Journals / Kurgu / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 2

Representation of Disabled Individuals in Digital News: A Critical Discourse Analysis of Narratives of Success, Inspiration and the “Acceptable” Disabled Subject

Dijital Haberlerde Engelli Birey Temsili: Başarı, İlham ve Makbul Engelli Özne Söylemleri Üzerine Bir Eleştirel Söylem Analizi

Hasan Tahsin Yazıcı(Fahriye-Kemal Kızılot Özel Eğitim Uygulama Okulu)0000-0001-6759-6177
Journal
Kurgu
Pages
44–66
Publication Date
2026-09-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings reveal that disabled individuals are mostly represented as people who “overcome obstacles,” “become examples through perseverance,” “inspire others,” and “achieve extraordinary success.” Expressions such as “despite the disability,” “never gave up,” “held on to life,” and “became a role model” were frequently repeated in the news texts.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines how disabled individuals are represented through different discourses in digital news media within the framework of critical discourse analysis.
📊
Key Findings & Data:The dataset of the research consists of 27 digital news reports published between 2014 and 2026.
💡
Conclusion & Impact:The findings reveal that disabled individuals are mostly represented as people who “overcome obstacles,” “become examples through perseverance,” “inspire others,” and “achieve extraordinary success.” Expressions such as “despite the disability,” “never gave up,” “held on to life,” and “became a role model” were frequently repeated in the news texts.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:2014 Verileri
⚙️Variables:Engellilik · Medya temsili · Dijital haberler

Abstract

This study examines how disabled individuals are represented through different discourses in digital news media within the framework of critical discourse analysis. The dataset of the research consists of 27 digital news reports published between 2014 and 2026. The news texts were obtained from the digital archives of Anadolu Agency, TRT Haber, DHA, Sabah, Milliyet, Sözcü, T24 and various local media outlets. In the study, news headlines, introductory paragraphs, word choices and recurring discourse patterns were analyzed based on Van Dijk’s critical discourse analysis approach. The findings reveal that disabled individuals are mostly represented as people who “overcome obstacles,” “become examples through perseverance,” “inspire others,” and “achieve extraordinary success.” Expressions such as “despite the disability,” “never gave up,” “held on to life,” and “became a role model” were frequently repeated in the news texts. The study also demonstrates that narratives of individual success and struggle are emphasized more strongly, whereas structural issues such as accessibility, discrimination and social inequality remain relatively less visible. At the same time, some news reports included counter-discourses in which disabled individuals expressed that they did not want to be seen solely as “inspirational” figures. The results of the study indicate that representations of disabled individuals in digital news media are often reproduced through certain stereotypical patterns, even when these representations appear positive at first glance.

Özet

Bu araştırmada dijital haber sitelerinde engelli bireylerin hangi söylemler aracılığıyla temsil edildiği eleştirel söylem analizi yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın veri setini 2014-2026 yılları arasında yayımlanan 27 dijital haber oluşturmaktadır. Haberler Anadolu Ajansı, TRT Haber, DHA, Sabah, Milliyet, Sözcü, T24 ve çeşitli yerel medya kuruluşlarının dijital arşivlerinden elde edilmiştir. Araştırmada haber başlıkları, haber girişleri, kelime seçimleri ve tekrar eden söylem kalıpları Van Dijk’ın eleştirel söylem analizi yaklaşımından hareketle değerlendirilmiştir. Bulgular, haberlerde engelli bireylerin çoğunlukla “engelleri aşan”, “azmiyle örnek olan”, “ilham veren” ve “başarı hikâyesi yazan” kişiler olarak temsil edildiğini göstermektedir. “Engeline rağmen”, “pes etmedi”, “hayata tutundu” ve “rol model oldu” gibi ifadelerin sık biçimde tekrarlandığı görülmüştür. Haberlerde bireysel başarı ve mücadele anlatılarının ön plana çıktığı, erişilebilirlik, ayrımcılık ve toplumsal eşitsizlik gibi yapısal sorunların ise daha sınırlı biçimde yer aldığı dikkat çekmiştir. Bazı haberlerde ise engelli bireylerin yalnızca “ilham veren” kişiler olarak görülmek istemediklerini ifade eden karşı söylemlerin ortaya çıktığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, dijital medya haberlerinde engelli birey temsilinin çoğu zaman olumlu görünmesine rağmen belirli kalıplar etrafında yeniden üretildiğini göstermektedir.

🔖

Cite This Article

Yazıcı, H. T. (2026). Representation of Disabled Individuals in Digital News: A Critical Discourse Analysis of Narratives of Success, Inspiration and the “Acceptable” Disabled Subject. Kurgu, Cilt: 34 Sayı: 2, 44–66. https://ajindex.com/articles/1523572

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (70)

  1. Aksiyon. (2025, 26 Kasım). Tekerlekli sandalyeli rehber öğretmen Hasan Tahsin Yazıcı, özel gereksinimli ailelere 28 yıllık destek sağlıyor. Aksiyon. Erişim adresi: https://www.aksiyon.com.tr/tekerlekli-sandalyeli-rehber-ogretmen-hasan-tahsin-yazici-ozel-gereksinimli-ailelere-28-yillik-destek-sagliyor-218494
  2. Anadolu Ajansı. (2014, 23 Ocak). Engelli öğrenci, başarısıyla örnek oldu. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/yasam/engelli-ogrenci-basarisiyla-ornek-oldu/188368
  3. Anadolu Ajansı. (2019a, 13 Mayıs). Engelli olunca hayata küsmedim, hayata tutundum. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/yasam/engelli-olunca-hayata-kusmedim-hayata-tutundum/1476898
  4. Anadolu Ajansı. (2019b, 20 Mayıs). Gamze öğretmenin başarı hikayesi. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/yasam/gamze-ogretmenin-basari-hikayesi/1480529
  5. Anadolu Ajansı. (2019c, 14 Eylül). Sümeyye Boyacı dünya paralimpik yüzme şampiyonasında ikinci oldu. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/spor/sumeyye-boyaci-dunya-paralimpik-yuzme-sampiyonasinda-ikinci-oldu/1583807
  6. Anadolu Ajansı. (2024, 4 Eylül). Engellerden yılmadı ustalığını sergilediği atölyede ürettikleriyle hayata bağlandı. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/ayrimcilik/engellerden-yilmadi-ustaligini-sergiledigi-atolyede-urettikleriyle-hayata-baglandi/1821503
  7. Arıkan, Ç. (2002). Sosyal model çerçevesinde özürlülüğe yaklaşım. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 2(1), 11–25.
  8. Beyoğlu Belediyesi. (2026, 18 Mayıs). Beyoğlu’nda sahne engel tanımadı: Özel yeteneklerin performansı büyük beğeni topladı. Beyoğlu Belediyesi. Erişim adresi: https://beyoglu.bel.tr/ana-kategori/beyoglunda-sahne-engel-tanimadi-ozel-yeteneklerin-performansi-buyuk-begeni-topladi/
  9. Burcu, E. (2007). Türkiye’de özürlü birey olma: Temel sosyolojik özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  10. Burcu, E. (2017). Engellilik sosyolojisi. Ankara: Anı.
  11. Çelenk, S. (2010). Ayrımcılık ve medya. İçinde B. Çaplı ve H. Tuncel (Ed.), Televizyon haberciliğinde etik (ss. 211–218). Ankara: Fersa Matbaacılık.
  12. Demir, A. E. (2020). “Kardeş” kavramının eleştirel söylem analizi: Engelli bireyler örneği. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 4(4), 78–96. doi:10.47525/ulasbid.805574
  13. Deniz, K. (2022). Medyada engelli bireylerin temsiline ilişkin eleştirel bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
  14. DHA. (2019, 3 Aralık). Öğrencileri sayesinde önce hayata tutundu şimdi de şampiyon oldu. DHA. Erişim adresi: https://www.dha.com.tr/spor/ogrencileri-sayesinde-once-hayata-tutundu-simdi-de-sampiyon-oldu-1740563
  15. Egbatan, M. (2017). Engelli ayrımcılığına karşı medya dili kılavuzu (P. Çetinkaya, Ed.). Ankara: Engelli Kadın Derneği.
  16. Engelsizler Haber. (2024, 8 Ekim). Engelleri aşan kadın: Kübra Denizci Keskin! Bakın imkansızı nasıl başardı. Engelsizler Haber. Erişim adresi: https://www.engelsizlerhaber.com/haber/engelleri-asan-kadin-kubra-denizci-keskin-bakin-imkansizi-nasil-h6989.html
  17. Erkan, G. (2004). Özürlülüğe ilişkin modeller ve sosyal hizmet uygulamaları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 15(2), 31–38.
  18. Fairclough, N. (2003). Analysing discourse: Textual analysis for social research. London, UK: Routledge.
  19. Foucault, M. (2000). Büyük kapatılma: Seçme yazılar 3 (I. Ergüden, Çev.; F. Keskin, Yay. Haz.). İstanbul: Ayrıntı.
  20. Garland-Thomson, R. (1997). Extraordinary bodies: Figuring physical disability in American culture and literature. New York: Columbia University Press.
  21. Goodley, D. (2014a). Disability studies: An interdisciplinary introduction. London, UK: Sage.
  22. Goodley, D. (2014b). Dis/ability studies: Theorising disablism and ableism. London, UK: Routledge.
  23. Gül, İ. I. (2012). Engellilerin haklarına ilişkin BM sözleşmesi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi.
  24. Gül, İ. I. (2014). Engellilerin haklarına ilişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi: Kamu kurumları için uygulama rehberi. Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı.
  25. Haberler.com. (2021, 10 Eylül). Engelli sporcu başarılarıyla akranlarına rol model oluyor. Haberler.com. Erişim adresi: https://www.haberler.com/spor/engelli-sporcu-basarilariyla-akranlarina-rol-model-14386533-haberi/
  26. Haberler.com. (2025, 24 Kasım). Engeline rağmen eğitimde azmiyle takdir toplayan öğretmen. Haberler.com. Erişim adresi: https://www.haberler.com/kultur-sanat/engeline-ragmen-egitimde-azmiyle-takdir-toplayan-ogretmen-19285476-haberi/
  27. Halk TV. (2025, 7 Eylül). Engelleri aşan öğretmen ailesiyle dünyayı geziyor. Halk TV. Erişim adresi: https://halktv.com.tr/turkiye/engelleri-asan-ogretmen-ailesiyle-dunyayi-geziyor-969676h
  28. Hall, S. (1997). The work of representation. İçinde S. Hall (Ed.), Representation: Cultural representations and signifying practices (ss. 13–74). London, UK: Sage.
  29. Hedef Halk. (2025, 26 Kasım). Samsun’da tekerlekli sandalyeli öğretmen, özel öğrencilere rehber oluyor. Hedef Halk. Erişim adresi: https://www.hedefhalk.com/samsun-da-tekerlekli-sandalyeli-ogretmen-ozel-ogrencilere-rehber-oluyor/1803433/
  30. Hukuki Haber. (2018, 2 Temmuz). Görme ve işitme engelli öğrencinin diploma heyecanı. Hukuki Haber. Erişim adresi: https://www.hukukihaber.net/gorme-ve-isitme-engelli-ogrencinin-diploma-heyecani
  31. İHA. (2024, 29 Ağustos). Çikolatalı Sami olarak bilinen görme engelli vatandaşın lunapark videosu viral oldu. İHA. Erişim adresi: https://www.iha.com.tr/kirsehir-haberleri/cikolatali-sami-olarak-bilinen-gorme-engelli-vatandasin-lunapark-videosu-viral-oldu-111640307
  32. Karaduman, S. (2017). Eleştirel söylem çözümlemesinin eleştirel haber araştırmalarına katkısı ve sunduğu perspektif. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 4(2), 31–46. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86UF32KU
  33. Klass Magazin. (2025, 3 Ekim). Serkan Bayram: Engelleri azimle aşan hayat hikâyesi ile tüm dünyaya ilham kaynağı oldu. Klass Magazin. Erişim adresi: https://www.klassmagazin.com/serkan-bayram-engelleri-azimle-asan-hayat-hikayesi-ile-tum-dunyaya-ilham-kaynagi-oldu
  34. Meşe, İ. (2014). Engelliliği açıklayan sosyal model nedir? Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 33, 79–92.
  35. Milliyet. (2022, 14 Ağustos). Engelini avantaja çevirdi, LGS’de derece yaptı. Milliyet. Erişim adresi: https://www.milliyet.com.tr/gundem/engelini-avantaja-cevirdi-lgsde-derece-yapti-6806927
  36. Nazlı, A. (2012). “Öteki beden”: Bir ötekilik biçimi olarak engelli beden ve engellilik. Sosyoloji Dergisi, 27, 15–32.
  37. Okur, N., & Erdugan, F. E. (2010). Sosyal haklar ve özürlüler: Özürlülük modelleri bağlamında tarihsel bir değerlendirme. İçinde II. Sosyal Haklar Ulusal Sempozyumu Bildiriler Kitabı (ss. 245–263). Denizli: Pamukkale Üniversitesi.
  38. Oliver, M. (1996). Understanding disability: From theory to practice. London, UK: Macmillan.
  39. Özer, Ö. (2011). Haber, söylem ideoloji, eleştirel haber çözümlemeleri. Ankara: Literatürk.
  40. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
  41. Sabah. (2024, 23 Kasım). Doğuştan ampute, şimdi hem kahraman öğretmen hem milli takım yıldızı. Sabah. Erişim adresi: https://www.sabah.com.tr/roza/yasam/dogustan-ampute-simdi-hem-kahraman-ogretmen-hem-milli-takim-yildizi
  42. Sabah. (2026, 1 Şubat). Azmiyle herkese örnek oldu. Sabah. Erişim adresi: https://www.sabah.com.tr/yasam/azmiyle-herkese-ornek-oldu-7515082
  43. Samsun Gazetesi. (2025, 26 Kasım). Samsun'da öğretmen Hasan Tahsin Yazıcı'nın ilham veren hikayesi. Samsun Gazetesi. Erişim adresi: https://www.samsungazetesi.com/samsunda-ogretmen-hasan-tahsin-yazicinin-ilham-veren-hikayesi
  44. Shakespeare, T. (2006). Disability rights and wrongs. London, UK: Routledge.
  45. Sondakika.com. (2022, 10 Ekim). Derslere solunum cihazıyla giren Gamze öğretmen, sosyal medyadan da ilham oluyor. Sondakika.com. Erişim adresi: https://www.sondakika.com/guncel/haber-derslere-solunum-cihaziyla-giren-gamze-ogretmen-15348469/
  46. Sondakika.com. (2026, 20 Mayıs). Azimle engelleri aşan aileye vali ziyareti. Sondakika.com. Erişim adresi: https://www.sondakika.com/kultur-sanat/haber-azimle-engelleri-asan-aileye-vali-ziyareti-19864587/
  47. Sözcü. (2021, 25 Nisan). Kolları olmadan yüzen balıklardan etkilendi. Sözcü. Erişim adresi: https://www.sozcu.com.tr/kollari-olmadan-yuzen-baliklardan-esinlendi-wp6390714
  48. T24. (2019, 23 Eylül). Engellere karşı pes etmedi; fizik bölümü kazandı. T24. Erişim adresi: https://t24.com.tr/index.php/video/turkiye-nin-hawking-i-artik-universiteli-oldu,22806
  49. TRT Haber. (2020, 2 Aralık). Engelleri aşan 3 gencin ilham veren başarı hikayesi. TRT Haber. Erişim adresi: https://www.trthaber.com/haber/yasam/engelleri-asan-3-gencin-ilham-veren-basari-hikayesi-535696.html
  50. van Dijk, T. A. (1988). News as discourse. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
  51. van Dijk, T. A. (2001). Critical discourse analysis. İçinde D. Schiffrin, D. Tannen ve H. E. Hamilton (Ed.), The handbook of discourse analysis (ss. 352–371). Oxford, UK: Blackwell.
  52. van Dijk, T. A. (2015). Söylem ve ideoloji. İstanbul: Su.
  53. Wodak, R. (2001). What CDA is about – a summary of its history, important concepts and its developments. İçinde R. Wodak ve M. Meyer (Ed.), Methods of critical discourse analysis (ss. 1–13). London, UK: Sage. doi:10.4135/9780857028020.n1
  54. Yavalar, D. E. (2020). Yazılı basında engellilerin temsili: Hürriyet, Milliyet, Sabah gazetesi örneği. Kurgu, 28(1), 308–326. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78PW75YZ
  55. Yeni Akit. (2026, 22 Mayıs). Engel tanımayan başarı! Görme engelli aday Türkiye genelinde dereceye girdi. Yeni Akit. Erişim adresi: https://www.yeniakit.com.tr/haber/engel-tanimayan-basari-gorme-engelli-aday-turkiye-genelinde-dereceye-girdi-2003291.html
  56. Yeni Gün Gazetesi. (2025, 25 Kasım). Görme engeline inat başarıya yürüyen öğretmen. Yeni Gün Gazetesi. Erişim adresi: https://www.yenigungazetesi.com.tr/gundem/gorme-engeline-inat-basariya-yuruyen-ogretmen-172230h
  57. Young, S. (2014). I’m not your inspiration, thank you very much. TED Conferences. Erişim adresi:https://www.ted.com/talks/stella_young_i_m_not_your_inspiration_thank_you_very_much
  58. Shin, D. (2025). Seeing through the fake: how users detect and interpret deepfakes. Information, Communication & Society, 29 (2), 473-491. https://doi.org/10.1080/1369118X.2025.2518260
  59. Shin, S. Y., & Lee, J. (2022). The effect of deepfake video on news credibility and corrective influence of cost-based knowledge about deepfakes. Digital Journalism, 10(3), 412-432. https://doi.org/10.1080/21670811.2022.2026797
  60. Sophia, L. (2025). The social harms of ai-generated fake news: Addressing deepfake and ai political manipulation. Digital Society & Virtual Governance, 1(1), pp. 72-88. 10.6914/dsvg.010105
  61. Türten, Burak. 2024. “Yapay Zekâ ve Sinema: Film Yapımında Olanaklar ve Fırsatlar”. Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi 7 (14): 399-425. https://doi.org/10.32953/abad.1539736.
  62. Vaccari, C., & Chadwick, A. (2020). Deepfakes and disinformation: Exploring the impact of synthetic political video on deception, uncertainty, and trust in news. Social media+ society, 6(1), 2056305120903408. https://doi.org/10.1177/2056305120903408.
  63. Vavrin, S. (2026). Artificial Intelligence and Disinformation in Public Relations: Challenges and Countermeasures. Mediatization Studies. Vol. 9, pp. 97-115, DOI: http://dx.doi.org/10.17951/ms.2025.9.97-115
  64. Visnjic, D. (2024). Generative Models and Deepfake Technology: A Qualitative Research on the Intersection of Social Media and Political Manipulation. In IBIMA Conference on Artificial intelligence and Machine Learning (pp. 75-80). Cham: Springer Nature Switzerland. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-79086-7_7
  65. Wahab, A. (2025). Futures of Deepfake and society: Myths, metaphors, and future implications for a trustworthy digital future. Futures, 103672. pp. 1-23 https://doi.org/10.1016/j.futures.2025.103672
  66. Wang, A., & Gu, T. (2025). Exploring the Convergence of Generative AI and Fake News Detection: Technological Advancements and Challenges. In 2025 IEEE 6th International Seminar on Artificial Intelligence, Networking and Information Technology (AINIT) (pp. 1603-1607). IEEE. 10.1109/AINIT65432.2025.11035708
  67. Wang, J., Li, Z., Zhang, C., Chen, J., Wu, Z., Davis, L. S., & Jiang, Y. G. (2025). Fighting malicious media data: A survey on tampering detection and deepfake detection. Proceedings of the IEEE. 113 (3), 287-311, 10.1109/JPROC.2025.3576367
  68. Yaşar, L. (2024). Yapay Zekânın Halkla İlişkiler Eğitimi Üzerindeki Dönüştürücü Etkisi içinde, Adıgüzel, Yusuf, Bostancı Mustafa (Ed)., Dijital İletişimi Anlamak-5 içinde (58-71). Palet Yayınları.
  69. Zhang, J., Tohidypour, H., Wang, Y., & Nasiopoulos, P. (2023). Shallow-and deep-fake image manipulation localization using deep learning. In 2023 International Conference on Computing, Networking and Communications (ICNC) (pp. 468-472). IEEE. 10.1109/ICNC57223.2023.10074246
  70. Zhang, B. (2026). Governing deepfake realities: The truth immunity framework for telecommunications policy. Telecommunications Policy, 103168. https://doi.org/10.1016/j.telpol.2026.103168