Journals / Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 25

Approaches of Faculty of Theology Students to Hadiths in the Context of Their Levels of Religiosity: The Case of Bayburt University

İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Dindarlık Düzeyleri Bağlamında Hadislere Yaklaşımları: Bayburt Üniversitesi Örneği

Necip Sefa Demir(BAYBURT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4143-3147
Süheyb Okur(BAYBURT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0242-5921
Pages
108–127
Publication Date
2026-01-08
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings revealed that the students' approaches to Hadith were generally at a moderate and balanced level, while their levels of Islamic religiosity were found to be high.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This research, conducted using a cross-sectional survey method on a total of 502 undergraduate and graduate students from Bayburt University Faculty of Theology, aimed to examine the relationship between the students' religiosity levels and their approaches to Hadith, and whether these variables differ according to demographic factors such as gender and educational level.
📊
Key Findings & Data:The findings revealed that the students' approaches to Hadith were generally at a moderate and balanced level, while their levels of Islamic religiosity were found to be high.
💡
Conclusion & Impact:Longitudinal studies to analyze the long-term effects of theological education and a deeper investigation into the unique position of the ethics dimension are suggested for future research.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Hadîslere Yaklaşım · İslami Dindarlık · Nicel Araştırma

Abstract

This research, conducted using a cross-sectional survey method on a total of 502 undergraduate and graduate students from Bayburt University Faculty of Theology, aimed to examine the relationship between the students' religiosity levels and their approaches to Hadith, and whether these variables differ according to demographic factors such as gender and educational level. The data collection instruments used were the "Scale of Approach to Hadith for Theologians" and the "Islamic Religiosity Scale in the Context of the Quran," both previously tested for validity and reliability in the literature. The findings revealed that the students' approaches to Hadith were generally at a moderate and balanced level, while their levels of Islamic religiosity were found to be high. Regarding the gender variable, contrary to the general trend in the literature, male students were found to have significantly higher religiosity levels than females in some dimensions, especially in practice-oriented aspects like worship and idealized behavioral aspects. In terms of educational level, no significant difference was observed in the approach to Hadith; however, as the class level increased (particularly towards the 3rd and 4th years), significant increases were determined in total religiosity scores and its sub-dimensions (goodness, faith, worship, and closeness), suggesting a positive reinforcing effect of theological education on religiosity. Correlation analyses indicated no significant relationship between the approach to Hadith and the overall religiosity level. Although strong positive relationships existed among the sub-dimensions of religiosity, the ethics/moral dimension exhibited the weakest correlation. The study's limitations include its cross-sectional design and the risk of social desirability bias due to the use of self-report scales. Longitudinal studies to analyze the long-term effects of theological education and a deeper investigation into the unique position of the ethics dimension are suggested for future research.

Özet

Bayburt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden lisans ve lisansüstü düzeyde toplam 502 öğrenci üzerinde kesitsel tarama yöntemiyle gerçekleştirilen bu araştırma, öğrencilerin dindarlık düzeyleri ile hadîslere yaklaşımları arasındaki ilişkiyi ve bu değişkenlerin cinsiyet ve öğrenim düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemiştir. Veri toplama aracı olarak "İlahiyatçılar İçin Hadîslere Yaklaşım Ölçeği" ve "Kur’ân-ı Kerîm Bağlamında İslamî Dindarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Bulgular, öğrencilerin hadîslere yaklaşımlarının genel olarak orta düzeyde ve dengeli olduğunu, İslamî dindarlık düzeylerinin ise yüksek olduğunu göstermiştir. Cinsiyet değişkeni açısından, genel literatürün aksine erkek öğrencilerin dindarlık düzeylerinin, özellikle ibadet ve pratiğe dayalı boyutlarda, kadınlara göre anlamlı biçimde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğrenim düzeyine bakıldığında, hadîslere yaklaşımda fark görülmezken, sınıf düzeyi yükseldikçe (özellikle 3. ve 4. sınıflara doğru) toplam dindarlık puanlarında ve alt boyutlarda (iyilik, inanç, ibadet, yakınlık) anlamlı artışlar belirlenmiştir, bu da ilahiyat eğitiminin olumlu pekiştirici etkisine işaret etmektedir. Korelasyon analizleri, hadîslere yaklaşım ile genel dindarlık düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını ortaya koymuştur; ancak dindarlığın alt boyutları arasında güçlü pozitif ilişkiler mevcutken, ahlak boyutu en zayıf ilişkiyi sergilemiştir. Çalışmanın sınırlılıkları arasında kesitsel tasarım ve sosyal beğenirlik yanlılığı riski yer almakta olup, gelecekteki araştırmalar için boylamsal çalışmalar ve ahlak boyutunun özgün konumunun derinlemesine incelenmesi önerilmiştir.

🔖

Cite This Article

Demir, N. S., Okur, S. (2026). Approaches of Faculty of Theology Students to Hadiths in the Context of Their Levels of Religiosity: The Case of Bayburt University. Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 25, 108–127. https://doi.org/10.17050/kafkasilahiyat.1811933

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (22)

  1. Akalın, Şükrü Halûk. Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 11. Basım, 2011.
  2. Bedir, Murteza - Çelebi, İlyas. “Sünnet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
  3. Birışık, Abdulhamit, v.d. “Kur’an”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  4. Çakan, İsmail Lütfi. Hadis Usulü. İstanbul: İFAV, 32. Basım, 2013.
  5. Çayabatmaz, Emine. Kur’an’ı Kerim bağlamında İslami Dindarlık Ölçeği denemesi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2016.
  6. Finney, John M. “A Theory of Religious Commitment”. Sociology of Religion 39/1 (1978), 19-35.
  7. Gürbüz, Sait - Şahin, Faruk. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2014.
  8. Hâkim, Ebû Abdillah Muhammed b. Abdillah en-Nîsâbûrî. Maʿrifetü ʿulûmi’l-hadis. thk. Seyyid Muazzam Hüseyin. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2. Basım, 1977.
  9. Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit. el-Kifâye fî ʿilmi’r-rivâye. thk. M. Hâfız et-Tîcânî. Kâhire, 1972.
  10. İbn Hacer el-Askalânî, Ebu’l-Fadl Şihâbüddîn Ahmed. Nüzhetü’n-nazar fî tavzîhi nuhbeti’l-fiker. thk. Nureddin Itır. Karaçi-Pakistan: Mektebetü’l-Büşrâ, 2011.
  11. Kandemir, M. Yaşar. “Hadis”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
  12. Koçyiğit, Talat. Hadis Usulü. Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 15. Basım, 2016.
  13. Köktaş, M. Emin. Türkiye’de Dinî Hayat. İstanbul: İşaret yay., 1993.
  14. Okumuş, Ejder. “Gösterişçi Dindarlık”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 6/3 (2006), 17-35.
  15. Râmhürmüzî, Ebû Muhammed el-Hasen b. Abdirrahmân b. Hallâd. el-Muhaddisü’l-fâsıl beyne’r-râvî ve’l-vâʿî. thk. Muhammed Acâc el-Hatîb. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 3. Basım, 1984.
  16. Serahsî, Ebû Bekr Şemsü’l-eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed. Usûlü’s-Serahsî. thk. Ebu’l-Vefâ el-Efğânî. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1993.
  17. Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs. el-Ümm. thk. Rif‘at Fevzî Abdülmuttalib. Mansûre: Dâru’l-Vefâ, 2001.
  18. Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs. er-Risâle. thk. Ahmed Muhammed Şakir. Kâhire: Matbaatu Mustafa el-Bâbî el-Halebî, 1940.
  19. Tahânevî, Muhammed b. Ali. Keşşâfu ıstılâhâti’l-fünûn. thk. Ahmet Hasan Besec. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1999.
  20. Tümer, Günay, v.d. “Din”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
  21. Zebîdî, Ebu’l-Fadl Muhammed b. Abdürrezâk el-Hüseynî. Tâcü’l-ʿarûs min cevâhiri’l-kâmûs. thk. Kollektif. Dârü’l-Hidâye, ts.
  22. Zemahşerî, Cârullâh Ebu’l-Kâsım Mahmûd b. Amr b. Ahmed. el-Keşşâf an hakâiki ğavâmidi’t-tenzîl. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 2. Basım, 1407.