Journals / Uluslararası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

Textbook Analysis within the Framework of the Türkiye Century Maarif Model: Virtue–Value–Action: 5th Grade Social Studies Textbook (Book 2)

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Erdem-Değer-Eylem Çerçevesinde Eser İncelemesi: 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı (2. Kitap)

Ersin Gülay(RECEP TAYYIP ERDOGAN UNIVERSITY, FACULTY OF EDUCATION)0000-0001-6476-1624
Esengül Gündoğdu(RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0009-0003-7266-2935
Pages
67–93
Publication Date
2026-05-19
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In addition, according to the research findings, it can be said that the values identified in the Social Studies (2) textbook are related to the topics in the book.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The rapid developments of the 21st century have also manifested themselves in the field of education.
📊
Key Findings & Data:In line with these aims, the 21st Century Turkish Education Model aims to instill virtues, values, and actions in individuals from a holistic perspective, not only through theoretical learning but also through internalization and transformation into behavior via active participation and application.
💡
Conclusion & Impact:In addition, according to the research findings, it can be said that the values identified in the Social Studies (2) textbook are related to the topics in the book.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Maarif modeli · eylem · değer

Abstract

The rapid developments of the 21st century have also manifested themselves in the field of education. The formation of social culture; the influence of individuals' value judgments as a higher identity guiding social life; and the transmission of existing social values to individuals have become more difficult. Values are the most important element of social unity. The preservation and transmission of national and spiritual values, which are fundamental elements of society, to future generations can largely be achieved through educational activities. In line with these aims, the 21st Century Turkish Education Model aims to instill virtues, values, and actions in individuals from a holistic perspective, not only through theoretical learning but also through internalization and transformation into behavior via active participation and application. The purpose of this study is to conduct a textbook review within the framework of the Virtue-Value-Action model of the Education Model. Designed according to a qualitative method, the research involved document analysis. The 5th grade Social Studies textbook, 2nd textbook, was used as the document, and all values from D1 to D20 in the virtue-value-action table were examined. In the study, the sub-topics in each of the three learning areas in the book were examined according to the virtue-value-action framework of the Maarif Model. The values and sub-values associated with the learning outcomes in the texts were determined using the content analysis method, direct quotations were made regarding the value and sub-value components, and they were presented in the form of tables. In the Social Studies (2) textbook examined, the value of saving was emphasized the most. It was also observed that the values of responsibility, freedom, sensitivity, helpfulness, and privacy were also included. In addition, according to the research findings, it can be said that the values identified in the Social Studies (2) textbook are related to the topics in the book.

Özet

21. yüzyılda meydana gelen hızlı gelişmeler eğitim-öğretim alanında da kendini göstermiştir. Toplumsal kültürün oluşması; fertlerin değer yargılarının bir üst kimlik olarak toplumsal hayata yön vermesi, mevcut toplumsal değerlerin bireylere aktarılması zorlaşmıştır. Değerler toplumsal birliğin en önemli unsurudur. Toplumun en temel unsurlarından olan millî ve manevi değerlerin korunarak gelecek nesillere aktarılması, büyük ölçüde eğitim-öğretim faaliyetleri aracılığıyla sağlanabilmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli bireye erdemleri, değer ve eylemleri bütüncül bir bakış açısıyla kazandırmayı, değerlerin yalnızca teorik olarak öğrenmesini değil aktif katılım ve uygulamalar aracılığıyla içselleştirilerek davranışa dönüştürmesini hedeflemiştir. Bu çalışmanın amacı Maarif Modeli Erdem-Değer-Eylem çerçevesinde kitap incelemesi yapmaktır. Nitel yönteme göre tasarlanan araştırmada doküman incelemesi yapılmıştır. Doküman olarak 5. sınıf Sosyal Bilgiler 2. ders kitabı kullanılmış, erdem-değer-eylem tablosunda yer alan D1’den D20’ye kadar olan tüm değerlere bakılmıştır. Çalışmada kitapta yer alan üç öğrenme alanının her birinde yer alan alt konular Maarif Modeli erdem-değer-eylem çerçevesine göre incelenmiştir. Metinlerde yer alan öğrenme çıktılarının hangi değer ve alt değer ile ilişkilendirildiği içerik analiz yöntemiyle tespit edilmiş, değer ve alt değer bileşenlerine dair doğrudan alıntılar yapılmış ve tablolar şeklinde sunulmuştur. İncelenen Sosyal bilgiler (2) ders kitabında en fazla tasarruf değeri üzerinde durulmuştur. Ayrıca sorumluluk, özgürlük, duyarlılık, yardımseverlik mahremiyet değerlerine de yer verildiği görülmüştür. Ayrıca araştırma bulgularına göre Sosyal bilgiler (2) ders kitabında tespit edilen değerlerin kitapta yer alan konular ile bağlantılı olduğu da söylenebilir.

🔖

Cite This Article

Gülay, E., Gündoğdu, E. (2026). Textbook Analysis within the Framework of the Türkiye Century Maarif Model: Virtue–Value–Action: 5th Grade Social Studies Textbook (Book 2). Uluslararası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 1, 67–93. https://doi.org/10.53046/ijotem.1874210

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (26)

  1. Akbaş, O. (2004). Türk milli eğitim sisteminin duyuşsal amaçlarının ilköğretim II. kademede gerçekleşme derecesinin değerlendirilmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  2. Aslan, F. (2019). Ahmed Mürşidî Efendi’nin Pendnâmesindeki değer eğitimi unsurlarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi.
  3. Aydın, İ. (2003). Eğitim ve öğretimde etik. Pegem Yayıncılık.
  4. Baki, Y. (2019). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin değer aktarımı açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 109-146. https://doi.org/10.34234/ded.460042
  5. Canatan, A. (2008). Toplumsal değerler ve yaşlılar. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 1(1), 62-71.
  6. Çalışkur, Y. D. D. A., Demirhan, D. A., ve Bozkurt, D. S. (2012). Değerlerin belirli meslek alanları ve demografik değişkenlere göre incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 219-236.
  7. Deniz, R., ve Sönmez, Ö. F. (2022). 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Tokat örneği). Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi (TURKSOSBİLDER), 7(2), 125-139. https://doi.org/10.55107/turksosbilder.1091287
  8. Dilmaç, B., ve Ekşi, H. (2007). Değerler eğitiminde temel tartışmalar ve temel yaklaşımlar. İlk Öğretmen Eğitimci Dergisi, 14, 21–29.
  9. Elbir, B., ve Bağcı, C. (2013). Değerler eğitimi üzerine yapılmış lisansüstü düzeyindeki çalışmaların değerlendirilmesi. Turkish Studies, 8(1), 1321-1333. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4250
  10. Ercan, İ. (2001). İlköğretim sosyal bilgiler programlarında ulusal ve evrensel değerler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Onsekiz Mart Üniversitesi.
  11. Geçimli, M., ve Kayahan Yüksel, D. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli erdem-değer-eylem çerçevesi: Güz dönemi 5. sınıf Türkçe ders kitabı bağlamında bir inceleme. TOBİDER International Journal of Social Sciences, 8(4), 160-174. https://doi.org/10.30830/tobider.sayi.20.9
  12. Kardaş, M. N., ve Cemal, S. (2017). Değerler eğitimi ve Türkçe öğretiminde değer eğitimi üzerine yapılan araştırmalara ilişkin kaynakça denemesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 9(16), 383-412.
  13. Keleş, T., ve Beldağ, A. (2022). Sosyal bilgiler ders kitaplarının duyarlılık değeri bağlamında incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi, 6(4), 387-418. https://doi.org/10.29329/ijiasos.2022.504.2
  14. Kuşdil, M. E., ve Kağıtçıbaşı, Ç. (2000). Türk öğretmenlerin değerler yönelimi ve Schwartz değer kuramı. Türk Psikoloji Dergisi, 15(45), 59-76.
  15. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Erdem-değer-eylem çerçevesi. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/erdem-deger-eylem-cercevesi/
  16. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri uygulama kılavuzu (Modül 3). https://tymm.meb.gov.tr/upload/kilavuz/modul-3-yayin.pdf
  17. Millî Eğitim Temel Kanunu (1973). Resmî Gazete (Sayı: 14574).
  18. Oğuz Haçat, S., ve Demir, F. B. (2020). Sosyal bilgiler ders kitaplarının değerler açısından incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi, 13(49), 4443-4466. https://doi.org/10.29228/Joh.46733
  19. Şişman, M. (2011). Örgütler ve kültürler. Pegem Akademi.
  20. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2010). Çizelge ve programlar üzerine genelge (2010/53). Millî Eğitim Bakanlığı.
  21. Tokmak, A., ve Aktaş, V. (2022). Değerler eğitimi üzerine ders kitabı görsellerinin incelenmesi: Sosyal bilgiler dersi 5. sınıf örneği. Uluslararası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi (IJOTEM), 5(2), 70-90. https://doi.org/10.53046/ijotem.1167595
  22. Türk Dil Kurumu. (2025). Güncel Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr/
  23. Yazıcı, D. K. (2006). Değerler eğitimi’ne genel bir bakış. Türklük Bilimi Araştırmaları, (19), 499-522.
  24. Yel, S., ve Aladağ, S. (2009). Sosyal bilgilerde değerlerin öğretimi. M. Safran (Ed.), Sosyal bilgiler öğretimi içinde (s. 118-148). Pegem Akademi.
  25. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  26. Yıldırım, Y. ve Çalışkan, A. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin 21. yüzyıl insan profili açısından değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204-220. https://doi.org/10.55605/ejedus.1548121