with WLSMV by considering the ordinal structure of the items, whereas the main structural model was estimated with robust MLR using subscale scores. The partial mediation model showed good fit: χ²(21) = 27.426, p = .157, CFI = .994, TLI = .989, RMSEA = .028, SRMR = .022. The findings indicated that the general time-chronology factor positively predicted both dimensions of historical empathy and both dimensions of good citizenship. Bootstrap results showed that total indirect effects were significant for both cognitive and affective good citizenship, with affective historical empathy emerging as the most consistent single mediation channel. Outlier sensitivity analysis, the controlled model, multicollinearity diagnostics, common method bias checks, and the item-level full latent SEM diagnostic model generally supported the main pattern. However, some single historical empathy paths were sensitive to measurement and control specifications. Therefore, the findings should be interpreted as theoretically meaningful relational patterns rather than causal evidence.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin zaman ve kronolojiyi algılama becerisi, tarihsel empati düzeyleri ve iyi vatandaşlık eğilimleri arasındaki ilişkileri kısmi aracılık modeli çerçevesinde incelemektir. Araştırma, kesitsel ve ilişkisel tarama deseninde yürütülmüştür. Çalışma grubu, Kütahya il merkezindeki üç devlet ortaokulunda öğrenim gören 384 öğrenciden oluşmaktadır. Veriler; zaman ve kronolojiyi algılama becerisi ölçeği, tarihsel empati ölçeği ve ortaokul iyi vatandaşlık bilişsel ve duyuşsal ölçekleri aracılığıyla toplanmıştır. Madde düzeyindeki doğrulayıcı faktör analizlerinde ordinal veri yapısı dikkate alınarak WLSMV kestirimi, ana yapısal modelde ise alt boyut puanları üzerinden sağlam MLR kestirimi kullanılmıştır. Ana kısmi aracılık modeli iyi uyum göstermiştir: χ²(21) = 27.426, p = .157, CFI = .994, TLI = .989, RMSEA = .028, SRMR = .022. Bulgular, zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin tarihsel empati boyutlarını ve iyi vatandaşlık boyutlarını pozitif yönde yordadığını göstermektedir. Bootstrap sonuçları, toplam dolaylı etkilerin hem bilişsel hem de duyuşsal iyi vatandaşlık için anlamlı olduğunu; tekil dolaylı etkiler içinde en tutarlı aracılık kanalının duyuşsal tarihsel empati olduğunu ortaya koymuştur. Uç değer duyarlılık analizi, kontrollü model, çoklu doğrusal bağlantı incelemesi, ortak yöntem yanlılığı kontrolleri ve madde düzeyi tam örtük SEM tanı modeli ana örüntünün genel olarak korunduğunu göstermiştir. Bununla birlikte bazı tekil tarihsel empati yollarının ölçüm ve kontrol koşullarına duyarlı olduğu belirlenmiştir. Bulgular nedensel etki kanıtı olarak değil, zaman-kronoloji becerisi, tarihsel empati ve iyi vatandaşlık arasındaki kuramsal olarak anlamlı ilişkisel örüntüler olarak yorumlanmalıdır.