Journals / Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 1

Trump Yönetiminin CAATSA Hamlesi (14 Aralık 2020) Ne Anlama Geliyor?

M. Sait Dilek(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)
Pages
185–218
Publication Date
2021-05-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Türkiye-ABD ilişkilerinde belirsizlik ve kriz süreçlerini beslediğinden sıklıkla gündeme gelen CAATSA’nın teknik ayrıntıları hakkında yeterince akademik çalışmanın bulunmayışından ötürü yazarlar, ana kaynakları dikkate alarak çok faktörlü (multifactorial), birden fazla seviyeli (multilevel) ve analiz seviyesi (birey-devlet-sistem) yaklaşımları üzerinden konuyu incelemeye tabi tutmuşlardır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Amerika Birleşik Devletleri, devletlerle işbirliğini güçlendirmeye ve çeşitlendirmeye dayalı bir dış siyaset izlediğinde angajman politikasını (askerî, siyasi, iktisadi ve kültürel alanlarda ilişki kurma) dikkate alarak hareket etmeyi önemser.
📊
Key Findings & Data:Ulusal çıkarlarına ve politikalarına ters düşen durumlar yaşandığında ise muhataplarının karar alma davranışını değiştirebilmek/cezalandırabilmek için yaptırım seçeneğinden faydalanma stratejisi benimser.
💡
Conclusion & Impact:Türkiye-ABD ilişkilerinde belirsizlik ve kriz süreçlerini beslediğinden sıklıkla gündeme gelen CAATSA’nın teknik ayrıntıları hakkında yeterince akademik çalışmanın bulunmayışından ötürü yazarlar, ana kaynakları dikkate alarak çok faktörlü (multifactorial), birden fazla seviyeli (multilevel) ve analiz seviyesi (birey-devlet-sistem) yaklaşımları üzerinden konuyu incelemeye tabi tutmuşlardır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Yaptırım · CAATSA · ABD

Özet

Amerika Birleşik Devletleri, devletlerle işbirliğini güçlendirmeye ve çeşitlendirmeye dayalı bir dış siyaset izlediğinde angajman politikasını (askerî, siyasi, iktisadi ve kültürel alanlarda ilişki kurma) dikkate alarak hareket etmeyi önemser. Ulusal çıkarlarına ve politikalarına ters düşen durumlar yaşandığında ise muhataplarının karar alma davranışını değiştirebilmek/cezalandırabilmek için yaptırım seçeneğinden faydalanma stratejisi benimser. Dolayısıyla bu farklılık, Amerikan dış politikasının teoride ve pratikte yaşadığı ikilemlere örnek verilebilecek bir zemin taşımaktadır. Güncel yaptırım listesi incelendiğinde; “ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası’nın” (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act/CAATSA), dünya siyasetini ve kamuoyunu yakından ilgilendiren bir etkiye/güce sahip olduğu görülmektedir. Çünkü bu yasa, hasım devletler olarak belirlediği Rusya Federasyonu, Kuzey Kore ve İran üçlüsünü birincil nitelikte yeni yaptırımlara maruz bıraktığı gibi, Rusya ile kayda değer işlem yapan üçüncü ülkelerin gerçek ve tüzel kişilerini de ikincil yaptırımlar üzerinden baskılayabilmektedir. Bu çalışmada, makro boyutta CAATSA’nın neden yürürlüğe girdiği; mikro boyutta ise Türkiye gibi NATO üyesi müttefik bir ülkeye yaptırımların hangi gerekçelerle ve yöntemlerle uygulandığı/uygulanacağı sorularına bilimsel ilkeler ışığında cevap aranmıştır. ABD-Türkiye ilişkileri çok katmanlı bir ilişki ağını çağrıştırdığından Obama’nın özellikle ikinci dönemiyle birlikte risklerin, fırsatlara göre daha çok güç kazandığı bir döneme girilmiştir. Türkiye-ABD ilişkilerinde belirsizlik ve kriz süreçlerini beslediğinden sıklıkla gündeme gelen CAATSA’nın teknik ayrıntıları hakkında yeterince akademik çalışmanın bulunmayışından ötürü yazarlar, ana kaynakları dikkate alarak çok faktörlü (multifactorial), birden fazla seviyeli (multilevel) ve analiz seviyesi (birey-devlet-sistem) yaklaşımları üzerinden konuyu incelemeye tabi tutmuşlardır.

🔖

Cite This Article

Dilek, M. S., Oğuz, Ş. (2021). Trump Yönetiminin CAATSA Hamlesi (14 Aralık 2020) Ne Anlama Geliyor?. Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 1, 185–218. https://ajindex.com/articles/1569464

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. SÖNMEZOĞLU, Faruk, Uluslararası Politika ve Dış Politika Analizi, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2000.
  2. ASLAN, Murat, “ABD’nin Yaptırım Programları Kapsamında CAATSA: Türkiye’nin Durumu”, İran Araştırmaları Merkezi, Ankara, 2009, s.1-22.
  3. AYGÜL, Musa-ÇELEN, Belkıs Vural, “Ekonomik Yaptırımlar ve Akreditif”, Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 4/1, 2018, s.1-18.
  4. DİLEK, Mehmet Sait, “Obama Dönemi Amerika Birleşik Devletlerinin Ulusal Güvenlik Stratejisi”, II. Uluslararası Giresun Güvenlik Sempozyumu, 2-3 Mayıs 2019, s.35-48.
  5. DİLEK, Mehmet Sait, "Rusya Federasyonu’nun Kırım Hamlesine Analitik Bakış," Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Vol.10, 2015, s.245-272.
  6. DİLEK, Mehmet Sait "Rusya Federasyonu-Suriye İlişkilerinin Temelleri," Kastamonu İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol.16, 2017, s.58-82.
  7. ERHAN, Çağrı, “ABD ve NATO’yla İlişkiler”, (Ed.) Baskın Oran, Türk Dış Politikası, Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler. Yorumlar, cilt 1, 15. Baskı, İstanbul, iletişim Yayınları, 2002. s.701-711.
  8. KAKIŞIM, Can “Kuzey Kore’nin Resmi İdeolojisi Olarak Cuçe Öğretisi ve Kuzey Kore Dış Politikasına Etkileri”, Uluslararası İlişkiler, Cilt 14, Sayı 56, 2017, s.73-88.
  9. KİBAROĞLU, Mustafa, “On Turkey's Missile Defense Strategy: The Four Faces of the S-400 Deal Between Turkey and Russia”, Stratejik Araştırmalar Merkezi, SAM Papers, No.16, April, 2019, s.1-13;
  10. KURT, Veysel, “S-400&F-35 Denklemi”, SETA Analiz, Sayı: 291, Temmuz 2019, s.1-19.
  11. ÖZDEMİR, Gloria Shkurti, “Türkakım ABD’nin Muhalefeti ve Ardındaki Nedenler”, SETA Analiz, Eylül 2020, s.1-20.
  12. ŞİMŞEK, Galip Engin, “Uluslararası Hukuk Açısından Ekonomik Yaptırımlar ve ABD’nin Tek Taraflı Yaptırımlarının Kısa Bir Değerlendirilmesi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 78/4, 2020, s.2049 -2078.
  13. ÜSTÜN, Kadir, “Kuzey Kore Krizi ve Trump’ın Stratejik Mesuliyet Politikası”, SETA Perspektif, 2017, s.1-6.
  14. YÜCEL, Hasan, “Türk - Amerikan İlişkilerinde S - 400 Krizi”, SETA Analiz, 2020
  15. Amerika’nın Sesi, “ABD Türkiye’yi F-35 Programından Çıkarıyor”, https://www.amerikaninsesi.com/a/abd-turkiyeyi-f35-program%C4%B1ndan-%C3%A7%C4%B1kard%C4%B1-karar-uyum-i%C3%A7inde-al%C4%B1nd%C4%B1/5004574.html;
  16. Amerika’nın Sesi, “ABD Beklentilerimizi Karşılarsa Normalleşiriz", https://www.amerikaninsesi.com/a/cavusoglu-abd-isterse-normallesiriz/5703035.html
  17. Amerika’nın Sesi, “Pompeo Çavuşoğlu’yla Yaptırımları Görüştü”, https://www.amerikaninsesi.com/a/pompeo-cavusogluyla-yaptirimlari-gorustu/5703898.html
  18. Amerika’nın Sesi, “Trump'ın Rusya'ya Yaptırım Tasarısını İmzalaması Bekleniyor”, https://www.amerikaninsesi.com/a/trump-in-rusya-ya-yaptirim-tasarisini-imzalamasi-bekleniyor/3968081.html
  19. Amerika’nın Sesi, “Türkiye’ye Yaptırım İçeren Tasarı Kongre’den Geçti”, https://www.amerikaninsesi.com/a/turkiyeye-yaptirim-iceren-tasari-kongreden-gecti/5696227.html
  20. Amerika’nın Sesi, “Türkiye Yaptırımdan Başka Seçenek Bırakmadı”, https://www.amerikaninsesi.com/a/turkiye-yaptirimdan-baska-secenek-birakmadi/5699329.html
  21. Amerika’nın Sesi, “ABD Dışişleri Bakanlığı: S-400 Satışı Olursa Türkiye’ye Yaptırım Uygulayacağız”, https://www.amerikaninsesi.com/a/abd-d%C4%B1%C5%9Fi%C5% 9Fleri-bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1-s-400-sat% C4%B1%C5%9F%C4%B1-olursa-t%C3%BCrkiye-ye-yapt%C4%B1r%C4%B1m-uygular%C4%B1z-/4455654.html
  22. AMETBEK, Dinmuhammed, “515. Yıldönümünde İran-Rusya İlişkileri”, ANKASAM, https://ankasam.org/515-yildonumunde-iran-rusya-iliskileri/
  23. Anadolu Ajansı, “TürkAkım'dan Avrupa'ya İlk Çeyrekte 1,3 Milyar Metreküp Gaz Taşındı”, https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkakimdan-avrupaya-ilk-ceyrekte-1-3-milyar-metrekup-gaz-tasindi/1790690
  24. BBC Türkçe, “ABD'nin Türkiye'ye Yönelik CAATSA Yaptırımları Yürürlüğe Girdi”, https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-56644932
  25. EU, “Sanctions Map”, https://www.sanctionsmap.eu/#/main
  26. Federal Register, “Chinese Entity Equipment Development Department of the Central Military Commission”, https://www.federalregister.gov/documents/2018/10/05/2018-21684/notice-of-department-of-state-sanctions-actions-pursuant-to-section-231a-of-the-countering-americas
  27. KİBAROĞLU, Mustafa, “NATO'nun S-400 İtirazında Çifte Standart”, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/analiz-haber/natonun-s-400-itirazinda-cifte-standart/870476
  28. Milliyet, “Savunma Sanayi Müsteşarı: Rusya ile İşbirliğine Hazırız”, https://www.milliyet.com.tr/siyaset/savunma-sanayi-mustesari-rusya-ile-isbirligine-haziriz-2341505
  29. Reuters, “U.S. Eyes $7.8 Billion Missile Sale to Turkey”, https://www.reuters.com/article/us-turkey-usa-idUSTRE58A4KW20090911
  30. SEREN, Merve, “5 Soru: Milli Füze Savunma Sistemine Doğru”, SETA, https://www.setav.org/5-soru-milli-fuze-savunma-sistemine-dogru/
  31. T.C. Dışişleri Bakanlığı, “ABD’nin Türkiye’yi F35 Programından Çıkarması Hakkında”, http://www.mfa.gov.tr/no_210_-abd-nin-turkiye-yi-f35-programindan-cikarmasi- hk.tr.mfa
  32. T.C. Dışişleri Bakanlığı, “ABD’nin Ülkemize Karşı Açıkladığı Yaptırım Kararları Hakkında”, https://www.mfa.gov.tr/no_-321_-abd-nin-ulkemize-karsi-acikladigi-yaptirim-kararlari-hk.tr.mfa
  33. US Congress, “Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act”, https://www.congress.gov/115/plaws/publ44/PLAW-115publ44.pdf
  34. U.S. Department of State, “CAATSA/CRIEEA Section 232 Public Guidance”, https://www.state.gov/caatsa-crieea-section-232-public-guidance/
  35. U.S. Department of State, “CAATSA Section 231(e) Defense and Intelligence Sectors of the Government of the Russian Federation”, https://www.state.gov/caatsa-section-231d-defense-and-intelligence-sectors-of-the-government-of-the-russian-federation/
  36. U.S. Department of State, “CAATSA Section 231 “Imposition of Sanctions on Turkish Presidency of Defense Industries”, https://2017-2021.state.gov/caatsa-section-231-imposition-of-sanctions-on-turkish-presidency-of-defense-industries/index.html
  37. U.S. Department of State, “Sanctions Under Section 231 of the Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act of 2017”, https://2017-2021.state.gov/sanctions-under-section-231-of-the-countering-americas-adversaries-through-sanctions-act-of-2017-caatsa/index.html
  38. U.S. Department of State, “The United States Sanctions Turkey Under CAATSA 231”, https://2017-2021.state.gov/the-united-states-sanctions-turkey-under-caatsa-231/index.html
  39. U.S. Department of the Treasury, “Sanctions Programs and Country Information”, https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/sanctions-programs-and-country-information
  40. Statista, “U.S. Still Accounts For The Bulk Of Global Arms Exports”, https://www.statista.com/chart/18417/global-weapons-exports/
  41. The Diplomat, “Why Turkey May Not Buy Chinese Missile Systems After All”, https://thediplomat.com/2014/05/why-turkey-may-not-buy-chinese-missile-systems-after-all/
  42. Youtube, “Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan NATO Ve S-400 Açıklaması”, https://www.youtube.com/watch?v=JHul0a1zLNA
  43. DİLEK, Mehmet Sait, "Rusya Federasyonu’nun Kırım Hamlesine Analitik Bakış," Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Vol.10, 2015, s.245-272.
  44. YÜCEL, Hasan, “Türk - Amerikan İlişkilerinde S - 400 Krizi”, SETA Analiz, 2020