AI Summary & Key Takeaways
AI InsightOther descriptive adjectives were briefly examined only to determine the general trend, and it was found that the translator adopted a method that preserved the wording but did not resort to simile or interpretation.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
After the dissolution of the Soviet Union, religious life in Kyrgyzstan experienced a significant revival. However, during the early years of independence, the insufficient supervision of sectarian activities created a favorable environment for the uncontrolled entry and spread of various religious movements. In response, the state introduced official and institutional regulations aimed at organizing the religious sphere. Despite these efforts, a diversity of religious understanding and ongoing theological debates persist. Although the Ḥanafi-Maturidi framework is officially adopted, the influence of the Neo-Salafi movement originating in the Hijaz in the second half of the eighteenth century and gaining prominence in the late twentieth century can also be observed. This situation has led to differences in belief and worship practices among the population. The Qur’an, as the principal source guiding religious life, plays a decisive role in this context. There were no Kyrgyz translations of the Qur’an prior to the Soviet era; such efforts began and developed only after independence. Today, both translation and academic religious studies are experiencing renewed momentum. Religious publications are supervised by state institutions, such as the Directorate of Religious Affairs, to ensure harmony with local values and traditions. This study examines how Shamsuddin Khakimov conveys the concept of “istiwa” in his translation of the Qur’an (Ayattarının Mânilerinin Kotormosu Kırgız Tilinde) in the current environment of religious diversity in Kyrgyzstan. Other descriptive adjectives were briefly examined only to determine the general trend, and it was found that the translator adopted a method that preserved the wording but did not resort to simile or interpretation. This result demonstrates that scientific competence, sectarian awareness, and theological sensitivity are essential in the translation of concepts that affect the field of belief in Kyrgyz translations.
Özet
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Kırgızistan’da dinî hayat yeniden canlanmıştır. Ancak bağımsızlığın ilk yıllarında mezhebî faaliyetlerin yeterince denetlenememesi, farklı dinî akımların kontrolsüz bir şekilde ülkeye girişine ve yayılmasına zemin hazırlamıştır. Devlet, bu durumu telafi etmek için dinî alanı düzenlemeye yönelik resmî ve kurumsal adımlar atmıştır. Buna rağmen ülkede dinî anlayış çeşitliliği ve bazı tartışmalar hâlen devam etmekte. Resmî düzeyde Hanefî-Mâturîdî çizgi benimsenmekle birlikte, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Hicaz’da ortaya çıkan ve XX. yüzyılın son çeyreğinden itibaren etkisini arttırarak gündemde yer alan Yeni Selefî akımının (Neo-Selefilik) tesirleri de gözlemlenebilmektedir. Bu durum, halk arasında inanç ve ibadet biçimlerinde farklılıkların doğmasına ve zaman zaman görüş ayrılıklarının yaşanmasına yol açmış durumdadır. Dinî hayatın doğru şekillenmesinde en temel kaynak olan Kur’ân-ı Kerîm, bu bağlamda belirleyici bir rol üstlenmektedir. Sovyet dönemi öncesinde Kırgızca Kur’ân mealleri bulunmamaktadır. Bugünkü Kırgızistan sınırları içerisinde bu alandaki çalışmalar, bağımsızlıktan sonra başlayarak gelişim göstermiştir. Günümüzde ise hem meal faaliyetlerinin, hem de akademik dinî çalışmaların yeniden ivme kazandığı görülmekte. Ayrıca ülkede yayımlanan dinî eserler, Din İşleri Yönetmenliği gibi resmî kurumların denetiminde, halkın dinî değerleri ve yerel gelenekleriyle uyumlu biçimde neşredilmektedir. Aksi durumda, söz konusu eserlerin yayınlanmasına izin verilmemekte ve okunması yasaklanmaktadır. Bu çalışmada, Kırgızistan’daki dinî çeşitliliğin hissedildiği güncel ortamda, Shamsuddin Khakimov’un Iyık Kur’ân (Ayattarının Mânilerinin Kotormosu Kırgız Tilinde) mealinde özellikle “istivâ” kavramını nasıl aktardığı incelenmiştir. Diğer haberî sıfatlara yalnızca genel eğilimi belirlemek amacıyla sonuç kısmında kısaca bakıldı ve mütercimin lafzı koruyan, ancak teşbih ve te’vile başvurmayan bir yöntem benimsediği tespit edilmiştir. Bu sonuç, Kırgızca meallerde inanç alanını etkileyen kavramların tercümesinde ilmî ehliyet, mezhebî bilinç ve kelamî hassasiyetin zorunlu olduğunu göstermektedir.