Journals / Turkish Academic Research Review / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 3

Building A Healthy Generation During the Single-Party Period: Childcare and Health Education for Mothers in the Magazine Ev-Kadın (1945-1950)

Tek Parti Dönemi’nde Sağlıklı Nesil İnşası: Ev-Kadın Dergisi’nde (1945-1950) Annelere Yönelik Çocuk Bakımı ve Sağlığı Eğitimi

Onur Semiz(AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4625-3869
Pages
613–633
Publication Date
2026-09-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In conclusion, from the early years of the Republic to the final years of the Single-Party era, policies and publication activities were implemented to promote child care and health and to raise public awareness.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines public awareness activities on child care and health considered within the framework of population-increase policies from the early years of the Turkish Republic through the Ev-Kadın magazine.
📊
Key Findings & Data:It aims to demonstrate that the issue of child care and health was regarded as a significant concern by successive governments from the foundation of the new state until the end of the Single-Party period.
💡
Conclusion & Impact:In conclusion, from the early years of the Republic to the final years of the Single-Party era, policies and publication activities were implemented to promote child care and health and to raise public awareness.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:cumhuriyet tarihi · ev kadın dergisi · çocuk sağlığı ve ölümleri

Abstract

This study examines public awareness activities on child care and health considered within the framework of population-increase policies from the early years of the Turkish Republic through the Ev-Kadın magazine. It aims to demonstrate that the issue of child care and health was regarded as a significant concern by successive governments from the foundation of the new state until the end of the Single-Party period. The study also emphasizes that efforts in this field were not limited to legal and institutional regulations; publication activities designed to raise public awareness likewise played a crucial role. within this scope, the research first outlines, in general terms, publication activities that may be evaluated within the context of public education from the early Republican period onward, and then analyzes the process through the example of Ev-Kadın magazine. The study employs survey methods, document analysis, and literature review, and the findings obtained through these methods are systematically incorporated into the research. The analysis reveals both similarities and differences between works on child care and health produced during the Republican period and the content published in Ev Kadın. While nutrition, infectious diseases, and child mortality emerged as common themes in the broader literature of the period, it was observed that certain infectious diseases such as malaria, typhus, syphilis, and leprosy were not addressed in Ev-Kadın. In conclusion, from the early years of the Republic to the final years of the Single-Party era, policies and publication activities were implemented to promote child care and health and to raise public awareness. Ev-Kadın magazine contributed to this process by providing guidance to parents through its articles, encouraging the upbringing of healthy and robust children. In this way, it sought to reduce child mortality viewed as a serious threat to the nation’s future and development and to promote the cultivation of healthy generations.

Özet

Bu çalışma, Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren nüfus arttırma politikaları çerçevesinde değerlendirilen çocuk bakımı ve sağlığı konusunda halkı bilinçlendirme faaliyetlerini Ev- Kadın dergisi üzerinden incelemektedir. Bu sayede çocuk bakımı ve sağlığı meselesinin yeni devletin kuruluşundan Tek Partili yılların sonuna kadar ki süreci kapsadığını, konunun dönemin hükümetleri tarafından önemsendiğini vurgulamayı hedeflemektedir. Aynı zamanda çocuk bakımı ve sağlığı noktasında sadece yasal veya kurumsal düzenlemelerle yapılmadığını, halkın bilinçlenmesini sağlamak maksadıyla yayın faaliyetlerine de önem verildiğini tespit etmektedir. Bu kapsamda Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren halk eğitimi çerçevesinde değerlendirilebilecek yayın faaliyetlerine genel hatlarıyla değindikten sonra Ev Kadın dergisi üzerinden süreci analiz etmeye çalışmıştır. Araştırma belirtilen amaca ulaşmak maksadıyla bilimsel araştırma yöntemlerinden tarama, doküman analizi ve literatür taraması yöntemleri kullanılmış elde edilen bulgular titizlikle çalışmaya dahil edilmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde Cumhuriyet Döneminde çocuk bakımı ve sağlığı üzerine yazılan eserlerle Ev-Kadın dergisi arasında bazı benzerliklerin ve farklıklarının olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda dönemin genelinde beslenme, bulaşıcı hastalıklar, çocuk ölümleri yayınların vurguladıkları ortak hususlar olarak dikkat çekmektedir. Ancak EvKadın dergisinde özellikle bulaşıcı hastalıklardan sıtma, tifüs, frengi, cüzzam gibi hastalıkların işlenmediği görülmektedir. Anlaşılacağı üzere Cumhuriyetin ilk yıllarından Tek Parti iktidarının son yıllarına kadar çocuk bakımı ve sağlığı konusuna önem verilmiş, politikalar ve yayın faaliyetleri yürütülmüştür. Ev Kadın dergisi de bu sürece yayınladığı yazılar vasıtasıyla katkı sunmaya çalışmış, sağlıklı ve gürbüz çocuk yetiştirilmesini sağlamak için ebeveynlere rehberlik etmiştir. Bu sayede toplumun geleceği ve ülkenin kalkınması için ciddi bir tehlike olarak görülen çocuk ölümlerinin azaltılması ve sağlıklı nesiller yetiştirilmesi sağlanmak istenmiştir.

🔖

Cite This Article

Semiz, O. (2026). Building A Healthy Generation During the Single-Party Period: Childcare and Health Education for Mothers in the Magazine Ev-Kadın (1945-1950). Turkish Academic Research Review, Cilt: 11 Sayı: 3, 613–633. https://doi.org/10.30622/tarr.2008855

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (90)

  1. Alanka, Ö., ve Mertoğlu, S. (2023). Erken cumhuriyet döneminde modern kadın kurgusu ve basın: Ev Kadın dergisi. Akademik Hassasiyetler, 10(Cumhuriyet Özel Sayısı), 716-745. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1353306
  2. Ali Vahid. (t.y.). Çocuğun bedeni ve ruhi büyümesi. Hâkimiyet-i Milliye Matbaası.
  3. Ali Vahid. (1340a). Annelere: Çocuklarda ishal ve inkıbaz. Vatan Matbaası.
  4. Ali Vahid. (1340b). Annelere: Memedeki çocuk nasıl beslenir? Vatan Matbaası.
  5. Ali Vahid. (1340c). Çocuk büyütme ilmihali. Vatan Matbaası.
  6. Ali Vahid. (1340d). Çocukluğun içtimai hıfzıssıhhası. Vilayet Matbaası.
  7. Ali Vahid. (1340e). Hasta çocuğa bakım ve bulaşıcı hastalıklar. Vilayet Matbaası.
  8. Ali Vahid. (1341). Kemik hastalığı: Esbabı, fenalığı, tedabiri. Yenigün Matbaası.
  9. Ali Vahid. (1918). Veba hastalığı hakkında malumat-ı müfide. Kader Matbaası.
  10. Ali Vahid. (1926). Isıtma hastalığı. Matbaa-i Osmaniye.
  11. Ali Vahid. (1927a). Annelere nasihat. Resimli Ay Matbaası.
  12. Ali Vahid. (1927b). Büyük çocukların beslenme usulleri. Resimli Ay Matbaası.
  13. Alpay, Ş., Güvenç, B., Kılıçbay, M. A., ve Toprak, Z. (1997). Değerlendirme paneli. İçinde Cumhuriyet, demokrasi ve kimlik (ss. 503-530). Bağlam Yayınları.
  14. Ataer, İ. (1945a, Nisan). Sağlam çocuk yetiştirelim. Ev-Kadın, (1), 6;23;30.
  15. Ataer, İ. (1945b, Mayıs). Sağlam çocuk yetiştirelim: Çocukları sağlam büyütmek için nasıl beslemeliyiz? Ev-Kadın, (2), 6;30.
  16. Ataer, İ. (1945c, Haziran). Sağlam çocuk yetiştirelim: Çocukları sağlam büyütmek için nasıl beslemeliyiz? Ev-Kadın, (3), 6;28.
  17. Ataer, İ. (1945d, Temmuz). Sağlam çocuk yetiştirmek: Süt çocuğu mamalarının hazırlanışı ve verilişi. Ev-Kadın, (4), 8;28.
  18. Ataer, İ. (1945e, Ağustos). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocukları mukavimleştirme çareleri. Ev-Kadın, (5), 6; 31.
  19. Ataer, İ. (1945f, Eylül). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocukları yaz ishalinden koruma çareleri. Ev-Kadın, (6), 5; 29.
  20. Ataer, İ. (1945g, Ekim). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuklarda kemik hastalığı. Ev-Kadın, (7), 8; 31.
  21. Ataer, İ. (1945h, Kasım). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Solucanın çocuklarda yaptığı büyük zararları, bunlardan kurtulma çareleri. Ev-Kadın, (8), 8.
  22. Ataer, İ. (1945i, Aralık). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuklarımızı soğuktan nasıl korumalıyız? Ev-Kadın, (9), 8;31.
  23. Ataer, İ. (1946a, Ocak). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocukları bulaşıcı hastalıktan koruma çareleri. Ev-Kadın, (10), 6; 28.
  24. Ataer, İ. (1946b, Şubat). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Kuşpalazı (Difteri). Ev-Kadın, (11), 6; 30.
  25. Ataer, İ. (1946c, Mart). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Verem. Ev-Kadın, (12), 6;27.
  26. Ataer, İ. (1946d, Nisan). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuğunuzun odası. Ev-Kadın, (13), 8;30.
  27. Ataer, İ. (1946e, Haziran). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Mama ve oyun çocuklarının terbiyesi. Ev-Kadın, (15), 6.
  28. Ataer, İ. (1946f, Ağustos). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Yaz ishalleri. Ev-Kadın, (17), 5.
  29. Ataer, İ. (1946g, Eylül). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuk ölümü. Ev-Kadın, (18), 6.
  30. Ataer, İ. (1946h, Ekim). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Süt çocuğunu ölümden nasıl kurtaralım? Ev-Kadın, (19), 6; 30.
  31. Ataer, İ. (1946i, Aralık). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Mama çocuğunun besimi. Ev-Kadın, (21), 6; 31.
  32. Ataer, İ. (1947a, Ocak). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuğunuzun maması. Ev-Kadın, (22), 6; 13.
  33. Ataer, İ. (1947b, Şubat). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Bir yaşından sonra çocuğunuzun maması. Ev-Kadın, (24), 6; 30.
  34. Ataer, İ. (1947c, Nisan). Gürbüz çocuk yetiştirmek: 1-14 yaşındaki yavrularınıza neler vereceksiniz? Ev-Kadın, (26), 5; 30.
  35. Ataer, İ. (1947d, Nisan). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocukların diş hastalıkları ve dişlere bakım meselesi. Ev-Kadın, (27), 5; 28.
  36. Ataer, İ. (1947e, Mayıs). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuğunuza sütünüz kâfi gelmiyor mu? Ev-Kadın, (30), 6.
  37. Ataer, İ. (1947f, Temmuz). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Hasta çocuğun yardımına vaktinde koşunuz. Ev-Kadın, (32), 6.
  38. Ataer, İ. (1947g, Eylül). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Yaz ishalleri. Ev-Kadın, (34), 6; 13.
  39. Ataer, İ. (1947h, Ekim). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuk inkıbazları ve tedavileri. Ev-Kadın, (35), 6; 28.
  40. Ataer, İ. (1948a, Şubat). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Süt çocuğunda büyüme. Ev-Kadın, (39), 6.
  41. Ataer, İ. (1948b, Mart). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocukları bulaşıcı hastalıklardan korumak. Ev-Kadın, (40), 6; 28.
  42. Ataer, İ. (1948c, Nisan). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Oyun ve mektep çocuklarının büyümesi. Ev-Kadın, (41), 6; 28.
  43. Ataer, İ. (1948d, Mayıs). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Zayıf doğmuş olan çocuğun bakımı. Ev-Kadın, (42), 6; 27.
  44. Ataer, İ. (1948e, Ağustos). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuklar için güneş ve deniz banyosunun iyilikleri ve gözetilmesi gereken esaslar. Ev-Kadın, (45), 6; 30.
  45. Ataer, İ. (1948f, Eylül). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Bulaşıcı hastalıklardan çocuğu koruma çareleri. Ev-Kadın, (46), 6; 28.
  46. Ataer, İ. (1948g, Ekim). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuklarda yaz ishalleri. Ev-Kadın, (47), 6; 28.
  47. Ataer, İ. (1948h, Kasım). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuklara hangi aylarda mama vermeye başlamalı. Ev-Kadın, (48), 6; 28.
  48. Ataer, İ. (1949a, Şubat). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuğunuz maması. Ev-Kadın, (51), 6; 14.
  49. Ataer, İ. (1949b, Nisan). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Kemik hastalığı (Raşitizm). Ev-Kadın, (52), 6; 30.
  50. Ataer, İ. (1949c, Mayıs). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuğu kemik hastalığından nasıl korumalı ve nasıl tedavi etmeli? Ev-Kadın, (53), 6; 30.
  51. Ataer, İ. (1949d, Haziran). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Verem aşısı. Ev-Kadın, (54), 6; 28.
  52. Ataer, İ. (1949e, Temmuz). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Diş çıkarma ve arızaları. Ev-Kadın, (55), 6.
  53. Ataer, İ. (1949f, Ağustos). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Yaz aylarında çocuk farklı bir bakım ve itinaya muhtaçtır. Ev-Kadın, (56), 6.
  54. Ataer, İ. (1949g, Eylül). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuklara koruyucu aşıların tatbiki. Ev-Kadın, (57), 7.
  55. Ataer, İ. (1949h, Ekim). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Sütü az veya hiç bulunmayan annelere. Ev-Kadın, (58), 17.
  56. Ataer, İ. (1949i, Aralık). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Pratik bilgiler. Ev-Kadın, (60), 10; 37.
  57. Ataer, İ. (1950a, Ocak). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Ayran. Ev-Kadın, (61), 5; 28.
  58. Ataer, İ. (1950b, Şubat). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Kızamık. Ev-Kadın, (62), 8.
  59. Ataer, İ. (1950c, Mayıs). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Çocuğunuzun mektep sırasında oturuş şekliyle alakalanmalısınız. Ev-Kadın, (63), 8; 24.
  60. Ataer, İ. (1950d, Haziran). Gürbüz çocuk yetiştirmek: Yeni doğan çocuğun hususiyetleri. Ev-Kadın, (64), 8.
  61. Atatürk, M. K. (1998). Eskişehir—İzmit konuşmaları (1923). Kaynak Yayınları.
  62. Aydın, H. (2025). Erken cumhuriyet Türkiye’sinde ailenin yeniden inşası. İçtimaiyat, (Aile Özel Sayısı), 409-428. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1732497
  63. Aydin, H. (2024). Mustafa Kemal Atatürk döneminde bir motivasyon kaynağı olarak taltifler. Belgi Dergisi, (27), 1-18. https://doi.org/10.33431/belgi.1371949
  64. Başbakanlık İstatistik Genel Direktörlüğü. (1936). İstatistik yıllığı 1935-1936. Devlet Basımevi.
  65. Bu sıcaklarda çok küçük çocuk ölüyor. (2020). Hilal-i Ahmer Mecmuaları, 5(60), 2920-2922.
  66. Dr. Fuat. (1927). Milli facia: Çocuklarımızın yüzde yetmişi ölüyor. Gürbüz Türk Çocuğu, 1(5), 1-3.
  67. F. Kerim. (1934). Çocuklarda sinir hastalığı. Ülkü, 4(22), 280-285.
  68. Hamid Osman. (1935). Kuşpalazı-Difteri. Ülkü, 5(25), 47-51.
  69. Işık, E. (2021). Erken cumhuriyet dönemi kadın dergilerinde kadın imajı: Ev Kadın dergisi örneği. Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, 107. https://doi.org/10.22559/folklor.1740
  70. Küçük, S. (2010). İlk Türkçe çocuk dergileri ve “Çocuklara Mahsus Gazete”. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (24), 221-257.
  71. Küçüka, A. N. (1936). Çocuk düşürme. Ülkü, 7(37), 23-26.
  72. Mutver, Ş. (1935a). Çocuklarda kemik hastalığı nasıl tanımalı, ne yapmalı?. Anadolu Türk Kitap Deposu.
  73. Mutver, Ş. (1935b). Çocuklarda verem hastalığı nasıl tanımalı ve ne yapmalı? Anadolu Türk Kitap Deposu.
  74. Mutver, Ş. (1936). Kızıl ve kızıldan koruma. Türkiye Matbaası.
  75. Mutver, Ş. (1937). Sütçocuğu Bakımı. Ahmed İhsan Matbaası.
  76. Naci Sait. (1934). Çocuk Ölümü. Ülkü, 3(14), 130-133.
  77. Nazan Çiçek. (2012). Erken cumhuriyet döneminde modern çocukluk nosyonunun görünümleri üzerine bir analiz. Mülkiye Dergisi, 36(4), 69-104.
  78. Neden ve ne için çıkıyoruz? (1945, Nisan). Ev-Kadın, (1), 1.
  79. Ortaylı, İ. (2009). Osmanlı toplumunda aile. Timaş Yayınları.
  80. Öztan, G. G. (2009). Türkiye’de çocukluğun politik inşası [Doktora]. İstanbul Üniversitesi.
  81. Pulat, H. (2025). II. Meşrutiyet’in ilk yıllarında aile tartışmaları: Osman Fahri ve Ahmed Şevki’nin aile hakkındaki görüşleri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(5), 2453-2473. https://doi.org/10.15869/itobiad.1753770
  82. Reşit Galip. (1933). Çocuk bakımı öğütleri. Halk Kitapları Serisi.
  83. Sabiha Zekeriya. (1340). Nereye gidiyoruz? Cemiyetimizi tehdit eden müthiş tehlikeden haberdar mıyız?: İçin için ölen bir millet. Resimli Ay, 1(1), 5-9.
  84. Sarıkaya, M. (2009). Gürbüz Türk Çocuğu dergisinde çocuk sağlığı sorunu. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, 5(9), 151-163.
  85. Stearns, P. N. (2006). Childhood in world history. Taylor ve Francis e-Library.
  86. Tekiner, H. (1944). Gönüllü hastabakıcılık kursu ders notları: Çocuk bakımı bilgisi. Başvekâlet Devlet Matbaası.
  87. Türkiye İstatistik Kurumu. (2014). İstatistik göstergeler 1923-2013. Türkiye İstatistik Kurumu Matbaası.
  88. Ulus, S. (1944). Çocuk Bakımı. Maarif Vekaleti.
  89. Üstel, F. (2008). Makbul vatandaşın peşinde: II. Meşrutiyet’ten bugüne vatandaşlık eğitimi. İletişim Yayınları.
  90. Zehra Koska, Serpil Çakır, Tülay Gençtürk, Sevim Yılmaz, Selmin Kurç, Gökçen Art, Aynur Demirdirek (Haz.). (1992). İstanbul kütüphanelerindeki eski harfli Türkçe kadın dergileri bibliyografyası (1869-1927). Metis Yayınları.