Journals / Tarih ve Günce / 2026 / Sayı: 19

Cumhuriyetin Köye Ulaşma Arayışında Öncü Bir Deneyim: Mahmudiye Eğitmen Kursu

Murat Burgaç(ANADOLU ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6311-7447
Pages
219–242
Publication Date
2026-08-12
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu yönüyle Mahmudiye Eğitmen Kursu, Cumhuriyetin köy toplumunu içeriden dönüştürmeyi hedefleyen yeni eğitim anlayışının öncü örneklerinden biri olarak öne çıkmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Cumhuriyet'in ilk yıllarında kırsal alandaki eğitim sorunu yalnızca köylere okul ve öğretmen ulaştırılması meselesinden ibaret değildi.
📊
Key Findings & Data:Bu arayışın ilk uygulamalarından biri 1936 yılında Eskişehir’in Mahmudiye Köyü’nde açılan Eğitmen Kursu olmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Bu yönüyle Mahmudiye Eğitmen Kursu, Cumhuriyetin köy toplumunu içeriden dönüştürmeyi hedefleyen yeni eğitim anlayışının öncü örneklerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Mahmudiye Eğitmen Kursu · Köy Eğitmenleri · Cumhuriyet Modernleşmesi

Özet

Cumhuriyet'in ilk yıllarında kırsal alandaki eğitim sorunu yalnızca köylere okul ve öğretmen ulaştırılması meselesinden ibaret değildi. Asıl sorun, köyün toplumsal ve ekonomik şartlarına uyum sağlayabilecek ve köy yaşamına yön verebilecek bir eğitimci tipinin nasıl yetiştirileceğiydi. Bu durum Cumhuriyet yönetimini, klasik öğretmen yetiştirme anlayışının dışında, köyün ihtiyaçlarına uygun yeni modeller geliştirmeye yöneltmiştir. Bu arayışın ilk uygulamalarından biri 1936 yılında Eskişehir’in Mahmudiye Köyü’nde açılan Eğitmen Kursu olmuştur. Bu çalışma, Mahmudiye Eğitmen Kursu’nu Cumhuriyet’in kırsal eğitim politikaları içerisindeki yeri ve işlevi bakımından incelemektedir. Araştırmada dönemin resmi belgeleri, kanun ve yönetmelikler, eğitmen adaylarına ait tetkik fişleri, dönemin eğitimcilerine ait yazışmalar ve sözlü tarih görüşmelerinden yararlanılmıştır. Özellikle eğitmen adaylarının seçiminde benimsenen ölçütler, kurslarda uygulanan eğitim anlayışı ve eğitmenlerden beklenen toplumsal roller üzerinde durulmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, öğrenci seçiminden eğitim programına, staj uygulamalarından üretime dayalı faaliyetlere kadar kursun bütün unsurlarının, Cumhuriyet’in köye ulaşmasını sağlayacak yerel öncü kadrolar yetiştirme amacı doğrultusunda şekillendirildiğini göstermektedir. Bu yönüyle Mahmudiye Eğitmen Kursu, Cumhuriyetin köy toplumunu içeriden dönüştürmeyi hedefleyen yeni eğitim anlayışının öncü örneklerinden biri olarak öne çıkmaktadır.

🔖

Cite This Article

Burgaç, M. (2026). Cumhuriyetin Köye Ulaşma Arayışında Öncü Bir Deneyim: Mahmudiye Eğitmen Kursu. Tarih ve Günce, Sayı: 19, 219–242. https://ajindex.com/articles/1548712

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (24)

  1. “Ankara ili, Beypazarı ilçesi, Karabire Köyünden, 1330 (1914) doğumlu Hasan Hüseyin Atak’a ait, Köy Eğitmen Namzedi Tetkik Fişi”, Yunusemre Anadolu Öğretmen Lisesi, Tasnif Edilmemiş Arşiv.
  2. “1330 (1914) doğumlu Hasan Hüseyin Atak’a ait, Köy Eğitmen Namzedi Tetkik Fişi”, Yunusemre Anadolu Öğretmen Lisesi, Tasnif Edilmemiş Arşiv.
  3. Resmî Gazete.
  4. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi
  5. Arman, Hürrem. Piramidin Tabanı: Köy Enstitüleri ve Tonguç. İş Matbaacılık ve Ticaret, 1969.
  6. Balkır, Süleyman Edip. Eski Bir Öğretmenin Anıları. Arı Kitabevi, 1968.
  7. Başgöz, İlhan. Türkiye’nin Eğitim Çıkmazı ve Atatürk. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1995.
  8. Başvekalet İstatistik Umum Müdürlüğü. İlk Tahsil Çağındaki Çocuklar İstatistiği 1940. Hüsnitabiat Basımevi, 1942.
  9. Başvekalet İstatistik Umum Müdürlüğü. Maarif İstatistikleri 1937-1938. Suhulet Basımevi, 1939.
  10. Bayır, Ferit Oğuz. Köyün Gücü. Ulusal Basımevi, 1971.
  11. Bayram, Feridun. Eğitmenler: Öğrenmeyi Öğretme Ustaları. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1999.
  12. Burgaç, Murat. “Çifteler Köy Enstitüsü.” Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi, 2004.
  13. Cimi, Mehmet. Tonguç Baba. Kültür Bakanlığı Yayınları, 2001.
  14. Cumhurbaşkanı, Başbakanlar ve Milli Eğitim Bakanlarının, Milli Eğitimle İlgili Söylev ve Demeçleri, cilt 2-3. Türk Devrim Tarihi Enstitüsü Yayınları, 1946.
  15. Gedikoğlu, Şevket. Evreleri, Getirdikleri ve Yankılarıyla Köy Enstitüleri. İş Matbaası, 1971.
  16. Maarif Vekaleti. 3238 sayılı Köy Eğitmenleri Kanun ve Talimatnamesi. Devlet Basımevi, 1938.
  17. Tonguç, Engin. Bir Eğitim Devrimcisi İsmail Hakkı Tonguç, cilt 1. Güldikeni Yayınları, 1997.
  18. Tonguç, İsmail Hakkı. Eğitim Yoluyla Canlandırılacak Köy. Köy Enstitüsü ve Çağdaş Eğitim Vakfı Yayınları, 1998.
  19. Tonguç, İsmail Hakkı. İlköğretim Kavramı. Remzi Kitabevi, 1946.
  20. Tonguç, İsmail Hakkı. Kitaplaşmamış Yazıları, cilt 1. Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı Yayınları, 1997.
  21. Tonguç, İsmail Hakkı. Mektuplarla Köy Enstitüsü Yılları. yay. haz. Engin Tonguç. Güldikeni Yayınları, 1999.
  22. Türkoğlu, Pakize. Tonguç ve Enstitüleri. İş Bankası Yayınları, 2000.
  23. Uyar, Bahattin. Tonguç’un Eğitmenleri. Öğretmen Dünyası Yayınları, 2000.
  24. Sözlü Tarih Görüşmeleri Veli Çalışır (Eskişehir ili Türkmentokat köyünden, 1909 doğumlu). Murat Burgaç tarafından yapılan sözlü tarih görüşmesi. Eskişehir, 20 Haziran 2003.