Journals / Tarih ve Günce / 2026 / Sayı: 19

Demokrat Parti Döneminde Teknokrat Bir Milletvekili: Ahmet Asım Tokuş, Siyasal Temsil ve Kalkınma (1950-1960)

Pages
177–218
Publication Date
2026-08-12
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this respect, the article aims to contribute to the understanding of the relationship between local development initiatives, technical modernization, and political representation within the broader transformation process that culminated in the military intervention of 1960.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the political activities of Democratic Party Antalya Member of Parliament Ahmet Asım Tokuş between 1948 and 1960, with particular focus on his role in local development policies.
📊
Key Findings & Data:In addition to his regional initiatives, he also contributed to the establishment process of the Middle East Technical University (METU), one of Türkiye’s most significant technical higher education projects.
💡
Conclusion & Impact:In this respect, the article aims to contribute to the understanding of the relationship between local development initiatives, technical modernization, and political representation within the broader transformation process that culminated in the military intervention of 1960.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Demokrat Parti · Ahmet Asım Tokuş · Alanya

Abstract

This study examines the political activities of Democratic Party Antalya Member of Parliament Ahmet Asım Tokuş between 1948 and 1960, with particular focus on his role in local development policies. As a civil engineer, Tokuş played an active role in the transformation of Alanya’s transportation network, urban planning, tourism infrastructure, and public works during the Democratic Party era. In addition to his regional initiatives, he also contributed to the establishment process of the Middle East Technical University (METU), one of Türkiye’s most significant technical higher education projects. The article evaluates how Tokuş reflected his technical expertise in his political activities and how local development policies were shaped through technical and political actors during the Democratic Party period. The study is based on documents from the Presidential State Archives of the Republic of Türkiye, parliamentary proceedings of the Grand National Assembly of Türkiye, local newspapers, memoirs, and periodicals. In particular, the reports and articles published in Alanya Postası, the first local newspaper of Alanya, provide important insights into the local public perception of Tokuş’s activities. The study argues that Ahmet Asım Tokuş should be regarded not only as a parliamentarian but also as one of the influential technical-political actors involved in modernization and development processes at the local level during the Democratic Party era. In this respect, the article aims to contribute to the understanding of the relationship between local development initiatives, technical modernization, and political representation within the broader transformation process that culminated in the military intervention of 1960.

Özet

Bu çalışma, Demokrat Parti Antalya Milletvekili Ahmet Asım Tokuş’un 1948-1960 yılları arasındaki siyasal faaliyetlerini ve yerel kalkınma politikalarındaki rolünü incelemektedir. Yüksek inşaat mühendisi olan Tokuş, Demokrat Parti döneminde Alanya’nın ulaşım, şehircilik, turizm ve altyapı dönüşümünde etkili olmuş; aynı zamanda Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin (ODTÜ) kuruluş sürecinde aktif görev üstlenmiştir. Makalede, Tokuş’un teknik uzmanlığını siyasal faaliyetlerine nasıl yansıttığı ve Demokrat Parti döneminde yerel kalkınma politikalarının hangi araçlar üzerinden şekillendiği değerlendirilmektedir. Çalışma; Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı belgeleri, TBMM Zabıt Cerideleri-Tutanak Dergileri, dönemin yerel basını, hatıratlar ve süreli yayınlara dayanmaktadır. Özellikle Alanya’nın ilk yerel gazetesi olan Alanya Postası’nda yayımlanan haber ve yazılar, Tokuş’un faaliyetlerinin yerel kamuoyundaki yansımalarını ortaya koyması bakımından önemli veriler sunmaktadır. Araştırma sonucunda, Ahmet Asım Tokuş’un yalnızca bir milletvekili olarak değil, Demokrat Parti döneminin taşra ölçeğindeki kalkınma ve modernleşme süreçlerinde etkili olan teknik kökenli siyasal aktörlerden biri olduğu görülmektedir. Bu yönüyle çalışma, yerel kalkınma girişimleri, teknik modernleşme ve siyasal temsil arasındaki ilişkinin 1960 askerî müdahalesine uzanan dönüşüm süreci içerisindeki yerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

🔖

Cite This Article

Çetindere, O. M. (2026). Demokrat Parti Döneminde Teknokrat Bir Milletvekili: Ahmet Asım Tokuş, Siyasal Temsil ve Kalkınma (1950-1960). Tarih ve Günce, Sayı: 19, 177–218. https://ajindex.com/articles/1548711

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (55)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30-18-1-2/149-34-10, 23 Haziran 1958.
  2. BCA, 10-09-0-0/40-120-03, 1960-1961.
  3. BCA, 10-09-0-0/261-800-06, 1960-1962.
  4. BCA, 142-24-16/105-82, 23 Mart 1956.
  5. Türkiye Büyük Millet Meclisi. 9. Dönem Azalarına Mahsus Zat ve Sicil Dosyası.
  6. TBMM. 10. Dönem Azalarına Mahsus Zat ve Sicil Dosyası.
  7. TBMM. 11. Dönem Azalarına Mahsus Zat ve Sicil Dosyası.
  8. Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak Dergisi (TBMMTD). Dönem IX, Cilt I, 29 Mayıs 1950.
  9. TBMMTD. Dönem IX, Cilt V, 25 Şubat 1951.
  10. TBMMTD. Dönem IX, Cilt V, 27 Şubat 1951.
  11. TBMMTD. Dönem IX, Cilt XIII, 27 Şubat 1952.
  12. TBMMTD. Dönem IX, Cilt XV, 20 Haziran 1952.
  13. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi (TBMMZC). Dönem X, Cilt XIII, 21 Ağustos 1956.
  14. TBMMZC. Dönem X, Cilt XVI, 29 Ocak 1957.
  15. TBMMZC. Dönem X, Cilt XVII, 26 Şubat 1957.
  16. TBMMZC. Dönem XI, Cilt IX, 27 Temmuz 1959.
  17. Türkiye Büyük Millet Meclisi 1920-2010. Cilt 2, 1950-1980. TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü, 2010.
  18. Akbaş, Abdullah. Toroslar’da Yaşam Hikayeleri. Nova Art Yayınları, 2022.
  19. Bağlum, Kemal. Anıpolitik 1945-1960. Bilgi Yayınevi, 1991.
  20. Çağlayangil, İhsan Sabri. Çağlayangil’in Anıları. Haz. Tahsin Cılızoğlu. Bilgi Yayınevi, 2007.
  21. Çetindere, Orkun Musa. Alanya Postası Gazetesi’ne Göre Alanya (1948-1958). Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü, 2025.
  22. Çimrin, Hüseyin. “Antalya’da Ulaşım.” İçinde Dünden Bugüne Antalya. Cilt 1. Editör Cengiz Sarı, 195-198. T.C. Antalya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, 2012.
  23. Ersoy, Uğur. “Orta Doğu Teknik Üniversitesi.” Türkiye’de Üniversite Anlayışının Gelişimi 1961-2007 içinde, cilt 2, ed. Toker Çelik ve İlhan Tekeli, 617-655. Türkiye Bilimler Akademisi, 2009.
  24. Gönüllü, Ali Rıza. Cumhuriyet Döneminde Antalya (1923-1960). Tarihçi Kitabevi, 2010.
  25. Gönüllü, Ali Rıza. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Alanya (1908-1938). Atatürk Araştırma Merkezi, 2008.
  26. Güçlü, Muhammet. Dr. H. Burhanettin Onat ve Hayatı (1894-1976). Antalya Ticaret ve Sanayi Odası Kültür Yayınları, 2004.
  27. Selekler, Adnan. 27 Mayıs Zor Günler: Anılar, Olaylar, Yorumlar. Başer Ofset, 1980.
  28. Yassıada Yüksek Adalet Divanı Kararları, 14 Ekim 1960 - 15 Eylül 1961. Kabalcı Yayınları, 2007.
  29. Yassıada Zabıtları. Cilt 2. Haz. Emine Gürsoy Naskali. Kitapevi Yayınları, 2011.
  30. Alanya Postası Gazetesi
  31. Dünya Gazetesi
  32. Gerçek Alanya Gazetesi
  33. Şelale Gazetesi
  34. Yeni Alanya Gazetesi
  35. Akbaş, Abdullah. “Hizmet Aşkıyla Yanan Bir Kişilik: Ahmet Tokuş-1.” Gerçek Alanya Gazetesi, 16 Ağustos 2022, Sayı 2154, 2.
  36. Akbaş, Abdullah. “Hizmet Aşkıyla Yanan Bir Kişilik: Ahmet Tokuş-2.” Gerçek Alanya Gazetesi, 17 Ağustos 2022, Sayı 2155, 2.
  37. Akbaş, Abdullah. “Hizmet Aşkıyla Yanan Bir Kişilik: Ahmet Tokuş-3.” Gerçek Alanya Gazetesi, 18 Ağustos 2022, Sayı 2156, 2.
  38. Akbaş, Abdullah. “Hizmet Aşkıyla Yanan Bir Kişilik: Ahmet Tokuş-4.” Gerçek Alanya Gazetesi, 19 Ağustos 2022, Sayı 2157, 2.
  39. Akbaş, Abdullah. “Hizmet Aşkıyla Yanan Bir Kişilik: Ahmet Tokuş-5.” Gerçek Alanya Gazetesi, 20 Ağustos 2022, Sayı 2158, 2.
  40. Akbaş, Abdullah. “Hizmet Aşkıyla Yanan Bir Kişilik: Ahmet Tokuş-6.” Gerçek Alanya Gazetesi, 22 Ağustos 2022, Sayı 2159, 2.
  41. Akbaş, Abdullah. “Hizmet Aşkıyla Yanan Bir Kişilik: Ahmet Tokuş-7.” Gerçek Alanya Gazetesi, 23 Ağustos 2022, Sayı 2160, 2.
  42. Dayar, Evren. “20. Yüzyılın İlk Yarısında Antalya’nın Kentsel Gelişimi (1908-1950).” Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi 17, sy. 33 (2021): 125-160.
  43. Dim, Mehmet Ali. “ODTÜ’yü Kuran Alanyalı Tokuş.” Yeni Alanya Gazetesi, 28 Aralık 2012, 2. “20 Milletvekili daha Demokrat Parti’den İhraç Ediliyor.” Dünya Gazetesi, 3 Ocak 1956, 1.
  44. Onat, Burhanettin. “Alanya Yolunda.” Alanya Postası Gazetesi, sy. 26-28, 26 Ağustos, 6 - 10 Eylül 1949. Özer, Sevilay. “1950 ve 1954 Genel Seçimlerinde Antalya.” Akademik Bakış 15, sy. 29 (2021): 263-290.
  45. Sarıkadıoğlu, Cameleddin. “Fikrimizde Israr Ediyoruz.” Alanya Postası Gazetesi, 2 Kasım 1948, Sayı 1, 2.
  46. Sarıkadıoğlu, Cameleddin. “Konya’ya Hangi Yoldan Daha Tez Ulaşılır?” Alanya Postası Gazetesi, 16 Nisan 1951, Sayı 73, 1-2.
  47. Sarıkadıoğlu, Cameleddin. “Milletvekilimiz Ahmet Tokuş Amerika Büyükelçisi ile Beraber Antalya’da.” Alanya Postası Gazetesi, 25 Temmuz 1950, Sayı 52, 1, 3.
  48. Sarıkadıoğlu, Cameleddin. “Tarım Bakanı’nın Alanya’yı Ziyareti Münasebetiyle.” Alanya Postası Gazetesi, 15 Şubat 1951, Sayı 69, 1-2.
  49. Sarıkadıoğlu, Cameleddin. “Valimizin Muvaffakiyetleri.” Alanya Postası Gazetesi, 18 Nisan 1953, Sayı 121, 1-2.
  50. Tokuş, Ahmet Asım. “Ahmet Tokuş’un Bir Mektubu.” Alanya Postası Gazetesi, 8 Şubat 1949, Sayı 12, 1-2.
  51. Tokuş, Ahmet Asım. “Alanya'nın Şehir Plânı Hakkında Oelsner Diyor ki!” Alanya Postası Gazetesi, 5 Temmuz 1949, Sayı 22, 1, 3.
  52. Tokuş, Ahmet Asım. “Alanya'nın Varlığı.” Alanya Postası Gazetesi, 4 Ekim 1949, Sayı 31, 2-3.
  53. Tokuş, Ahmet Asım. “Yol Davamız.” Alanya Postası Gazetesi, 1 Mart 1949, Sayı 13, 1-2.
  54. Üstün, Çiğdem ve Saliha Özçiftçi. “Almanya’dan Türkiye’ye Göç Eden Bilim İnsanlarından Mimar Ord. Prof. Dr. Ing. H. C. Gustav Oelsner’in Kısa Yaşam Öyküsü ve Ona Ait Eserler.” VAKANÜVİS - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 8, no. 1 (Mart 2023): 755-775.
  55. “Mebusumuz A. Tokuş’un Vekilliği Müspet Safhada.” Şelale Gazetesi, 24 Haziran 1949, Sayı 3343, 1.